Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng thì cho cả thế giới thấy rằng, làm kinh tế không chỉ có chuyện lỗ lại, mà còn phải vì nhiều thứ khác, nên lỗ 5, 10 năm hoặc lâu hơn nữa cũng không sao, còn Bộ trưởng Nông nghiệp Cao Đức Phát thì đưa nước ta lên đầu danh sách bản đồ cung ứng nông sản thế giới.
Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng
Khi nhắc tới Bộ Công thương phải nhắc tới Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, và khi nhắc tới Bộ trưởng Hoàng phải nhắc tới những triết lý kinh doanh rất mới mà chỉ ở nhiệm kỳ của ông làm Bộ trưởng người ta mới được nghe, hay, tỏ về nó. Những phát kiến mới về kinh tế học này xuất hiện cùng với các nhà máy khai thác bauxite Tây Nguyên, quản lý thị trường xăng dầu, và cung ứng điện.
Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng.
Trước tiên, với Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, đó là khái niệm mới về kinh doanh gắn liền với hai dự án khai thác bauxite ở Tây Nguyên, có thể khái lược lại thế này: “Chiến lược kinh tế của chúng ta là có thể lỗ trong 5, 10 năm, thậm chí lâu hơn nữa, nhưng tương lai là chắc chắn có lãi” và “vốn nhà nước nên chuyện dùng hàng chục ngàn tỷ đồng để đầu tư… thí điểm là bình thường”. Chỉ có điều, khi có lãi rồi có còn quặng để khai thác tiếp nữa hay không và kết thúc quá trình thí điểm hàng chục ngàn tỷ đồng chúng ta có làm tiếp nữa không thì chưa ai tường.
Ai cũng biết, kinh doanh là phải có lãi và thu hồi được vốn càng sớm càng tốt. Nhưng thưa quý vị, đấy là quý vị đang nói với đầu tư tư nhân, còn với Bộ Công thương, việc đầu tư cho hai dự án bauxite - alumin Tân Rai (Lâm Đồng) và Nhân Cơ (Đắk Nông) thì theo nguyên tắc khác. Vì như Bộ trưởng Hoàng: “Đối với xã hội điều lớn hơn mà tất cả chúng ta mong đợi là hiệu quả tổng hợp về kinh tế-xã hội đối với phát triển vùng, phát triển ngành và phát triển nền kinh tế”, “giúp cho vùng đất giàu tiềm năng này (Tây Nguyên – PV) nhưng hiện còn rất nhiều khó khăn, có cơ hội phát triển kinh tế xã hội, cải thiện và nâng cao đời sống của nhân dân”, thì cần phải làm.
Và trên hết, chỉ ở Việt Nam và chỉ ở Bộ Công thương mới có chủ trương đầu tư dự án thí điểm mà chi tới nay đã hơn 18.000 tỷ đồng và đang tiếp tục rót vốn tiếp. Tập đoàn Công nghiệp than và khoáng sản Việt Nam (Vinacomin) cũng thừa nhận, tổng vốn đầu tư cho hai dự án này tăng 31% so với dự toán ban đầu. Đầu tư như vậy là để đóng góp cho ngân sách mỗi năm hơn 800 tỷ đồng (chưa bằng một phần tiền phạt vi phạm giao thông).
Còn về mặt hiệu quả kinh tế, theo báo cáo của Vinacomin, hai dự án sẽ lỗ trong khoảng 3-5 năm (hoặc lâu hơn 1 vài năm nữa) và cần thêm 12-13 năm tiếp đó để thu hồi vốn. Còn để có lãi, dự án sẽ cần phải mất từ 15-20 năm tiếp theo. Tuy vậy, như khẳng định của Bộ trưởng Hoàng, thì hai dự án này “là bước khởi đầu cho tiến trình hình thành ngành công nghiệp nhôm của Việt Nam trong tương lai. Đây được coi là chủ trương đúng đắn, cần thiết và phù hợp. Mà đã là thí điểm thì phải có thời gian để khẳng định về mức độ chắc chắn của hiệu quả kinh tế”.
Và quan điểm kinh tế mới được Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng phát kiến được ông tổng kết lại: “Tôi cho rằng việc xem xét hiệu quả kinh tế các dự án đầu tư, nhất là những dự án có vốn đầu tư lớn, thời hạn hoạt động dài 30 – 40 năm... cần phải dựa trên những tính toán dài hạn. Đó là chưa kể hiệu quả tổng hợp về kinh tế - xã hội của dự án, tác động lan tỏa của dự án tại khu vực”.
Còn việc lan tỏa kinh tế - xã hội ra sao, khi nào lãi, người dân được gì, ngân sách ra sao… thì cái đó chỉ có thời gian mới trả lời được, còn trên tính toán của chủ đầu tư là tốt.
Không chỉ có vậy, Bộ trưởng Công thương còn truyền tải cách chống buôn lậu rất mới là: “Tăng giá bán lẻ xăng dầu để chống buôn lậu xăng dầu qua biên giới”. Và quý vị cũng như người viết đây thừa nhận rằng, khi tăng giá xăng dầu, buôn lậu qua biên giới đúng là hết thật, vì giới buôn lậu hiểu rằng, buôn không có lãi chì chả ai dại gì đi buôn. Có lẽ giới buôn lậu này chưa kịp học triết lý làm kinh tế mới của Bộ trưởng là lỗ vẫn đầu tư.
Ngoài ra, dấu ấn của Bộ trưởng Hoàng còn thể hiện rõ trong quản lý thị trường điện, khi chấp thuận để Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tính toán mua điện của Trung Quốc với giá cao gấp đôi, ba lần giá các nhà máy điện trong nước nhưng vẫn mua, vì “đắt nhưng ổn định”, còn các nhà máy điện tư nhân trong nước bán giá rẻ, thậm chí xin cho không EVN để được chạy máy, chống rỉ sét cũng không được, vì nhà máy nhỏ, ít nước nên phát điện thiếu ổn định, khi hết thì không biết lấy đâu. Hợp đồng với Trung Quốc cũng đã ký, không dùng hết sản lượng sẽ bị phạt nặng, nên thôi thì “đắt nhưng xắt ra miếng”.
Cón cái hệ thống truyền tải điện của VN thì chảnh hơn cả thiếu nữ tuổi dậy thì, chỉ bị mỗi cái cây chọc vào đường dây mà toàn miền Nam mất điện gần nửa ngày. Thiệt hại vô cùng lớn thì ai cũng biết, nhưng ai hỏng gì thì tự chịu, vì cái sự cố đấy xảy ra là bất ngờ, không ai muốn và nằm ngoài tầm kiểm soát của EVN và Bộ Công thương.
Khi nói về Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng, thì tất nhiên không thể không nhắc tới Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Cao Đức Phát – người lãnh đạo ngành nông nghiệp đạt được nhiều thành tự sản xuất rực rỡ, với những cái nhất về sản lượng và rẻ nhất về giá cả.
Bộ trưởng Nông nghiệp Cao Đức PhátNói tới thành quả ngành Nông nghiệp của Bộ trưởng Cao Đức Phát thì phải nói tới sản xuất và xuất khẩu lúa gạo, cà phê, cao su, chè, tiêu, điều…
Bộ trưởng Bộ NN&PT-NT Cao Đức Phát.
Với xuất khẩu gạo, chúng ta từ chỗ thua Thái Lan, từ 2, 3 năm nay đã cho Thái Lan “ngửi khói”. Còn hiện tại, VN là nước xuất khẩu gạo lớn thứ 2 thế giới (sau Ấn Độ). Trong 5 tháng đầu năm 2013, VN xuất khẩu gần 2,5 triệu tấn gạo (gần gấp đôi Thái Lan - chỉ 1,5 triệu tấn) và thu về hơn 1 tỷ USD.
Tuy nhiên, xét về mặt giá trị, thì giá gạo Thái cao hơn giá gạo VN khoảng 170 USD/tấn (ở mức 550 USD/tấn), và giá gạo VN tiếp tục giảm do nguồn cung tăng. Giữa tuần qua, giá gạo trắng 5% tấm của VN ở mức 370-375 USD/tấn giảm 5-10 USD/tấn so với tuần trước (mức 375-380 USD/tấn) và tương lai tiếp tục giảm thêm.
Sau gạo là tới cà phê, khi nhiều năm qua VN là nước xuất khẩu cà phê lớn thứ 2 thế giới, sau Brazil. Năm 2012, VN gần bằng thành thích xuất khẩu cà phê của Brazil, khi xuất khẩu được 1,76 triệu tấn cà phê (Brazil là 1,8 triệu tấn). Tuy nhiên, vẫn câu chuyện cũ, giá trị cà phê xuất khẩu của VN chỉ bằng một nửa của nước bạn, năm ngoái xuất khẩu cà phê của ta thu về 3,7 tỷ USD, còn Brazil là hơn 8 tỷ USD.
Các loại nông sản khác vốn là thế mạnh của VN như cao su, chè, tiêu, điều… đều rơi vào tình cảnh tương tự, và những tháng đầu năm 2013 tiếp tục đà giảm giá mạnh, dù nguồn cung sản xuất trong nước vẫn tăng.
Nhưng phải nói rằng, chúng ta đã thành công rực rỡ về đường hướng lãnh đạo, đều đạt và vượt các mục tiêu đề ra, khi lãnh đạo ngành nông nghiệp ở ta bao giờ cũng ưu tiên nhắc “tăng sản lượng, tăng số lượng xuất khẩu” trước khi nhắc cụm từ “tăng giá trị”. Từ những thực tế trên, chúng ta thấy chủ trương đã được quán triệt rất đầy đủ, đấy là những cái vượt trội của ngành nông nghiệp mà chúng ta cần phải ghi nhận.
Lấy ví dụ về lúa gạo, trong khi Thái Lan thu mua lúa gạo tạm trữ để người nông dân có lãi, chấp nhận xuất khẩu ít vì giá cao, thì VN cũng thu mua, nhưng là thu mua tạm trữ theo giá thị trường, xuất khẩu giá thấp vẫn ok, vì lỗ đâu đã có người nông dân chịu, cơ bản là tập trung cho mục tiêu của nước ta là duy trì vị thế nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới.
Thậm chí, cách đây vài năm, khi giá gạo thế giới lên cao, VN lập tức cho ngừng xuất khẩu, lý do đưa ra là vì sợ ảnh hưởng an ninh lương thực, nhưng theo đồn đoán là để đợi giá cao hơn nửa, ai dè được ít tháng thì giá gạo lại xuống, và cuối cùng thì khi nó xuống thấp hơn thời điểm ngưng thì Bộ Nông nghiệp cho xuất khẩu trở lại.
Người nông đân đã quá quen khái niệm, mất mùa được giá, còn mất giá được mùa. Còn được mùa là nhờ chỉ đạo đúng đắn, mất mùa là vì tự nhiên không thuận lợi.
Thậm chí, tuần trước các chuyên gia còn đề xuất nên tạm ngưng sản xuất lúa vụ 3 ở Đồng bằng sông Cửu Long, vì người nông dân càng làm càng lỗ, nên chả có lý do gì để người nông dân tiếp tục làm.
Còn chương trình xây dựng nông thôn mới mà Bộ NN&PT-NT đang chủ trì thì tới đâu người ta cũng thấy đường mới, trụ sở mới, nhà văn hóa mới… làm nên bộ mặt thôn quê khang trang, sạch đẹp.
Xét đi xét lại, vẫn phải ghi nhận công lao của lãnh đạo ngành Nông nghiệp, mà người đứng đầu ở đây là Bộ trưởng Cao Đức Phát, khi đưa cái tên VN chỉ xếp thứ 65 thế giới về mặt diện tích, 13 về mặt đân số, 80% dân số làm nông nghiệp, nhưng sản lượng và số lượng xuất khẩu nhiều mặt hàng nông sản vẫn luôn duy trì tốp hàng đầu thế giới, nhiều cái đầu thế giới, cũng không ít cái thứ 2, 3… thế giới.
Phạm Thanh (Phunutoday)