Đầu tư Mỹ vào Việt Nam: Nhiều dự án vẫn nằm trên giấy

Mỹ tiếp tục dẫn đầu trong số những nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất Việt  Nam. Năm nay, các nhà đầu tư nước này vượt lên vị trí số 1 với số vốn đăng ký 9,8 tỉ USD. Nhưng vị trí này chỉ mới dừng lại ở những con số.

 

Intel là một trong số ít dự án có vốn đầu tư của Mỹ triển khai khá nhanh - Ảnh: L.N.M.

 

Chỉ thống kê năm dự án của các nhà đầu tư Mỹ được cấp phép trong vòng hai năm gần đây số vốn đăng ký đã lên đến 12,13 tỉ USD, tương đương hơn 50% của cả năm 2009.

 

Những siêu dự án

 

Dự án mới nhất đến từ Mỹ là Trung tâm hội nghị triển lãm du lịch quốc tế Dragon Sea của Tập đoàn Sky Bridge Intercontinental Development Corporation tại thành phố Vũng Tàu. Số vốn đầu tư của dự án hơn 900 triệu USD, gần bằng 50% trên tổng vốn đầu tư thu hút mới của ba tháng đầu năm 2010. Dự án bất động sản này được chia thành tám giai đoạn, hoàn tất trong tối đa 10 năm.

 

Dự án lớn điển hình khác là thành phố Sáng tạo ở Phú Yên, theo chủ đầu tư là Tập đoàn Galileo, giai đoạn một của thành phố mới này chỉ 1.100ha, vốn đầu tư 1,68 tỉ USD. Dự án này không dừng lại ở đó mà sẽ được triển khai trên diện tích 5.600ha, vốn đầu tư tối thiểu 11,4 tỉ USD! Còn dự án bãi biển Rồng ở Quảng Nam cũng vừa được cấp phép với số vốn khổng lồ 4 tỉ USD. Dự án này trước đây từng được dư luận khá quan tâm bởi số vốn công bố dự kiến khi đó lên đến 10 tỉ USD!

 

Xây nhà máy sau 10 năm

 

Một chuyên gia tư vấn đầu tư nhận xét kể từ sau khi Intel xây nhà máy ở Việt Nam, chưa có dự án sản xuất nào của các công ty Mỹ có quy mô tương tự. Trong khi đầu tư vào những siêu dự án kể trên đều không thấy tên tuổi của một đại công ty Mỹ nào mà hầu hết đều là những công ty, tập đoàn mới được lập ra để thực hiện dự án ở Việt Nam.

 

Hai dự án: 9,6 tỉ USD Năm 2009, để có được 21,4 tỉ USD vốn đầu tư nước ngoài đăng ký, VN đã cấp phép cho trên 1.000 dự án mới và dự án cũ tăng vốn từ 43 quốc gia và vùng lãnh thổ. Riêng các công ty Mỹ tham gia 43 dự án với số vốn đăng ký 9,8 tỉ USD, trong đó chỉ với hai dự án mới và một dự án điều chỉnh giấy phép, số vốn đăng ký đã là 9,6 tỉ USD.

Một số công ty lớn của Mỹ như P&G hay Colgate Palmolive gần đây mới tăng vốn đầu tư mở rộng hoạt động ở Việt Nam sau hơn một thập niên xâm nhập thị trường. P&G đầu tư thêm nhà máy thứ ba, chuyên sản xuất những sản phẩm chăm sóc trẻ em với số vốn 8 triệu USD. Dù đã có mặt ở Việt Nam từ năm 1996 nhưng tập đoàn sản xuất hàng tiêu dùng hàng đầu thế giới này cũng chỉ mới sản xuất một vài mặt hàng ở Việt Nam, phần lớn sản phẩm chăm sóc sức khỏe đắt tiền của hãng này bán ở Việt Nam đều là hàng nhập khẩu.

 

Colgate Palmolive là trường hợp tương tự. Vào Việt Nam cùng thời điểm với P&G chủ yếu sản xuất kem đánh răng và dầu gội, cuối năm ngoái Colgate Palmolive mở thêm nhà máy sản xuất bàn chải đánh răng 40 triệu USD. Một đại công ty khác của Mỹ là GE cũng đã mở văn phòng đại diện ở Việt Nam, từ năm 1993 và đến 10 năm sau mới chuyển thành công ty nhưng cũng chủ yếu cung cấp dịch vụ bảo trì, bảo hành cho trang thiết bị, máy móc trong lĩnh vực y tế. Đến năm 2008, nghĩa là 15 năm sau, GE mới đầu tư 61 triệu USD xây dựng một nhà máy sản xuất, lắp ráp phụ kiện và linh kiện cho máy móc thiết bị của hệ thống phát điện... tại Hải Phòng.

 

Các ví dụ trên cho thấy những tập đoàn sản xuất lớn của Mỹ phải mất trên một thập niên tìm hiểu, thăm dò trước khi quyết định xây nhà máy ở VN và vốn đầu tư hiếm khi lên tới hàng trăm triệu USD.

 

Đăng ký nhiều, triển khai ít

 

Điểm lại các dự án lớn có chủ đầu tư từ Mỹ, phần lớn tốc độ triển khai đều chậm bởi chủ đầu tư không có thực lực về tài chính mà chỉ sau khi có giấy phép ở VN rồi mới đi huy động vốn ở khắp các nơi.

 

Trong số những dự án lớn của các nhà đầu tư Mỹ, dự án Saigon Atlantis Hotel ở thành phố Vũng Tàu đang được đánh giá là sáng sủa nhất. Mặt bằng đã được giao tương đối, kế hoạch động thổ xây dựng đã lên và vốn đã đổ vào vài chục triệu USD. Những dự án khác vẫn ì ạch lo thủ tục. Riêng dự án 1,3 tỉ USD của Good Choice, theo một cán bộ Sở KH-ĐT tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, đang nằm trong diện “rà soát để xem xét rút giấy phép” bởi chưa thấy triển khai gì.

 

“Những dự án nào có số vốn trên 500 triệu USD là tôi đã bắt đầu đặt dấu hỏi chứ đừng nói trên 1 tỉ USD”, một cựu quan chức Bộ KH-ĐT chia sẻ. Theo kinh nghiệm gần 20 năm trong ngành của ông, gần như toàn bộ những dự án có số vốn vài trăm triệu USD được cấp phép từ năm 1997 đến nay đều trục trặc, ngoại trừ một số rất ít như Intel.

 

“Trong số dự án bất động sản, khu vui chơi “tỉ đô” kể trên, tôi đều thấy bóng dáng người môi giới!”, cựu quan chức này nói. Tuy không cho rằng vai trò môi giới trong thu hút đầu tư là điều sai trái, nhưng chuyên gia này không tán đồng cách làm này bởi độ khả thi của dự án rất bấp bênh. Vì phụ thuộc quá trình đi kêu gọi vốn nên tiến độ dự án luôn luôn chậm và khả năng đổ vỡ rất lớn. Chuyên gia này nhận định: “Họ nói thẳng phải có giấy phép trong tay mới đi gọi vốn được. Nhưng trong bối cảnh kinh tế khó khăn hiện nay khó có nhà đầu tư nào chịu bỏ ra cả tỉ USD phát triển một dự án bất động sản ở một thị trường như VN, để rồi chờ đợi 5-10 năm sau hái quả”.

 

LÊ NGUYÊN MINH (Tuổi trẻ)