Lãi suất âm thầm tăng
Trong tuần qua, một số NH cổ phần lớn đã "âm thầm" tăng lãi suất huy động tiền đồng từ 11,5%/năm lên 11,7% - 11,8%/năm. Một số NH công bố mức lãi suất huy động chưa đến 11,5%/năm nhưng lại thực hiện tặng ngay "lộc" khi gửi tiền dẫn đến lãi suất huy động thực vượt quá 13%/năm.
Gọi là "âm thầm" vì những NH này không còn rầm rộ thông tin về việc tăng lãi suất huy động tiền đồng, bởi trước đó Hiệp hội NH Việt Nam đã kêu gọi lãi suất huy động của các NH xoay quanh mức 11,5%/năm. Từ đó, một số tỉnh, thành lại ban hành quy định riêng với mức lãi suất tối đa không vượt 11,5%/năm. Chẳng hạn Ban cán sự Đảng NH tỉnh Ninh Thuận, NH Nhà nước chi nhánh tỉnh Ninh Thuận yêu cầu các NH áp dụng lãi suất huy động tối đa không quá 11,5%/năm và không thực hiện bất cứ hình thức khuyến mãi nào.
Hiệp hội NH Việt Nam thì kêu gọi lãi suất huy động xoay quanh 11,5%/năm nhưng NH Nhà nước chi nhánh tỉnh Ninh Thuận lại bắt buộc các NH áp dụng mức lãi suất tối đa không quá 11,5%/năm. Thay vì được hưởng mức lãi suất cao hơn, người dân tỉnh Ninh Thuận phải chịu gửi tiết kiệm với mức lãi suất thấp hơn những người dân ở các tỉnh thành khác trong cùng hệ thống NH mà họ gửi tiền. Thế nhưng, điều vô lý này đã tồn tại từ hơn 1 tháng nay.
Vốn rẻ bị tắc
Trong khi các NH công bố lãi suất huy động từ 1 tháng trở lên trên 11%/năm thì ở thị trường liên NH, lãi suất từ 7% - 12%/năm tùy theo từng kỳ hạn. Với lãi suất huy động này, việc kéo lãi suất cho vay xuống 12%/năm là điều khó có thể thực hiện. Trước đây, lãi suất huy động trong dân cư (thị trường 1) và lãi suất trên thị trường liên NH (thị trường 2) sẽ phản ánh được bức tranh về thị trường lãi suất. Các NH cần tiền cho khách hàng vay nhưng chưa huy động kịp trên thị trường 1 thì có thể vay lại của NH khác trên thị trường 2. Sau khi huy động được sẽ trả lại cho NH này.
Tuy nhiên gần đây, lãi suất trên thị trường 2 thấp và có xu hướng giảm hơn thị trường 1, nhưng các NH lại khó tiếp cận bởi theo quy định các NH không được sử dụng vốn trên thị trường 2 vượt quá 20% vốn trên thị trường 1. Có nghĩa là, NH muốn có được vốn rẻ trên thị trường 2 phải ra sức tăng huy động trên thị trường 1. Quy định này đã tạo ra cuộc chạy đua lãi suất trên thị trường 1 bởi NH nào có nhu cầu về vốn nhưng đụng mức quy định 20% thì phải tiếp tục tăng cường huy động trên thị trường 1.
Tổng giám đốc một NH cổ phần cho rằng, ở nước ngoài, NH quản lý theo dòng tiền chứ không phân biệt tiền nào mua mắm, tiền nào mua muối như trong nước hiện nay. Nhằm tránh chuyện sử dụng quá mức nguồn tiền trên thị trường 2 cho vay, NH Nhà nước có thể ban hành quy định NH không được sử dụng vượt quá tỷ lệ bao nhiêu lần so với vốn tự có. Đồng thời, để mặt bằng lãi suất huy động có thể giảm xuống 10%/năm và lãi suất cho vay xuống 12%/năm như yêu cầu của Chính phủ, trước mắt lãi suất huy động USD (hiện đang có dấu hiệu tăng - PV) trong dân cư cần được điều chỉnh giảm xuống khoảng 1%/năm so với lãi suất hiện tại, còn khoảng 3%/năm.
Theo phân tích của vị tổng giám đốc này, lãi suất huy động tiền đồng hiện nay khoảng 11,5%/năm, lãi suất huy động USD khoảng 4%/năm, mức chênh lệch giữa lãi suất tiền đồng và USD là 7,5%. Nếu giảm lãi suất huy động USD thì mới có thể giảm lãi suất huy động tiền đồng xuống, có thể mức lãi suất huy động tiền đồng về được dưới 10%/năm. Lúc đó, NH vẫn có thể huy động được tiền đồng với lãi suất thấp và lãi suất cho vay tiền đồng mới có thể kéo xuống được 12%/năm.
| Thông thường NH tăng lãi suất huy động tiền đồng với 2 mục đích: giữ thị phần hoặc có đầu ra. Từ đầu năm đến nay, tốc độ tăng dư nợ tín dụng tiền đồng có phần chậm hơn so với USD. Một tổng giám đốc NH cổ phần cho biết: trong tháng 5, tốc độ cho vay tiền đồng vẫn thấp hơn nhiều so với cho vay USD. Dư nợ cho vay tháng 5 hơn 2.000 tỉ đồng thì trong đó dư nợ tiền đồng chỉ khoảng 500 tỉ đồng. Các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân vẫn còn đắn đo khi vay vốn bởi họ phải tính đến yếu tố hiệu quả. Theo một chuyên gia NH, việc tăng lãi suất huy động gần đây của NH chủ yếu là giữ thị phần và tăng cường mua trái phiếu là chính. Lãi suất trái phiếu là 11% - 12%/năm, trong khi các NH có thể cầm cố để vay lại với mức lãi suất rẻ hơn ở mức 7% - 8%/năm trên thị trường liên NH. |
Thanh Xuân (Thanh Niên)