Ngày 26/4, Hội Bảo vệ Thiên nhiên & Môi trường Việt Nam đã tổ chức buổi hội thảo “Phản biện xã hội về Dự thảo Luật Thuế Môi trường”. Tại Hội thảo, PGS.TS Nguyễn Đình Hoè, Trưởng ban Phản biện xã hội đã nêu ra những 6 vấn đề "chưa ổn" mà dư luận đang quan tâm về dự thảo này.
 |
| PGS.TS Nguyễn Đình Hoè |
Thứ nhất, Thuế Môi trường làm tăng giá cả sinh hoạt. Xăng dầu, than thuộc đối tượng chịu thuế nhưng đều là nguyên liệu đầu vào, không phải hàng hoá nên việc tăng giá thành sẽ tác động mạnh tới nền kinh tế. Nếu nói Thuế Môi trường của ta còn thấp hơn mức của nhiều nước trên thế giới thì cũng cần lưu ý tới thu nhập của người Việt Nam đang đứng thứ bao nhiêu trên thế giới?
Với khung thuế nêu, dự kiến số tiền thu được theo mức thuế tối thiểu khung khoảng 14.300 tỉ đồng/năm, với mức thu tối đa khoảng 57.000 tỉ đồng/năm.
Nếu đem chia trung bình cho 40 triệu dân thuộc lực lượng lao động thì Thuế Môi trường sẽ là 1.425.000đ/người/năm.
Như vậy, nó lớn hơn hoặc thấp nhất cũng bằng 7 tháng thu nhập của người thuộc diện nghèo đói ở vùng nông thôn; và bằng hoặc lớn hơn 5,5 tháng thu nhập của người nghèo đô thị Việt Nam. Trong khi đó, tỷ lệ nghèo đói Việt Nam năm nay phấn đấu giảm còn 20% (tương đương khoảng 17 triệu người). Vậy Thuế MT có ảnh hưởng đến đời sống của nhân dân không?
Thứ hai, cơ sở khoa học của việc tính thuế này là chưa thuyết phục. Cần đánh giá mức độ gây ô nhiễm và suy thoái môi trường của sản phẩm làm cơ sở cho việc tính thuế. Tuy nhiên, điều này chưa được đáp ứng một cách đầy đủ. Vấn đề nằm ở chỗ chưa có một nghiên cứu khoa học nào chứng minh mức độ gây ô nhiễm của từng nhóm hàng hoá để làm căn cứ tính thuế.
Do đó, các nhà làm luật chưa thể thuyết phục đại biểu Quốc hội. Dự thảo chưa tạo sự tin tưởng, thuyết phục trên cơ sở khoa học và thực tiễn làm cơ sở cho việc đánh giá, lựa chọn mức thuế.
Thứ ba, dư luận không hiểu Thuế Môi trường dùng vào mục đích gì. Là Luật Thuế Môi trường, nhưng dự luật lại thiếu nội dung quan trọng là quản lý và sử dụng tiền Thuế Môi trường như thế nào? Số tiền này chỉ nên sử dụng cho mục đích bảo vệ và khắc phục ô nhiễm môi trường.
Thứ tư, chưa phân biệt rõ giữa Thuế Môi trường và phí môi trường. Dự thảo chưa làm rõ được sự khác nhau cơ bản giữa việc thu thuế và thu phí.
Xăng dầu có khi sản xuất lẫn khi sử dụng đều gây ô nhiễm, sẽ mặc nhiên chịu cả thuế và phí môi trường? Nếu theo luật này, nhiều loại hàng hoá đã nộp thuế, sau khi sử dụng chúng trở thành chất thải, vậy lại sẽ phải nộp phí môi trường? Phí là bước ban đầu của việc xác lập thuế. Khi ban hành Thuế Môi trường, cần có lộ trình dẫn đến bỏ phí môi trường và một số sắc thuế liên quan khác, nhưng chưa thấy nêu ra trong Dự thảo luật.
Thứ năm, có hiện tượng thuế chồng thuế. Dư luận đang băn khoăn nhiều loại sản phẩm đang chịu quá nhiều loại thuế. Ví dụ như than chịu Thuế Tài nguyên, Thuế khai thác, Thuế GTGT, Phí khí thải và sắp tới phải chịu Thuế Môi trường nữa. Vì vậy dư luận cần được truyền thông, giải thích cặn kẽ rõ ràng hơn.
Thứ sáu, luật thuế điều chỉnh quá ít đối tượng. Bản dự thảo dài 3 trang, điều chỉnh 5 nhóm đối tượng phải chịu Thuế Môi trường bao gồm: xăng dầu, than, dung dịch HCFC, túi nhựa xốp (túi nilon), thuốc bảo vệ thực vật thuộc nhóm hạn chế sử dụng, đều là những loại sản phẩm ít liên quan đến hiện trạng môi trường hiện nay. Với tầm như trên, khó có thể nói đây là một bộ luật.
Nguyễn Nam ghi (Bee.net)