Ngân hàng Thế giới (WB) vừa đưa ra cảnh báo: Trong khi kinh tế thế giới dường như đã ấm lên thì VN lại đang kẹt trong tăng trưởng chậm so với chính mình trước đây và so với các nước trong khu vực. Cảnh báo đó của WB không sai, bởi đã mấy năm nay, nền kinh tế nước ta đang "luẩn quẩn" với mục tiêu tăng trưởng và giảm lạm phát, các Ngân hàng và tổ chức tín dụng thì "luẩn quẩn" với nợ xấu và tăng trưởng tín dụng, các DN thì "luẩn quẩn" với hàng tồn kho và vốn.
Trước tình hình đó, để đạt được chỉ tiêu tăng trưởng năm 2013 ở mức 5,5% theo Nghị quyết của Quốc hội, nhiều ý kiến đề xuất cần có một gói kích cầu đủ mạnh, chủ yếu là tăng đầu tư công để kích thích tăng trưởng. Một số thành viên của Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia đề nghị nên tăng đầu tư công thêm 200.000 - 300.000 tỷ đồng (khoảng trên 10 tỷ USD) để kích cầu. Chúng ta có thể thực hiện giải pháp đó hay không? Có ý kiến cho rằng, làm như vậy chẳng khác nào "tự sát" vì cái vòng tròn "lạm phát - cắt giảm- kích cầu - lạm phát" như nhưng năm trước đây sẽ tái diễn vào năm 2014.
Một số thành viên của Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia đề nghị nên tăng đầu tư công thêm 200.000 - 300.000 tỷ đồng (khoảng trên 10 tỷ USD) để kích cầu. Ảnh minh họa Tuy nhiên, sẽ không hoàn toàn đúng nếu đoạn tuyệt với việc tăng đầu tư công, coi đó như một "ngòi nổ" nguy hiểm dẫn đến lạm phát. Bởi, thực tiễn phát triển kinh tế của Việt Nam và nhiều quốc gia trên thế giới cho thấy, đầu tư công là một trong những nhân tố rất quan trọng để kích thích nhu cầu tiêu dùng cho sản xuất và từ đó kích thích sự tăng trưởng của nền kinh tế.
Chúng ta vẫn có thể tăng đầu tư công để kích hoạt thị trường sôi động trở lại, các DN bán được hàng tồn kho, người lao động có thêm việc làm và góp phần tăng trưởng kinh tế.Vấn đề là làm thế nào để xử lý hài hoà giữa mục tiêu tăng trưởng và kiềm chế lạm phát. Đó là điều không đơn giản và đòi hỏi nghệ thuật điều hành rất cao. Thực tế ở nhiều quốc gia trên thế giới cho thấy, không phải tăng đầu tư công và lạm phát là "cặp đôi" gắn với nhau như bóng với hình. Tăng đầu tư công chỉ dẫn đến lạm phát ở những trường hợp nhất định.
Trước hết, khi đầu tư công trở thành một "phong trào", bất chấp sự cần thiết và hiệu quả. Thứ hai, khi đầu tư công kém hiệu quả. Chúng ta cũng đã và đang trả giá cho tình trạng này khi hiệu quả đầu tư công càng ngày càng kém. Trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2006, để có 1 đồng giá trị gia tăng, cần 4,9 đồng đầu tư nhưng từ 2007 đến năn 2011 tỷ lệ trên là 7,7. Khu vực nhà nước luôn dẫn đầu về đầu tư kém hiệu quả. Từ năm 2000 đến 2007, chỉ tiêu trên là 7,1 và lên 9,9 trong giai đoạn 2007 đến 2011.
Tuy vậy, chúng ta vẫn có thể tăng đầu tư công mà tác động không lớn tới lạm phát với điều kiện: Không để đầu tư công trở thành một "phong trào" như trước đây. Trước mắt, cần rà soát và cho khởi động trở lại những dự án đã triển khai nhưng đã bị tạm dừng theo Nghị quyết 11 của Chính phủ và chỉ thị 1792. Tất nhiên, đó phải là những dự án thực sự cần thiết cho sự phát triển kinh tế của đất nước. Đồng thời, cần quản lý chặt chẽ, không để có quá nhiều "phát sinh" làm tăng tổng vốn đầu tư cho từng dự án dẫn đến hiệu quả đầu tư thấp.
Luật gia Vũ Xuân TiềnDĐDN