Độc quyền có vẻ như đang được thay thế cho cạnh tranh khi cả ba doanh nghiệp hàng đầu về viễn thông - MobiFone, Vinaphone và Viettel - đang phối hợp nhịp nhàng với nhau trong việc tăng giá. Không biết Bộ TTTT ủng hộ xu thế này đến đâu, nhưng đây là điều rất đáng quan ngại. Độc quyền trong viễn thông, cũng như trong tất cả các lĩnh vực khác sẽ gây thiệt hại to lớn cho đất nước.
Chủ thể bị thiệt hại trước tiên là Nhà nước. Với tư cách là khách hàng lớn nhất của rất nhiều loại hàng hoá và dịch vụ, Nhà nước đang chịu thiệt thòi lớn nhất do tình trạng độc quyền gây ra. Ví dụ, nếu giá dịch vụ viễn thông, giá xăng dầu, điện, nước, chỉ cần tăng lên một vài phần trăm thì Nhà nước có thể sẽ phải chi thêm cả ngàn tỉ đồng từ tiền ngân sách. Mà ngân sách của Nhà nước thì lại đang khá eo hẹp.
Chủ thể bị thiệt hại thứ hai là các doanh nghiệp. Với giá các đầu vào thường xuyên bị đội lên bởi hành vi độc quyền, giá thành hàng hoá, dịch vụ của các doanh nghiệp cũng vì thế mà bị đội lên tương ứng. Tuy nhiên, toàn bộ rủi ro nằm ở chỗ: Thị trường chưa chắc đã chấp nhận điều này. Như vậy, các doanh nghiệp chỉ còn một lối thoát duy nhất là nhanh chóng tìm cách tiết kiệm và nâng cao năng suất tương ứng để bù đắp cho sự đắt đỏ của độc quyền.
Những doanh nghiệp không làm được điều này sẽ nhanh chóng bị đẩy vào tình trạng phá sản. Và đây có thể là những “cái chết” rất oan khiên, những nạn nhân không đáng có của độc quyền. Nạn nhân tiếp theo rất dễ đoán ra là khả năng cạnh tranh của toàn bộ nền kinh tế.
Chủ thể bị thiệt hại thứ ba là những người tiêu dùng. Trong lúc, tuyệt đại đa số những người này được trả lương theo thị trường lao động của Việt Nam, thì những loại hàng hoá, dịch vụ nằm ngoài sự điều tiết của thị trường là những rủi ro không thể tiên liệu trước. Mức sống, cũng như thu nhập của họ sẽ bị ảnh hưởng nặng nề bởi sự tăng giá độc quyền mà không có nguồn bù đắp.
Thế thì ai được lợi bởi độc quyền kinh doanh? Tất nhiên, đó chỉ là những doanh nghiệp giữ vị thế độc quyền. Trong một thị trường cạnh tranh, tất cả các chủ thể kinh doanh đều phải phấn đấu nâng cao chất lượng và hạ giá thành sản phẩm. Chính điều này làm cho kinh tế liên tục phát triển, và cuộc sống của chúng ta ngày càng dễ chịu hơn.
Các doanh nghiệp chiếm giữ độc quyền thì lại không chịu sức ép phải cải tiến và nâng cao hiệu quả không ngừng. Tệ hơn nữa, họ có thể đưa toàn bộ sự yếu kém, sự thua lỗ, kể cả nhu cầu tái đầu tư của mình vào giá cả. Bằng cách này, vô hình trung, tất cả chúng ta đều trở thành những người bù lỗ hoặc những người mua cổ phần mà không bao giờ được hưởng cổ tức.
Chủ thể bị thiệt hại thứ hai là các doanh nghiệp. Với giá các đầu vào thường xuyên bị đội lên bởi hành vi độc quyền, giá thành hàng hoá, dịch vụ của các doanh nghiệp cũng vì thế mà bị đội lên tương ứng. Tuy nhiên, toàn bộ rủi ro nằm ở chỗ: Thị trường chưa chắc đã chấp nhận điều này. Như vậy, các doanh nghiệp chỉ còn một lối thoát duy nhất là nhanh chóng tìm cách tiết kiệm và nâng cao năng suất tương ứng để bù đắp cho sự đắt đỏ của độc quyền.
Những doanh nghiệp không làm được điều này sẽ nhanh chóng bị đẩy vào tình trạng phá sản. Và đây có thể là những “cái chết” rất oan khiên, những nạn nhân không đáng có của độc quyền. Nạn nhân tiếp theo rất dễ đoán ra là khả năng cạnh tranh của toàn bộ nền kinh tế.
Chủ thể bị thiệt hại thứ ba là những người tiêu dùng. Trong lúc, tuyệt đại đa số những người này được trả lương theo thị trường lao động của Việt Nam, thì những loại hàng hoá, dịch vụ nằm ngoài sự điều tiết của thị trường là những rủi ro không thể tiên liệu trước. Mức sống, cũng như thu nhập của họ sẽ bị ảnh hưởng nặng nề bởi sự tăng giá độc quyền mà không có nguồn bù đắp.
Thế thì ai được lợi bởi độc quyền kinh doanh? Tất nhiên, đó chỉ là những doanh nghiệp giữ vị thế độc quyền. Trong một thị trường cạnh tranh, tất cả các chủ thể kinh doanh đều phải phấn đấu nâng cao chất lượng và hạ giá thành sản phẩm. Chính điều này làm cho kinh tế liên tục phát triển, và cuộc sống của chúng ta ngày càng dễ chịu hơn.
Các doanh nghiệp chiếm giữ độc quyền thì lại không chịu sức ép phải cải tiến và nâng cao hiệu quả không ngừng. Tệ hơn nữa, họ có thể đưa toàn bộ sự yếu kém, sự thua lỗ, kể cả nhu cầu tái đầu tư của mình vào giá cả. Bằng cách này, vô hình trung, tất cả chúng ta đều trở thành những người bù lỗ hoặc những người mua cổ phần mà không bao giờ được hưởng cổ tức.