XUNG QUANH VIỆC ĐÌNH CHỈ CHỨC VỤ LÃNH ĐẠO CẤP CAO VINASHIN
Qua việc thực hiện kém hiệu quả những dự án đầu tư lớn, hai công ty thành viên của Vinashin là Vinashinlines và Nasico đã chung tay... nhấn chìm đầu tàu của ngành công nghiệp tàu thủy VN
Ngay sau khi Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Sinh Hùng, Trưởng Ban Chỉ đạo tái cơ cấu Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy VN (Vinashin), ký quyết định đình chỉ chức vụ ủy viên HĐQT Vinashin đối với hai ông Trần Quang Vũ và Trần Văn Liêm (Báo NLĐ ngày 30-8 đã thông tin), trong ngày 30-8, HĐQT Vinashin đã đình chỉ chức vụ tổng giám đốc điều hành Vinashin đối với ông Trần Quang Vũ và đình chỉ chức vụ trưởng ban kiểm soát đối với ông Trần Văn Liêm để phục vụ công tác thanh - kiểm tra của các cơ quan chức năng.
Vinashin có rất nhiều dự án đóng tàu. Trong ảnh: Tàu Vosco trọng tải 22.500 tấn của Tổng Công ty Công nghiệp Tàu thủy Bạch Đằng (thuộc Vinashin) đang trong giai đoạn hoàn thiện. Ảnh: NGUYỄN QUYẾT
Mua tàu hơn ngàn tỉ về đắp chiếu
Không chỉ là lãnh đạo cấp cao của tập đoàn, ông Trần Quang Vũ còn giữ chức vụ Tổng Giám đốc Công ty Công nghiệp Tàu thủy Nam Triệu (Nasico), ông Trần Văn Liêm là Tổng Giám đốc Công ty Vận tải Viễn dương Vinashin (Vinashinlines) - thành viên của Tập đoàn Vinashin. Hai công ty thành viên này đã có hàng loạt dự án đầu tư kém hiệu quả, góp phần đưa Vinashin đến hậu quả như ngày hôm nay.
Cuối tháng 11-2007, Vinashinlines công bố mở lại tuyến vận tải biển Bắc - Nam sau 30 năm đứt đoạn bằng tàu cao tốc Hoa Sen. Đến giữa tháng 12, chuyến tàu đầu tiên khởi hành theo lịch trình Hạ Long (Quảng Ninh) - Chân Mây (Thừa Thiên - Huế) - Bến Nhà Rồng (TPHCM), hành trình 28 giờ. Tàu Hoa Sen lúc đó được đơn vị sở hữu giới thiệu rất hoành tráng: Được đóng theo tiêu chuẩn châu Âu, thiết kế sang trọng, hiện đại với hàng trăm cabin có công trình phụ khép kín, hàng trăm ghế mềm cùng hệ thống quán bar, căng-tin... Không chỉ vận chuyển hành khách, tàu Hoa Sen còn vận chuyển hàng hóa, ô tô siêu trường siêu trọng với sức chở 2.000 hành khách, 1.000 ô tô con, 500 xe tải, có sân đỗ trực thăng...
Giá trị tàu Hoa Sen hơn 60 triệu euro, tương đương 1.399 tỉ đồng. Vinashinlines do ông Trần Văn Liêm đứng đầu lúc đó tính toán rằng việc chở ô tô và hàng hóa sẽ chiếm 2/3 doanh thu từ tàu. Đây chỉ là một trong 6 con tàu thuộc dự án vận tải Bắc - Nam bằng đường biển có tổng vốn đầu tư 1,5 tỉ USD do Vinashinlines thực hiện và tuyên bố là đã được Chính phủ phê duyệt nhằm giảm tải cho đường sắt, đường không, đường bộ và thúc đẩy phát triển du lịch biển. Thời gian thực hiện dự án là 5 năm, bắt đầu từ năm 2007. Tại thời điểm công bố ra mắt tàu Hoa Sen, Vinashinlines cho biết đã đặt mua chiếc tàu thứ hai từ Ý và sẽ nhận tàu trong năm 2008.
Thế nhưng, các cơ quan chức năng cấp trên không hề biết chuyện Vinashin mua tàu kể trên. Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Phạm Viết Muôn mới đây nói rằng tàu nhận về rồi, Bộ GTVT mới biết, Chính phủ mới biết. Sau chưa đầy một năm vận hành giật cục vì... vắng khách, tàu Hoa Sen đã nằm ụ để sửa chữa từ lỗi nứt vỏ đến lỗi nứt phần mềm. Thực chất, tàu Hoa Sen trước đó là... phà chở khách và ô tô giữa các đảo của Ý. Tháng 6-2010, tàu Hoa Sen nằm trong đội tàu được chuyển giao cho Tổng Công ty Hàng hải VN (Vinalines) và được đơn vị tiếp nhận đánh giá là “tàu già, giá cao”, khó có thể đưa vào khai thác.
Đóng tàu “rùa”, gây thiệt hại 60 triệu USD
Trong số các dự án quan trọng của Vinashin, Nasico được giao đóng tàu FSO5. Đây là công trình kho nổi chứa xuất dầu lớn nhất VN có hình dáng giống con tàu, tải trọng 150.000 tấn, dài hơn 258m, được neo và hoạt động liên tục 10 năm trên biển. FSO5 đóng vai trò là một nhà máy sơ chế dầu trên biển và được coi là niềm tự hào của ngành đóng tàu VN, được hưởng nhiều chính sách ưu đãi của Nhà nước. Hợp đồng đóng FSO5 trị giá 109 triệu USD được Tổng Công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí (PTSC) thuộc Tập đoàn Dầu khí VN ký với Vinashin từ tháng 12-2006, thời hạn bàn giao là tháng 8-2008, chỉ sau 17 tháng thi công.
Tuy nhiên, sau nhiều lần lỗi hẹn, giá trị hợp đồng được điều chỉnh lên hơn 169 triệu USD, đến đầu tháng 8 vừa qua, PTSC mới được nhận tàu, chậm tiến độ đúng 2 năm so với hợp đồng. Đáng lưu ý, đây là hợp đồng kinh tế giữa hai doanh nghiệp nhưng các cơ quan quản lý đã nhiều lần phải vào cuộc, Chính phủ cũng phải trực tiếp yêu cầu kiểm điểm, đôn đốc thực hiện.
Theo báo cáo của PTSC, đơn vị này đã thiệt hại khoảng 60 triệu USD do phải trả lãi ngân hàng, tăng giá hợp đồng và hàng loạt chi phí phát sinh khác vì FSO5 không vận hành đúng kế hoạch đề ra. Đơn vị này đã không thể chủ động kế hoạch sản xuất kinh doanh trong 2 năm qua do mất nguồn doanh thu từ kho nổi chứa dầu FSO5.