Mất gần 40% giá trị sau một tháng nắm giữ cổ phiếu VNR, anh Hòa trên sàn Đại Việt (TP HCM) tự trách đã quá tin vào những dự đoán ngành bảo hiểm sẽ phất lên như diều gặp gió khi đại gia BVH chào sàn.
Khi đưa ra một dự báo thị trường, các chuyên gia tài chính thường khẳng định chỉ mang tính tham khảo. Đã là dự báo thì sẽ có sai số, chứng khoán đôi lúc rẽ hướng không ai ngờ đến, thế nhưng nhiều nhà đầu tư vẫn xem như kim chỉ nam hành động để quyết định mua vào hay bán ra.
Đã trải qua cảm giác thăng hoa khi chứng khoán gặp thời trong năm 2007 lẫn vị đắng hồi năm ngoái thị trường lao dốc, song anh Hòa, nhà đầu tư sàn Đại Việt vẫn bị tâm lý đám đông chi phối. Trước ngày "đại gia" bảo hiểm BVH niêm yết, có rất nhiều thông tin cổ phiếu này sẽ đỡ thị trường trên bản tin nhiều công ty chứng khoán. Mọi người kháo nhau ngành bảo hiểm ngon ăn, giá cổ phiếu sẽ dậy sóng.
 |
| Nhà đầu tư nên cẩn trọng trước các thông tin trên thị trường chứng khoán. Ảnh: B.H. |
Trước các khuyến cáo lạc quan, anh Hòa vội mua ngay 1.000 cổ phiếu thuộc ngành bảo hiểm đang niêm yết sàn Hà Nội là VNR (Tổng công ty Cổ phần tái bảo hiểm quốc gia Việt Nam), với mức giá 44.200 đồng hôm 19/6. Song, không thể ngờ rằng, thời điểm anh nhảy vào lại bắt đúng đỉnh chứ không phải đón đáy như kỳ vọng. Bởi giá VNR trượt dài ngay sau đó, chốt phiên hôm 21/7 chỉ còn 28.300 đồng, mất trọn 36% giá trị sau một tháng.
Mới chập chững đầu tư, để đảm bảo tiền sinh ra tiền và lỗ ít nhất, anh Hoàng, quận Bình Thạnh, tìm đến bộ phận phân tích của công ty chứng khoán. Tuy nhiên, với mớ cổ phiếu bất động sản anh được tư vấn nên mua vào cuối tháng 6, đến nay giảm gần 30% giá trị. Rút kinh nghiệm, bây giờ anh Hoàng chỉ xem bản tin công ty chứng khoán gửi hàng ngày là tiêu chí tham khảo thay vì quá tin tưởng như ban đầu.
Chị Hoa, sàn Âu Việt, thì còn nhớ như in hồi đầu tháng 6, giới đầu tư rỉ tai nhau tin Ngân hàng Nhà nước có thể nới room cho khối ngoại lên 49%, thay vì 30% như hiện tại. Nếu đúng như vậy, nhà đầu tư sẽ có thêm nhiều cơ hội khi ôm vào cổ phiếu nhóm này. Vn-Index hôm ấy gia tăng mạnh mẽ, lực mua lớn, giao dịch 3 cổ phiếu ngân hàng: STB, ACB, SHB đứng top 5 cả hai sàn... càng ủng hộ cho thông tin trên. Nghĩ đây là sự thật, chị tranh thủ đặt mua gần cả nghìn con STB.
Song, Ngân hàng Nhà nước sau đó đã khẳng định không có chuyện nới room, đây hoàn toàn là tin đồn. "Cũng may cổ phiếu STB có thanh khoản, biến động giá không đáng kể nên có thể bán ra ngay sau đó", chị Hoa cho biết sẽ cẩn trọng hơn trước các thông tin lan truyền trên thị trường.
Chuyên phụ trách gửi thông tin phân tích kỹ thuật, hỗ trợ cho các quyết định đầu tư của khách hàng, nhân viên một công ty chứng khoán ở quận 3, TP HCM (không muốn nêu tên) kể nhiều lần nhận được email oán trách không thương tiếc của nhà đầu tư do nhận định không đúng xu hướng thị trường, làm thiệt hại túi tiền của họ. Rút kinh nghiệm, anh đưa nhận định dự báo thị trường với thời gian dài hơi hơn (tuần hoặc tháng), thay vì khuyên nhà đầu tư nên mua, bán, hay "phán" Vn-Index sẽ lên hay xuống ngay trong ngày hôm sau (ngắn hạn).
Để tránh những phiền toái tương tự, các công ty chứng khoán cũng lên tiếng, khẳng định phía dưới bản tin bao giờ cũng có đoạn: "thông tin chỉ mang tính chất tham khảo..."; "không chịu trách nhiệm cho những khoản lỗ trong đầu tư nếu sử dụng những thông tin này...". Những dự báo của các công ty chứng khoán chỉ đơn thuần giúp nhà đầu tư có thêm nhiều luồng tin, tạo cái nhìn đa chiều hơn, còn quyết định cuối cùng vẫn do bản thân nhà đầu tư tự chịu trách nhiệm.
Chuyên gia kinh tế tài chính Đinh Thế Hiển cũng cho rằng: "Sẽ không hợp lý nếu đã chọn phương thức đầu tư lướt sóng, kiếm lợi từ sự tăng giảm mạnh của thị trường trong ngắn hạn lại muốn chỉ có thắng, không có thua". Trong giai đoạn này, mọi nhận định, phân tích cơ bản đều đứng ngoài, chỉ còn nhận định xu thế, hành vi của nhà đầu tư. Nếu có lỗ trong giai đoạn này cũng nằm trong bản chất của đầu tư lướt sóng (có người thắng, có người thua), nhưng nếu trách thị trường bất ổn khiến nhà đầu tư thua lỗ là không hợp lý.
Trái ngược với ý kiến trên, đại diện một quỹ đầu tư nước ngoài cho rằng, các công ty chứng khoán không nên "ra rả" nói thị trường lên hay xuống, bởi sẽ ảnh hưởng lớn đến tâm lý chung. Không loại trừ khả năng họ khuyên nhà đầu tư nên đứng ngoài thị trường khiến nhiều người không dám mua, nhưng lại âm thầm gom vào với giá hời. "Bản thân các công ty chứng khoán là đơn vị tự thu, chi, cũng kinh doanh như các doanh nghiệp khác, nên những hành động của họ phải nhằm mục đích sinh lợi", ông cho biết.
Bạch Hường
Thầy bói trên sàn chứng khoán
Ngày 16/6, chứng khoán cả hai sàn đổ dốc, lực mua sụt giảm. Ấy thế mà mới sáng sớm 17, nick chat của Kim Tinh đã sáng rực, với status: "Cơ hội cực lớn".
Bước vào phiên giao dịch, Vn-Index và HaSTC-Index vẫn trong thế giảm điểm, áp lực xả hàng tiếp tục gia tăng. Nhưng đến cuối phiên, như có phép lạ, lệnh mua tới tấp nhập vào hệ thống, hàn thử biểu 2 sàn lội ngược dòng. Không ít nhà đầu tư ngỡ ngàng. Còn Kim Tinh cười thầm, anh đã kịp mua gom gần 200 triệu đồng cổ phiếu PVA trên sàn Hà Nội. Giá mua được khá hời, 22.000 đồng vào đầu phiên, chỉ nhỉnh hơn một chút so với mức sàn và thấp hơn 2.600 đồng so với giá đóng cửa. Đến phiên 18/6, PVA tiếp tục tăng giá, đóng cửa 25.500, Kim Tinh cầm chắc lãi sau hai phiên gom hàng.
Sáng 17/6, cả thị trường ít ai ngờ đà tăng sẽ quay trở lại sau phiên sụt giảm kinh hoàng sáng 16. Nhưng linh tính mách bảo Kim Tinh thị trường sẽ lên. Hơn nữa, anh đang có trong tay vài tin tốt thuộc dạng mật mỡ về PVA, vì thế đã canh mua ngay từ đầu phiên.
Không ít lần Kim Tinh phán đoán ngược chiều so với tâm lý chung của nhiều nhà đầu tư. Một phiên cuối tháng 5, khi các nền kinh tế Á Âu (ASEM) nhóm họp tại Hà Nội bàn về khủng hoảng tài chính, ai cũng nghĩ thị trường hôm đó đi xuống, bởi chứng khoán thế giới rất xấu. Nhưng Kim Tinh tin không thể xuống khi ASEM đang diễn ra. Quả nhiên hôm đó thị trường đi lên, kéo dài trong hai phiên liên tiếp, tạo đỉnh ngắn hạn. Với Kim Tinh, đây là cơ hội tuyệt vời để xả hàng.
Nhập sàn chứng khoán mới gần 2 năm, Kim Tinh đã tích lũy được kinh nghiệm mà ít ai có được. Nhờ vậy, ơn trời, số vụ thắng vẫn lấn át phen thua. Kim Tinh không lệ thuộc vào phân tích kỹ thuật, mà chịu khó theo dõi các tin tức kinh tế vĩ mô trong ngoài nước, quan sát diễn biến và bối cảnh thị trường. Anh cũng chịu khó bám sát đường đi nước bước của các tổ chức lớn để phán đoán xem họ đang định "đè" hay "ủn" giá.
Quan hệ rộng và có nhiều nguồn thông tin cũng là yêu cầu vô cùng quan trọng với trader chuyên nghiệp. Anh cũng đặt ra những nguyên tắc riêng, tự bắt mình phải tuân thủ. Ngay cả khi thị trường ảm đạm, nhà nhà ngoảnh mặt với chứng khoán, anh vẫn dành 20% tiền trong tài khoản để chơi. "Trader phải bám sàn, để có cảm nhận về thị trường. Có thế mới kịp bắt nhịp khi có tín hiệu bật trở lại", anh tâm sự.
Trước một phiên giao dịch, nếu lướt qua các diễn đàn chứng khoán, người ta có thể tập hợp hàng nghìn nhận định về thị trường. Ngoài việc đưa ra nhận định cá nhân, dự đoán của các nhà đầu tư đôi khi cũng là để động viên, cảnh báo nhau. Một vài trường hợp còn là phục vụ cho các chiến lược "đánh lên" hay "đánh xuống".
 |
| Không ít "thày" gặp nạn vì chính dự đoán của mình. Ảnh minh họa: Stocknews |
Nhìn các trader tính toán đường hướng của thị trường, người ta gọi vui là thầy bói. Trên một diễn đàn nổi tiếng, còn có người áp dụng kinh dịch để gieo quẻ trước mỗi phiên giao dịch. Cách phán của "thầy" khá chuyên nghiệp, 10 lần gieo quẻ, cũng phải vài ba phiên trúng.
Giả dụ đầu phiên 8/6, "thầy" phán: "Giờ Thìn: Quẻ Sơn Lôi Di biến quẻ Hỏa Lôi Phệ Hạp: Thấy thấp thì mua. Giờ Tỵ: Quẻ Sơn Phong Cổ biến quẻ Tốn Vi Phong: Mâu thuẫn được hóa giải, lỗ được bù đắp, hơn nữa còn lãi". Đúng lời "thầy", ngày 8/6, Vn-Index vượt 500 điểm, gần 100% mã tăng trần. Ai mua hôm đó đều có lãi, mua thấp bán được giá ngay.
Một "thầy bói" đã có hơn 6 năm gắn bó với chứng khoán chia sẻ, "tai nạn nghề nghiệp" xảy ra khá thường xuyên.
Để làm nhà đầu tư, anh đi học, rồi mày mò học thêm phân tích kỹ thuật, phân tích cơ bản, kỹ năng đọc và phân tích báo cáo tài chính. Thuộc vào lớp nhà đầu tư đầu tiên trên sàn, lại có hiểu biết về tài chính, anh thắng nhiều hơn thua, và cũng không bị giam nhiều vốn trong gần 2 năm thị trường suy yếu. Thế mà trong đợt thị trường hồi phục này, anh cũng muốn hụt hơi.
"Tuần trước nữa mình đinh ninh là thị trường phải điều chỉnh, bèn bán đi, vì có đến gần chục phiên tăng rồi, lại có mấy phiên tăng nóng. Nhìn vào phân tích kỹ thuật thì càng thấy rõ tín hiệu điều chỉnh. Nhưng ai dè nó vẫn tăng ầm ầm, vì mấy đại gia muốn nó lên cao hẳn rồi xả hàng cả thể", anh lắc đầu kể lại. Lần đó anh nghĩ mình bán được giá "đỉnh" trước đợt điều chỉnh, ai ngờ vẫn là bán lúa non. Vì thế, chiến lược đối với anh trong lúc này là tạm bỏ qua cả "núi" kỹ thuật phân tích, mà chăm chỉ theo dõi thông tin mua bán của các quỹ và đại gia, rồi liệu đường tính tiếp.
Ngay với các chuyên viên phân tích, dự báo thị trường cũng luôn là bài toán khó. Một chuyên viên phân tích chia sẻ, thị trường trong gần một tháng 2 tuần trở lại đây rất khó nhận định, vì các công cụ hỗ trợ phân tích như phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản đều không mấy phát huy tác dụng. Về phân tích kỹ thuật, các chỉ số về dòng tiền và sức mạnh tương đối đều đã vượt quá ngưỡng trên, vì thế rất khó xác định tiếp. Chỉ khi thị trường tiếp tục sụt giảm, phân tích kỹ thuật mới lại có tác dụng.
Đôi khi, dự báo dựa vào độ nóng của cung cầu lại có hiệu quả hơn các công cụ kỹ thuật. "Hiện nay các công cụ phân tích kỹ thuật không phát huy tác dụng nữa. Nhưng thị trường tiếp tục căng thẳng thế này thì cùng lắm 2 phiên nữa là đảo chiều", một chuyên viên phân tích, và cũng là thành viên tích cực trên một diễn đàn nhắn nhủ với "chiến hữu". Và đúng như anh này dự đoán, sau đó 2 phiên, thị trường đã điều chỉnh.
Nhưng nhận định thị trường không "trúng" cũng là chuyện thường gặp. Anh chia sẻ, trong những tình huống đó, mấy anh em rút kinh nghiệm để lần sau chú ý nhiều yếu tố hơn, chứ cũng không thể đổ cho mình may hay xui.
Với những đặc thù của thị trường Việt Nam, điều quan trọng mà vị chuyên viên phân tích này rút ra, là quan sát cung cầu trên thị trường. Trong đó, đặc biệt quan trọng là động thái mua bán của các quỹ cũng như các đại gia, những người có thể chủ động tạo sóng, hay hướng thị trường theo hướng mong muốn.
Kỳ Duyên - Thu Nga (VnExpress)