Mặc dù chỉ số giá tiêu dùng (lạm phát) bảy tháng qua chỉ ở mức 2,68%, chỉ số giá tiêu dùng bình quân lại thấp hơn nhiều so với cùng kỳ hai năm gần đây và lạm phát cao đã không còn là mối lo lớn của nền kinh tế nhưng điều hành vĩ mô cần tiếp tục thận trọng bởi các rủi ro bất ổn kinh tế vẫn luôn rình rập.
*Tiềm ẩn rủi ro lạm phát
Vụ trưởng Vụ Thống kê giá Tổng cục Thống kê Nguyễn Đức Thắng cho biết: Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 7 chỉ tăng 0,27% so với tháng 6 nhưng CPI tháng 8 tới đây sẽ có mức tăng cao hơn rõ rệt khi Hà Nội thực hiện tăng giá 712 loại dịch vụ y tế từ ngày 1/8 với mức điều chỉnh bằng 75% mức trần theo quy định của Nhà nước. Bên cạnh đó, do thống kê CPI thường “chốt” vào ngày 15 hàng tháng và cập nhật sau đó 5 ngày nên tác động của lần điều chỉnh giá xăng dầu vào ngày 17/7 vừa qua với mức tăng 500 đồng/lít đối với các sản phẩm xăng dầu chỉ thực sự phản ánh rõ nhất trong thống kê CPI tháng 8.
Vì vậy, chỉ tính riêng tác động “vòng 1” của hai yếu tố này thì CPI tháng 8 đã có thể tăng thêm 0,4%. Bên cạnh đó, tác động tăng giá tâm lý của điều chỉnh lương cơ bản của khối hành chính sự nghiệp từ ngày 1/7, cộng với nhu cầu mua sắm quần áo, sách vở chuẩn bị cho năm học mới tăng cao cũng sẽ là các yếu tố góp phần đẩy CPI tháng 8 tăng rõ rệt, ông Thắng cảnh báo.
Nhìn nhận rủi ro lạm phát từ góc độ chính sách tiền tệ, chuyên gia tài chính ngân hàng Bùi Kiến Thành lại cho rằng, việc điều chỉnh tỷ giá USD/VND liên ngân hàng tăng 1% từ ngày 28/6 vừa qua của Ngân hàng Nhà nước sẽ tạo động lực cho xuất khẩu nhưng cũng là “con dao hai lưỡi” bởi sản xuất hàng hóa của Việt Nam vẫn phụ thuộc khoảng 80% vào nguyên liệu nhập khẩu nên giá hàng nguyên liệu nhập về tăng lên thì giá thành sản xuất cũng tăng và giá bán đến tay người tiêu dùng tất yếu sẽ tăng. Ngoài ra, việc điều chỉnh tỷ giá cũng sẽ tác động trực tiếp vào nhiều loại hàng hóa thiết yếu mà Việt Nam vẫn lệ thuộc lớn vào nhập khẩu như thuốc men chữa bệnh, sữa, thực phẩm, xăng dầu, thức ăn chăn nuôi.
Bên cạnh tác động của điều chỉnh tỷ giá, lạm phát trong tháng cuối năm còn có thể đến từ xu hướng nới lỏng tiền tệ, ông Thành nhấn mạnh.
Số liệu của Ngân hàng Nhà nước cho thấy: Tăng trưởng tín dụng tính đến đầu tháng 7 đã tăng ở mức 4,5%, cao hơn nhiều so với mức 2,98% của đầu tháng 6, trong đó, tín dụng VND tiếp tục tăng mạnh với 7,55%, trong khi tín dụng ngoại tệ giảm tới gần 9,4% so với cuối 2012.
Thực tế cũng cho thấy, để tăng trưởng tín dụng cả năm đạt mục tiêu khoảng 12%, nhiều ngân hàng đã tung ra các gói tín dụng với lãi suất thấp để ‘hút” khách như Techcombank với gói tín dụng 4.000 tỷ đồng tài trợ cho khách hàng cá nhân vay vốn mua bất động sản, mua ôtô, vay tiêu dùng cá nhân, vay xây sửa nhà và vay hộ kinh doanh với lãi suất chỉ 5,99%/năm. Vì vậy, bên cạnh sự ảnh hưởng của quy luật tiêu dùng “nóng” trong những tháng cuối năm, CPI trong những tháng tới đây sẽ theo xu hướng gia tăng tốc độ dưới tác động từ chính sách tiền tệ có biểu hiện nới lỏng hơn, ông Thành nhấn mạnh.
*Thận trọng trong điều hành
Theo số liệu ước tính của Tổng cục thống kê, tổng mức lưu chuyển hàng hóa và doanh thu dịch vụ bảy tháng qua tháng qua chỉ tăng hơn 11%, thấp hơn nhiều so với mức tăng bình quân 18% của các năm lại đây; trong đó đóng góp chủ yếu là do doanh thu từ dịch vụ lưu trú khách sạn, còn chi tiêu cho mua sắm hàng hóa rất thấp. Điều này cho thấy sức mua trong nền kinh tế vẫn rất yếu. Bên cạnh đó, lạm phát bảy tháng qua cũng ở mức độ thấp. Tuy nhiên, lạm phát cao vẫn có thể quay lại nếu Chính phủ sử dụng gói kích thích tăng trưởng để cải thiện tổng cầu, kích thích tăng trưởng kinh tế, chuyên gia Bùi Kiến Thành cảnh báo.
Theo ông Bùi Kiến Thành, gói kích thích tăng trưởng giống như liều “ma túy” có tác dụng giúp nền kinh tế “phấn khích” nhanh nhưng hệ lụy lạm phát để lại cho “sức khỏe” nền kinh tế những tháng tiếp theo, năm tiếp theo sẽ khôn lường. Vấn đề quan trọng là phải nhìn nhận thật rõ nguyên nhân tổng cầu suy giảm là do thiếu công ăn việc làm cho người lao động nên nhu cầu tiêu dùng sụt giảm, dẫn tới tồn kho cao và sản xuất đình đốn. Vì vậy, giải pháp quan trọng cần tập trung vào thời điểm này là “kiên định” với mục tiêu cao nhất là ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, giảm lãi suất, xử lý nợ xấu để doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ-động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế được tiếp cận vốn tốt hơn; nhờ đó giảm được chi phí tài chính đầu vào và hạ được giá thành sản xuất hàng hóa để tiêu thụ tốt hơn.
Bên cạnh đó, việc điều hành giá cả các hàng hóa và dịch vụ thiết yếu như điện, than, xăng dầu, dịch vụ y tế, giáo dục… cần tuân thủ theo đúng lộ trình, tránh tình trạng tăng giá cùng một lúc nhiều mặt hàng vào cùng thời điểm sẽ gây sốc với nền kinh tế như bài học các năm trước đây, ông Thành khẳng định.
Cùng quan điểm này, Tổng cục trưởng Tổng cục thống kê Đỗ Thức lại nhắc lại quan điểm đã nêu trước đó: Mọi giải pháp kích cầu đều có hệ lụy đi kèm, đặc biệt là lạm phát sẽ tăng cao. Với những bài học “kích thích” tăng trưởng của những năm qua, quan điểm của Tổng cục Thống kê là chưa cần phải dùng gói kích thích tăng trưởng vào lúc này bởi tác động chính sách đối với một nền kinh tế có các cân đối lớn bấp bênh như của Việt Nam sẽ lợi bất cập hại. Vì vậy, kiểm soát lạm phát phải là quan điểm thường trực, nhất quán không chỉ khi lạm phát cao mà phải ngay cả khi chỉ số này ở mức thấp như hiện nay bởi với đặc thù nền kinh tế Việt Nam, lạm phát thấp chỉ là trạng thái không bền vững, dễ bị phá vỡ, trong khi tình trạng lạm phát cao luôn có khuynh hướng quay trở lại.
Theo dự báo mới nhất của Ngân hàng thế giới, lạm phát năm 2013 của Việt Nam vẫn sẽ ở mức 8,2%, cao hơn nhiều so với mức 7% dự báo của các chuyên gia Việt Nam.
Theo Tầm nhìn