Scomi, một công ty cơ khí phía Bắc Kuala Lumpur đã đưa ra đề nghị xây dựng tuyến monorail (đường sắt 1 ray) tại vùng thung lũng Klang, còn gọi là Greater Kuala Lumpur, bao gồm thủ đô Kuala Lumpur và một số đô thị vệ tinh xung quanh.
Nói đến monorail người ta nghĩ ngay đến xe lửa một đường ray dạng treo đã xuất hiện từ thế kỷ 19 tại châu Âu. Trong đó, phải kể đến đường monorail đầu tiên tại Đức mang tên Wuppertal, dài 13,3 km bắt ngang qua con sông Wupper, khai trương chuyến đầu tiên vào ngày 24/10/1900.
Monorail là chọn lựa thích hợp cho Greater KL
Ngay cái tên cũng đã rất tượng hình. Mono là đơn, là một và rail là đường ray. Tuy nhiên, monorail thường hay bị nhầm lẫn với loại tàu điện trên cao, thường gọi là elevated light rail, vì monorail cũng đặt trên cao.
Hệ thống light rail khác monorail ở một điểm rất cơ bản chính là light rail có 2 ray cùng đỡ và có khả năng dẫn hướng cho toa, còn monorail thì không. Sở dĩ phải nói cho rõ vì có vị đã từng nhầm lẫn đường sắt cao tốc và metro.
Monorail ngày nay cũng đã khác với monorail thế kỷ 19 ở một chỗ là bánh xe đã được thay thế bằng bánh cao su cho bớt ồn.
Scomi, một công ty cơ khí phía Bắc Kuala Lumpur đã đưa ra đề nghị xây dựng tuyến monorail (đường sắt 1 ray) tại vùng thung lũng Klang, còn gọi là Greater Kuala Lumpur, bao gồm thủ đô Kuala Lumpur và một số đô thị vệ tinh xung quanh.
Đây là một kế hoạch hỗ trợ cho hệ thống đường sắt chạy nhanh, hay còn gọi là MRT (Mass Rapid Transit) nằm trong kế hoạch 5 năm của chính phủ Malaysia, mệnh danh kế hoạch 10 (10th Malaysia Plan), từ năm 2010 đến 2015.
Chủ tịch Syahrunizam Samsudin của Scomi cho rằng hệ thống đường sắt 1 ray thế hệ mới là chọn lựa lý tưởng để nối liền những khu vực lân cận với trung tâm đường sắt tại Kuala Lumpur trong vòng bán kính 20 km.
Tại Mỹ, năm 1995, sân bay quốc tế Newark International Airport, New Jersey, Mỹ, cũng sử dụng monorail để đưa hành khách từ bãi đậu xe vào trong khu làm thủ tục ở sân bay. Năm 2001, hệ thống này được mở rộng đến các trạm tại Amtrak để kết nối với hệ thống xe lửa của hành lang phía Bắc New Jersey.
Theo Scomi, hiện các cuộc đàm phán về dự án với chính phủ đang diễn ra và nếu được chấp thuận, chỉ trong vòng 24 tháng, hệ thống đường sắt 1 ray tại Greater KL có thể vận hành được.
“Hệ thống sẽ dễ dàng được nâng cấp lên 200 đầu xe lửa nếu cần thiết”, Chủ tịch Syahrunizam Samsudin của Scomi nói.
 |
| Hệ thống monorail tại Malaysia. Ảnh: iranianmy.com |
Trước đó, dự án nâng cấp giao thông công cộng đô thị tại Kuala Lumpur do 2 công ty Gamuda và MMC Group tham gia đã đề xuất một hệ thống đường sắt trị giá 36 tỉ RM để kết nối các vùng trong khu vực Greater KL.
Hệ thống bao gồm 3 tuyến chính, kết hợp giữa đường sắt 2 ray và 1 ray và được thực hiện bằng phương thức PPP (public – private – partnership), nhà nước và tư nhân cùng làm.
Scomi không tham gia dự án này nhưng đề nghị được xây dựng các đường 1 ray để kết nối giữa các trạm trung chuyển ở khu vực ngoại ô.
“Hệ thống đường sắt 1 ray có thể vận chuyển 70.000 hành khách từ khu vực lân cận vào khu đường sắt chính”, ông Syahrunizam Samsudin nói.
Vì sao phải làm monorail?
Điểm thuận lợi nhất của hệ thống monorail so với loại light-rail chính là không chiếm nhiều không gian kể cả chiều ngang lẫn chiều thẳng đứng. Chiều ngang chỉ bằng chính toa tàu và chiều cao dùng dây cáp treo để định vị đường ray trên cao.
Các đường ray có thể được treo lên hay tháo xuống nhanh chóng và một ưu điểm vượt trội của monorail an toàn vì không bị trật đường ray và đường ray nằm trên cao nên sẽ hạn chế việc người bộ hành hay phương tiện giao thông khác có thể băng ngang qua đường ray được.
So về giá thành, theo Monorails.org, chi phí xây dựng và bảo trì monorail rẻ hơn hệ thống tàu điện ngầm.
Monorail còn được xem là phương tiện giao thông công cộng thân thiện với môi trường. Năm 2007, tuyến monorail Las Vegas đã giúp hạn chế gần 3.2 triệu xe ôtô đi từ phía Nam Nevada đến Las Vegas hàng năm, giúp giảm hơn 58 tấn khí thải CO2 và nitrogen oxides (NO).
Vì monorail chạy trên cao nên có một hạn chế; đó chính là trong trường hợp khẩn cấp hành khách không thể xuống toa giữa đường. Một số hệ thống monorail đã khắc phục nhược điểm này bằng cách xây thêm một đường đi bộ nhỏ bên cạnh đường ray đơn.
Scomi vừa cho chạy thử nghiệm monorail 4 toa tại Mumbai, Ấn Độ, nối liền Chembur và Wadala vào ngày 21/06/2010, đã được người dân địa phương hoan hỉ đón nhận. Theo kế hoạch, tuyến monorail này sẽ chính thức hoạt động vào tháng 12 năm nay với 18 trạm trung chuyển.
| Tiến sĩ, KTS Ngô Doãn Đức, Viện trưởng Viện kiến trúc. Phó Chủ tịch Hội kiến trúc sư Việt Nam: Tàu một ray là một dạng góp phần giải quyết tích cực cho vấn nạn tắc đường |
| Tôi thích lọai hình này từ khi tôi ở nước Áo. Khi thấy nó chạy trên trụ sở Liên hợp quốc, tôi rút ống nhòm ra xem. Thích quá, tôi liền thuê xe chạy đến tận nơi xem, rồi leo lên đi. Nói chung tôi thấy đây là loại hình phương tiện hội tụ được một số ưu điểm, giải quyết được một số vấn đề chúng ta đang băn khoăn về giao thông đô thị. Với loại hình này, tôi nghĩ mức đầu tư của nó hợp lí và chấp nhận được. Tàu một ray là loại hình mà các đô thị của các nước phát triển người ta sử dụng rất nhiều, như Trung Quốc, Mã Lai, Braxin và rất nhiều nước khác nữa. PV |
Doanh Anh tổng hợp (Bee.net)