Trong khi giá xăng dầu thế giới giảm thì Việt Nam tăng, tính giá 30 ngày thì có tới 15 ngày đã dùng tính cho lần tăng trước đó, với cách tính đó thì giá xăng dầu có tăng, nhưng thế giới tăng một thì ta tăng gấp đôi…
Từ tối 28/6, giá xăng dầu bán lẻ đã được liên bộ Tài chính – Công thương cho phép điều chỉnh tăng, với mức tăng từ 305 – 370 đồng/lít, đồng thời trích quỹ bình ổn từ 100-300 đồng/lít. Đây là lần tăng giá xăng dầu thứ 2 trong nửa cuối tháng 6, khi khoảng cách hai lần tăng chỉ 14 ngày, trong khi theo quy định hiện hành, để tăng giá xăng dầu trong nước thì giá thế giới tính bình quân trong 30 ngày phải tăng.
Cơ sở trong lần tăng giá xăng dầu hôm 14/6 của liên bộ Tài chính – Công thương đưa ra là giá xăng dầu thành phẩm thế giới bình quân 30 ngày từ ngày 15/5 đến 13/6/2013 tăng; còn lần tăng giá hôm 28/6 là bình quân 30 ngày gần đây (từ ngày 29/5 đến 27/6/2013) vẫn ở mức cao.
Nếu nhìn vào hai mốc thời gian 30 ngày cho hai lần tăng trên, có thể thấy lần tăng giá hôm 28 đã cộng cả giá xăng dầu thế giới 14 ngày đã dùng làm cơ sở tính cho lần tăng giá trước đó (hôm 14/6). Trong khi, để chính xác giá 30 ngày cho lần tăng giá thứ 2 thì phải tính từ sau ngày 13/6, nhưng liên bộ không làm như vậy. Nếu dùng cách tích như của liên bộ Tài chính – Công thương để cho doanh nghiệp được tăng gia xăng dầu, thì mốc 30 ngày có thể tính từ bất kể ngày nào miễn sao đủ 30 ngày là được, vừa tăng giá hôm trước hôm sau vẫn có thể tăng giá tiếp vì “giá bình quân 30 ngày trước đó tăng”, dù cho có sử dụng giá của 29 ngày đã tính cho tăng giá ngày trước đó đi chăng nữa.
Về giá, trong lần tăng hôm 14/6, liên bộ đưa ra bình quân 30 ngay là: giá xăng RON 92: 112,60 USD/thùng; dầu diezen 0,05S: 117,24 USD/thùng; dầu hỏa: 115,43 USD/thùng, dầu mazut 180 cst: 610,02 USD/tấn. Lần tăng giá hôm 28/6, giá bình quân 30 ngày là: giá xăng RON 92: 114,50 USD/thùng; dầu diezen 0,05S: 118,84 USD/thùng; dầu hỏa: 116,49 USD/thùng, dầu mazut 3,5S: 622,42 USD/tấn.
Như vậy, với xăng RON 92 (A92) giá tăng gần 2 USD/thùng, với tỷ giá USD/VND ngày 28/6 tại ngân hàng Vietcombank bán ra là 21.220 đồng/USD thì tính ra giá chỉ tăng khoảng 253,5 đồng/lít. Trong khi các điều kiện khác về thuế, phí không đổi, liên bộ vẫn cho doanh nghiệp tăng giá xăng ở mức tối đa 367 đồng/lít, cộng với 300 đồng/lít từ quỹ bình ổn, như vậy tổng mức tăng là 667 đồng/lít.
Trên đây làm một phép tính do người viết căn cứ vào thông báo hai lần tăng giá của liên bộ Tài chính – Công thương đưa ra, như bao người dân bình thường khác, đó là những cái công khai người viết có thể tiếp cận được. Biết đâu, liên bộ có những lý do “tế nhị” khác, có những cái được xem là “bí mật quốc gia” không thể công bố, nên con số tính toán cũng khác của người viết - mà suy rộng ra là của người dân, thành ra giá bị đẩy lên cao.
Lên tiếng giải thích tại buổi họp báo thường kỳ tháng 6 của Bộ Công thương tổ chức hôm 1/7, ông Nguyễn Xuân Chiến, Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công Thương) một mực khẳng định: “Hai lần tăng giá là hợp lý”.
Dù ông Chiến thừa nhận hai lần tăng giá xăng dầu là bất bình thường trong điều kiện giá thế giới giảm. Nhưng vì theo số liệu chính thức của liên bộ, giá xăng dầu thế giới không hề giảm mà có xu hướng tăng (trích số liệu giá ở trên đã nêu), Tuổi trẻ đưa tin.
Và đâu chỉ có vậy, ngoài khẳng định xu hướng tăng, ông Chiến còn đánh giá mức tăng giá hai lần vừa qua là thấp.
“Việc tăng giá xăng, dầu như điều hành của liên bộ thời gian qua hoàn toàn theo quy định của Nghị định 84 về kinh doanh xăng dầu. Hơn nữa, liên bộ cũng đã cho phép trích quỹ bình ổn giá rồi mới tăng giá với biên độ tăng khá thấp”, tờ NLĐ dẫn lời ông Chiến khẳng định.
Theo ghi nhận thị trường xăng dầu thế giới, giá mặt hàng này những ngày cuối tháng 6 liên tục biến động, tuy có một số ngày tăng nhưng liền sau đó lại giảm. Và chỉ tăng ít ngày cuối tháng 6 khi ghi nhận những tín hiệu khả quan từ nền kinh tế Mý, và khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) nới lỏng các chính sách hỗ trợ nền kinh tế.
Khép lại phiên giao dịch cuối cùng của quý II/2013 (chốt phiên 28/6) và 6 tháng đầu năm 2013, giá dầu thô ngọt, nhẹ tại sàn giao dịch hàng hóa New York giảm khoảng 1% nếu tính toàn quý 2; trên sàn giao dịch hàng hóa London, giá dầu thô ngọt, nhẹ Brent Biển Bắc thậm chí giảm hơn 6% trong toàn bộ quý 2. Riêng với mặt hàng xăng, tính chung cả quý 2 giá đã giảm tới 9,6%.
Đây không phải là lần đầu tiên người tiêu dùng Việt bị sốc với giá xăng dầu và cách điều hành giá của các Bộ chủ quản, khi giá xăng dầu thế giới giảm thì Việt Nam tăng, còn giá thế giới tăng thì Việt Nam cũng lập tức tăng theo. Và dường như người tiêu dùng đã được tập làm quen với điều đó, nên giờ đây xăng dầu có tăng hay giảm cũng chẳng buồn phản ứng, có phản ứng cũng không được, giá vẫn tăng và xăng dầu thì vẫn phải dùng để đi lại, sản xuất…
Tôi có anh bạn, buổi tối hôm giá xăng tăng chúng tôi hẹn cà phê, khi thấy anh đi ô tô tới, tôi hỏi anh đã đổ xăng chưa, từ 8h tối nay (28/6) là tăng giá rồi đấy? anh bạn tôi chỉ “thế à, nhưng sau bảo thế giới đang giảm mà”, nhưng rồi bảo “kệ thôi, tăng hay không thì mình vẫn phải đổ để đi, chẳng nhẽ lại lại không dùng xăng nữa…”. Kể ra, thầy cô thời học phổ thông nói người Việt có tính “lam lũ, nhân từ, chịu thương, chịu khó” quả nhiên đúng thật.
Giá là thế, tới Quỹ bình ổn giá xăng dầu do người dân móc ví đóng góp qua từng lít xăng dầu cũng chẳng biết tình hình ra sao, khi thấy Bộ Tài chính, doanh nghiệp nói hết thì biết nó đã hết, nói rằng đang trích thì biết rằng đang còn. Dù tân Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng khi mới nhậm chức được ít ngày đã khẳng định với toàn dân rằng “sẽ công khai Quỹ bình ổn xăng dầu trên web của Bộ mỗi quý một lần, ở tháng đầu tiên mỗi quý” (chương trình Dân hỏi – Bộ trưởng trả lời ngày 23/6), các Bộ chủ quản vẫn luôn nói thị trường xăng dầu của chúng ta đang vận hành theo cơ chế thị trường, nên xăng dầu thế giới lên là ta phải lên, không lên ta cũng lên, còn khi xuống thì ta cứ từ từ xem xét rồi sẽ xuống, và rồi giảm xuống vài trăm đồng, sau khi đã lên cả nghìn đồng.
Thậm chí, xăng tăng giảm còn tùy vào Chỉ số giá tiêu dùng (CPI), và không loại trừ việc tăng giá 2 lần của tháng 6 vì CPI tháng này có thể đang thấp, tranh thủ tăng vì sợ rằng CPI tháng sau tăng, nếu không may giá xăng dầu thế giới tăng thật lại không tăng được nữa vì vướng CPI. Còn nếu tới lúc đó giá xăng dầu giảm thì ta giảm, đâu có sao, lại còn được lòng dân vì điều hành giá sát thị trường.
Phạm Thanh (Phunutoday)