Trong khi Nhà nước đang “bỏ quên” hàng chục ngàn tỷ đồng tiền cổ tức hằng năm tại các doanh nghiệp có vốn nhà nước, lại đề ra lộ trình tăng phí đường với ô tô để có tiền đầu tư đường sá.
Theo dự thảo Thông tư về thu phí đường bộ cho các dự án không sử dụng vốn ngân sách Nhà nước đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến, phí sử dụng đường bộ sẽ bắt đầu tăng từ năm 2014, và tăng dần vào các năm tiếp theo.
Khung phí mới đối với ôtô dao động từ 10.000 - 200.000 đồng một vé cho mỗi lượt, tùy vào trọng tải xe. Cụ thể, đối với ôtô dưới 10 chỗ thì mức thu tối thiểu là 10.000 và tối đa là 35.000 đồng/lượt, đối với xe từ 10-30 chỗ giá vé tối thiểu 15.000 đồng và tối đa 52.000 đồng/lượt...
Tăng phí ô tô để có tiền đầu tư đường, trong khi hàng ngàn tỷ mỗi năm lại bị bỏ quên tại các doanh nghiệp nhà nước. Ảnh: Vneconomy.
Riêng năm 2013 vẫn áp dụng mức thu tối đa không quá 2 lần mức thu tối thiểu khung. Tuy nhiên, đến năm 2014 phí thu sẽ tăng lên tối đa 2,5 lần mức thu tối thiểu, năm 2015 mức tăng tối đa 3 lần mức thu tối thiểu, tới năm 2016 phí đường bộ cho ôtô được phép kịch khung quy định (200.000 đồng/lượt)
Như vậy, nếu dự thảo được thông qua, với trường hợp ôtô dưới 10 chỗ, từ năm 2014 phí đường bộ mỗi lượt cao nhất không quá 25.000 đồng, năm 2015 cao nhất không quá 30.000 đồng/lượt, năm 2016 cao nhất không quá 35.000 đồng/lượt…
Dự thảo trên được đưa ra lấy ý kiến khi mà cuộc tranh cãi quanh câu chuyện “phí chồng phí” trong giao thông đường bộ vẫn chưa có hồi kết, khi bên chủ trương thu (Bộ GTVT, Bộ Tài chính) thì một mực khẳng định phí bảo trì đường bộ và phí qua trạm BOT là hoàn toàn khác nhau, phần còn lại của xã hội là phản đối thì cho rằng phí bảo trì và phí qua trạm BOT đều cũng là phí đường, nên thu cả hai là “phí chồng phí”.
Theo Hội đồng quản lý quỹ bảo trì Trung ương, tính đến hết tháng 4/2013, số tiền phí thu được là hơn 1.400 tỷ đồng, ngân sách nhà nước đã cấp bổ sung cho quỹ là 375 tỷ đồng. Đồng thời quỹ đã giải ngân được hơn 1.200 tỷ đồng.
Lý do để thu phí bảo trì và kêu gọi đầu tư các dự án đường giao thông theo hình thức BOT rồi thu phí được lãnh đạo Bộ GTVT lý giải, vì ngân sách nhà nước eo hẹp, vốn đầu tư cho các dự án giao thông bị cắt giảm, nên phải xã hội hóa đầu tư cho hạ tầng giao thông, và để thu hồi vốn thông qua các trạm thu phí BOT.
Và cũng vì ngân sách khó khăn, vốn ngân sách chi cho bảo trì, bảo dưỡng hệ thống đường bộ phải cắt giảm, nên để có đường đẹp, đi lại êm thuận người sử dụng phương tiện phải đóng phí để sửa chữa hệ thống đường hiện có.
Nếu nói về các khoản thu ngân sách qua phí, thuế thì rõ ràng những năm gần đây là khó khăn thật sự, vì kinh tế khó khăn, doanh nghiệp phá sản, dừng hoạt động còn nhiều hơn doanh nghiệp thành lập mới, doanh nghiệp đang hoạt động thì phải thu hẹp sản xuất, cắt giảm lao động, hàng tồn khó hơn, xuất khẩu khó khăn…
Nhưng trên thực tế, ước tính mỗi năm có hàng chục ngàn tỷ đồng cổ tức của phần vốn nhà nước nằm lại ở các tổng công ty, tập đoàn nhà nước chưa được thu về ngân sách để dùng đầu tư.
Tờ Tuổi trẻ dẫn tính toán của các chuyên gia kinh tế cho rằng, nếu thu về phần cổ tức trên, mỗi năm ngân sách có thêm khoảng 42.000 tỷ đồng!
Theo tính toán của Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính (Vafi), ở các tập đoàn lớn như Viettel, Bưu chính viễn thông, Dầu khí, Than - khoáng sản... nếu Nhà nước thu cổ tức như những nhà đầu tư bình thường khác thì mỗi năm sẽ có thêm ít nhất 2 tỷ USD. Riêng PVN mỗi năm Nhà nước đã có thể thu được cỡ 1 tỷ USD
Số tiền cổ tức này thu về ngân sách nhà nước có thể sử dụng để đầu tư vào việc xây dựng hạ tầng đường sá và các công trình phúc lợi khác.
Và tất nhiên, khi đã có khoản tiền không nhỏ bị “bỏ quên” này để đầu tư cho đường sá, thì nhà nước cũng không cần thu mỗi năm vài nghìn tỷ của người dân đóng góp phí để sửa chữa đường, vừa không nhiều vừa gây bức xúc trong xã hội như thời gian qua.
Đồng thời, khi số tiền trên thu về, nhà nước có vốn đầu tư cho đường sá, cũng không cần phải kêu gọi các doanh nghiệp đầu tư làm đường để thu phí theo hình thức BOT, và như thế hệ thống trạm thu phí sẽ được dỡ bỏ. Điều này sẽ giúp tiết kiệm được rất nhiều chi phí cho người dân, doanh nghiệp, từ đó giảm sức ép lên giá thành sản phẩm…
Chứ ai lại để hàng chục ngàn tỷ đồng ngân sách nằm dài ở các doanh nghiệp nhà nước, trong khi tấm gương Vinashin, Vinalines còn đó, còn người dân thì phải bòn rút những đồng tiền lẻ cuối cùng trong túi để trả phí cho việc đi lại.
Phạm Thanh (Phunutoday)