Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa bắt đầu trưng cầu ý kiến đóng góp cho Dự thảo Thông tư hướng dẫn hoạt động cung ứng dịch vụ bảo quản vàng miếng. Quy định này nhằm “chấn chỉnh” hoạt động giữ hộ vàng miếng của các ngân hàng thương mại nở rộ thời gian gần đây. Tuy nhiên với những quy định như trong dự thảo, nhiều chuyên gia cho rằng mục tiêu minh bạch thị trường vàng sẽ khó đạt được.
NHNN quy định phải thu phí giữ hộ vàng miếng, không được trả lãi, lợi tức dưới mọi hình thức và ngân hàng phải niêm yết công khai mức phí này. Ảnh minh họa Theo dự thảo, để được giữ hộ vàng, trên giấy phép hoạt động của các ngân hàng phải có nội dung hoạt động cung ứng, quản lý, bảo quản tài sản. Ngoài ra, phải có phương tiện bảo quản, kho tiền đủ tiêu chuẩn cũng như các quy định nội bộ để thực hiện nghiệp vụ này.
Khi thực hiện cung ứng dịch vụ bảo quản vàng miếng, ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải ký kết với khách hàng hợp đồng bảo quản vàng miếng. Hợp đồng tối thiểu phải có thông tin định danh khách hàng;loại, đặc điểm, số lượng và số series vàng miếng (nếu có).
NHNN quy định phải thu phí giữ hộ vàng miếng, không được trả lãi, lợi tức dưới mọi hình thức và ngân hàng phải niêm yết công khai mức phí này. Trong hợp đồng ký kết giữa các bên cũng cần quy định thời hạn, phí và hình thức trả lại vàng miếng bảo quản. Các đơn vị chỉ được sử dụng vàng miếng nhận bảo quản của khách hàng để trả cho khách hàng, không sử dụng dưới bất kỳ hình thức nào kể cả chuyển đổi thành tiền, bán, cho vay, chuyển đổi, cầm cố, thế chấp, ký quỹ bảo đảm cho nghĩa vụ trả nợ tiền vay.
Tuy nhiên, theo Điều 8, Dự thảo thông tư, ngân hàng được thỏa thuận với khách hàng và ghi rõ trong hợp đồng theo một trong hai hình thức, trả lại chính số vàng miếng của khách hoặc trả vàng miếng cùng loại, cùng nhãn hiệu, cùng chất lượng, khối lượng với vàng miếng khách hàng đã gửi bảo quản, không nhất thiết trùng số series đã nhận.
Quy định này dường như “vẽ đường cho hươu chạy” bởi nếu thiếu kiểm soát, hiện tượng lách quy định sử dụng vàng không đúng mục có thể tái diễn. Ngân hàng hoàn toàn có thể sự dụng quay vòng và biến tướng của huy động vàng. Việc lý giải quy định như vậy để hoạt động giữ hộ của các ngân hàng thuận lợi hơn, các ngân hàng không bị gò bó phải để yên miếng vàng đã nhận để chờ ngày khách lấy lại là không thuyết phục, bởi nếu coi đây là dịch vụ giữ hộ tài sản có trả phí thì không được đưa ra sử dụng và phải trả lại nguyên trạng. Phải chăng quy định trên vẫn chỉ là “bình cũ rượu mới” và phải chăng NHNN đang hợp thức hóa hình thức giữ hộ vàng mà các ngân hàng thương mại đang làm?
Phan Nam (DĐDN)