Khi giá mua hàng hóa của một ODA cao gấp đôi, gấp ba giá thị trường quốc tế thì coi như ODA đó đã thu lãi 100% tới 200% ngay từ ngày đầu cho vay. Đây chính là điều mà các nhà chủ dự án phải cân nhắc, lo lắng để quyết định.
Ngày 19/6, Quốc hội sẽ bấm nút quyết định về dự án ĐSCT Bắc - Nam , GS.TSKH Đặng Hùng Võ đã gửi tới Bee bài viết thể hiện những băn khoăn về con đường sắt cao tốc Bắc - Nam làm từ nguồn vốn ODA của Nhật Bản. Để rộng đường dư luận, Bee xin trân trọng giới thiệu bài viết.
Một dự án đường sắt tốc độ cao trên 2000 km với mức đầu tư trên 50 tỷ USD dựa trên nguồn vốn vay ODA của Chính phủ Nhật Bản là một việc quá vĩ đại. Dự án này đang làm nhiều người dân lo lắng, làm nhiều nhà khoa học băn khoăn, làm nhiều đại biểu Quốc hội đăm chiêu và làm nhiều chủ dự án phấn khởi.
 |
| Mọi quốc gia nghèo đều có cơ hội để trở thành một quốc gia giàu, phụ thuộc vào cách đi của mỗi quốc gia. Ảnh minh họa |
Điều cần nói trước hết là đường sắt tốc độ cao chỉ để vận chuyển hành khách (không thể vận tải hàng hóa) trên khoảng cách dài có tác dụng gì cho nền kinh tế còn chưa đủ mạnh của chúng ta. Người nghèo có cách lập nghiệp và đi lên của người nghèo để trở thành người giàu.
Mọi quốc gia nghèo đều có cơ hội phát triển để trở thành một quốc gia giàu, cơ hội đó là ngang nhau và phụ thuộc vào bản lĩnh quyết định cách đi của mỗi quốc gia. Một gia đình nghèo có thể lựa chọn cách làm giàu từ nghề vận tải với bước ban đầu từ một vài chiếc xe cũ kỹ, sau đó mới có thể nghĩ tới những phương tiện hiện đại dần lên.
| "Một dự án đã được Chính phủ quyết định chủ trương đầu tư thì Quốc hội càng cần hết sức quan tâm tới trọng trách của mình để giúp Chính phủ hoàn thành đúng nhiệm vụ mà Quốc hội đã giao phó". GS.TSKH Đặng Hùng Võ |
Lãi từ đầu tư là tiền tiết kiệm để đầu tư bước tiếp theo nhằm tránh mọi rủi ro có thể đến khi lãi không đủ trả cho vốn đã đưa vào đầu tư. Đấy là cách đi lên bằng chính nội lực, bảo đảm hiệu quả và an toàn. Đầu tư rủi ro phải được hạn chế trong một phạm vi nhất định.
Điều tiếp theo nhưng lại quan trọng hơn là vấn đề sử dụng vốn ODA sao cho hiệu quả và có lợi. Mỗi chính phủ của các nước phát triển đều có chính sách ODA riêng cho các nước đang phát triển, cụ thể cho Việt Nam.
Có người đã nói rằng cần chấm dứt tình trạng phải bú mớm bằng nguồn vốn ODA. Có lẽ không phải như vậy, đừng nghĩ rằng nước khác tốt với nước ta như người mẹ chăm lo, đắm đuối vì con.
Một mặt, chúng ta cần phải cảm ơn những nước, tổ chức quốc tế đã cung cấp ODA cho nước ta một cách vô tư như trách nhiệm của bản tính mong muốn công bằng. Ngoài ra, cũng cần cảm ơn các ODA khác đã trợ giúp cho ta cơ hội có vốn để đầu tư. Mặt khác, chúng ta cần phân tích cụ thể chính sách ODA của từng nước, từng tổ chức quốc tế đối với nước ta để lựa chọn cách sử dụng sao cho hợp lý.
Đại đa số ODA được sử dụng trong phạm vi chỉ định thầu hoặc đấu thầu trong phạm vi các nhà thầu của nước cung cấp ODA. Giá hàng hóa mua bằng nguồn vốn ODA đó thường rất cao vì không có cạnh tranh quốc tế.
Một ví dụ giản dị, khi Chính phủ ta đồng ý cho xây dựng một trạm thu ảnh vệ tinh chụp mặt đất. Nếu sử dụng ODA của Nhật thì chúng ta phải vay 60 triệu USD để mua một trạm thu ở mức công nghệ không cao. Nếu sử dụng ODA của Pháp thì chúng ta phải vay khoảng 20 triệu EURO (tương đương 22 triệu USD lúc đó) để mua một trạm thu ở mức công nghệ khá cao. Cuối cùng, ODA của Pháp được lựa chọn.
Khi giá mua hàng hóa của một ODA cao gấp đôi, gấp ba giá thị trường quốc tế thì coi như ODA đó đã thu lãi 100% tới 200% ngay từ ngày đầu cho vay. Đây chính là điều mà các nhà chủ dự án phải cân nhắc, lo lắng để quyết định.
Theo quy định hiện hành, những dự án lớn của đất nước phải do Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư. Dự án đường sắt tốc độ cao vận chuyển hành khách Bắc - Nam cũng đang nằm trong tầm tư duy, cân nhắc của từng đại biểu Quốc hội.
Một dự án đã được Chính phủ quyết định chủ trương đầu tư thì Quốc hội càng cần hết sức quan tâm tới trọng trách của mình để giúp Chính phủ hoàn thành đúng nhiệm vụ mà Quốc hội đã giao phó.
GS. TSKH. Đặng Hùng Võ Khoa học Đời Sống