Công nghệ Shinkansen của Nhật Bản hiện đã được bán cho Đài Loan, Trung Quốc, Anh, sắp tới có thể là Brazil và Mỹ. Đài Loan, Trung Quốc đều đã hấp thụ thành công công nghệ này. Dư luận băn khoăn, liệu Việt Nam thì sao?
Đài Loan: Kết hợp công nghệ Nhật và Đức
Ý tưởng về việc xây dựng một tuyến đường sắt cao tốc nối cực Bắc (TP Đài Bắc) và cực Nam (TP Cao Hùng) của hòn đảo đã có từ những năm 1980. Tuy nhiên, mãi 10 năm sau, Bộ Giao thông Vận tải Đài Loan khi đó mới chính thức đề xuất dự án này. Nhưng cũng phải mất 2 năm tiếp theo (1992-1993), chính quyền Đài Loan mới “gật đầu” với đề xuất của Bộ Giao thông Vận tải theo phương thức BOT.
Đài Loan đã đưa dự án này ra đấu thầu. Hai đơn vị tham gia bỏ thầu khi đó là Tập đoàn Đường sắt Cao tốc Đài Loan (THSRC) với công nghệ của Pháp và Đức và Tập đoàn Đường sắt Cao tốc Chunghwa (CHSRC) với công nghệ Shinkansen của Nhật Bản. Cuối cùng, sau nhiều tranh cãi gay gắt, CHSRC đã giành chiến thắng với công nghệ Shinkansen.
 |
| Khi nào Việt Nam có những con tàu như thế này nối liền Bắc Nam? |
20 năm sau kể từ khi manh nha ý tưởng xây dựng tuyến đường sắt cao tốc dài khoảng 350 km nối hai đầu hòn đảo, dự án này của Đài Loan mới chính thức được khởi động vào tháng 3/2000. Tuy nhiên, Đài Loan không chỉ nhập nguyên công nghệ của Nhật Bản mà sử dụng cả công nghệ của Đức.
Quá trình xây dựng hơn 300 km đường sắt cao tốc của Đài Loan kéo dài 5 năm. Tháng 1/2005, chiếc tàu cao tốc 700T được sản xuất theo nguyên mẫu dòng tàu cao tốc 700 của Nhật Bản đã lần đầu được đưa vào chạy thử nghiệm. Đến tận ngày 5/1/2007, tuyến đường này mới chính thức đi vào hoạt động.
Nếu tính tổng cộng thời gian từ khi nảy sinh ý định, đề xuất dự án và hoàn thành dự án, Đài Loan phải mất tới 27 năm mới có tuyến đường sắt cao tốc với chiều dài 350 km đi qua 12 ga. Hiện nay, Đài Loan có tổng cộng 30 tàu cao tốc 700T được chế tạo theo công nghệ Shinkansen của Nhật Bản
Công nghệ Shinkansen "made in China"
Tương tự, Trung Quốc cũng nhập khẩu công nghệ Shinkansen của Nhật Bản. Ban đầu, công nghệ Shinkansen gặp phải một trở ngại lớn về mặt dư luận do những hậu quả lịch sử để lại. Nhiều người dân Trung Quốc phản đối nhập công nghệ này của Nhật Bản.
Phải nói thêm, trước đó, Trung Quốc đã có đường sắt cao tốc với công nghệ Đức. Tuy nhiên, vụ tai nạn tàu cao tốc đệm từ công nghệ Đức năm 2006 tại Thượng Hải đã khiến người Trung Quốc nghi ngờ về độ an toàn của công nghệ đường sắt cao tốc phương Tây.
 |
| Tàu cao tốc Shinkansen 700T của Đài Loan hiện nay |
 |
| Tàu cao tốc CRH2 công nghệ Shinkansen của Trung Quốc |
Xét về chỉ số này thì Shinkansen vượt trội. Trong hơn 40 năm tồn tại của mình, hệ thống tàu cao tốc Shinkansen của Nhật Bản chưa xảy ra bất cứ vụ tai nạn chệch đường ray hay va chạm nào gây chết người. Chỉ có duy nhất một vụ chệch đường ray năm 2004, nhưng nguyên nhân là do động đất chứ không phải do lỗi công nghệ. Trong vụ tai nạn này không có hành khách nào bị thương vong.
Trung Quốc chính thức nhập công nghệ Shinkansen năm 2006. Nhưng chỉ 4 năm sau, họ đã chào bán công nghệ Shinkasen “made in China” ra nước ngoài, thậm chí chào bán cho một siêu cường về công nghệ như Mỹ.
Chính phủ Trung Quốc đã ký kết với chính quyền bang California và hãng General Electric một thỏa thuận hợp tác xây dựng đường sắt cao tốc tại bang này. Trung Quốc sẽ cung cấp cho Mỹ công nghệ, trang thiết bị và cả kỹ sư.
Trung Quốc cũng tuyên bố sẽ tiếp tục chi khoảng 300 tỷ USD trong vòng 10 năm tới để phát triển mạng lưới đường sắt cao tốc trong nước. Mặc dù đã làm chủ được công nghệ Shinkasen, nhưng Trung Quốc mới đây tiếp tục đặt mua của Nhật Bản một loạt tàu Shinkansen mới nhằm nâng cao tốc độ của hệ thống này.
Cụ thể là hồi tháng 10/2009, Trung Quốc đã ký hợp đồng mua 140 tàu Shinkansen E2 có tốc độ tối đa lên tới 350 km/h của Nhật Bản do hãng Kawasaki sản xuất. Hợp đồng trị giá 604 tỷ yên (6,7 tỷ USD), trong đó Nhật Bản sẽ cho Trung Quốc vay tới 182 tỷ yên (2 tỷ USD). Có thể chỉ sang năm 2011, Trung Quốc đã chào bán công nghệ Shinkansen và loại tàu này ra nước ngoài.
Dự án đường sắt cao tốc của Việt Nam với chiều dài lên tới 1.570 km đi qua 27 ga dự kiến sẽ hoàn tất và đưa vào khai thác toàn tuyến trong vòng 23 năm (năm 2035). Ngoài những băn khoăn về số vốn đầu tư khổng lồ, một vấn đề được quan tâm không kém là khả năng hấp thu công nghệ của ta đến mức nào? Chúng ta có đường sắt cao tốc chạy hàng trăm km/h nhưng rồi đến khi nào chúng ta làm chủ được công nghệ này?
| Còn Việt Nam thì sao? |
| TS Khuất Việt Hùng, Viện Quy hoạch và Quản lý GTVT, đưa ra dẫn chứng, Hàn Quốc và Trung Quốc, những quốc gia khá gần gũi với Việt Nam, trong thời gian đầu cũng đi nhập khẩu công nghệ. Tuy nhiên, ngay khi có công nghệ trong tay, họ đã nhanh chóng đưa ra được những chính sách, biện pháp để làm chủ công nghệ. Giờ đây, họ không chỉ làm chủ được công nghệ, mà như Trung Quốc còn tạo ra được công nghệ và bán ra nước ngoài. |
Bảo Minh Tổng hợp (Bee.net)