Lần đầu tiên, ngành điện có động thái "soi" ngành thép khi nắm được cái "thóp" cung vượt cầu của ngành này. Các doanh nghiệp thép vô cùng bức xúc.
Đó là vì “lá thư” của Tập đoàn điện lực Việt Nam (ENV) gửi Thủ tướng, phàn nàn chuyện thiếu điện có một nguyên nhân lớn từ sự đầu tư tràn lan của ngành này. LTS: Khi “cung không theo kịp cầu” thì cầu phải “tự phanh lại”. Đó là nguyên tắc thông dụng bấy lâu của ngành điện mỗi khi thiếu điện. Không những nhà nhà, ngành ngành phải nhịn dùng điện mà theo động thái mới đây của EVN, có lẽ, ngành tăng trưởng nóng, ngốn điện nhiều như thép nên “kìm hãm lại” để chờ điện? Có lẽ, đây là lầu đầu tiên, ngành điện có động thái “soi” lại ngành thép! Khi ngành điện đã nắm được, cái thóp của ngành thép là “bội thực cung vượt cầu, bản chất “ăn điện” số 1, có lẽ, chẳng tội gì mà không “soi”, không “động chạm”, không “tranh thủ” tố lên Chính phủ những khó khăn này? Mọi ý kiến tranh luận xin gửi về hòm thư hotline@vnr500.vn. Ngốn 3,5 tỷ kWh/năm, thép hãy tự lo nguồn điện! Văn bản số 3193 của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) gửi Thủ tướng Chính phủ hồi cuối tháng 8, mở lời: “Trong thời gian qua, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, EVN đã tập trung đầu tư hệ thống điện và cung cấp điện cho các doanh nghiệp sản xuất, trong đó, đã ưu tiên cho các nhà máy sản xuất gang, thép. Tuy nhiên, hiện nay, có nhiều nhà đầu tư nhà máy sản xuất thép làm cho Qui hoạch thép bị phá vỡ, đòi hỏi nhu cầu điện rất lớn và làm cho hệ thống điện quốc gia gặp rất nhiều khó khăn trong việc thực hiện đầu tư hệ thống điện theo qui hoạch và đảm bảo cung cấp điện.” Việc đầu tư ồ ạt đã khiến cho lưới điện ở địa phương “bị phá nát, manh mún” mà theo EVN, ví dụ điển hình nhất là tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu, phải điều chỉnh bổ sung qui hoạch điện tới 7 lần do nhiều dự án thép. Hiện, cả nước có 65 dự án gang thép công suất 100.000 tấn/năm, trong đó, tới 32 dự án là ngoài quy hoạch thép, 16 dự án thuộc diện bổ sung. Tập đoàn này khẳng định, hàng năm, các nhà máy thép nêu trên đã tiêu thụ tới 3,5 tỷ kWh. Để cấp điện cho số các nhà máy gang thép đó, EVN đã phải đầu tư hàng trăm máy biến áp, công suất đặt trên 1.205MVA, đầu tư trạm điện, đường dây dẫn điện 500kV, 220kV, 110kV đủ lớn với tổng chi phí khoảng 35.500 tỷ đồng. Phải bỏ vốn lớn như thế nhưng giá điện EVN bán cho thép lại “rẻ mạt”, thấp hơn từ 1,92- 9,32cent/kWh so với các nước trong khu vực, tương ứng tỷ lệ từ 40%-194%. Với phân tích trên, EVN chốt ý rằng, thép đầu tư ồ ạt chính là nguyên nhân làm tăng khối lượng đầu tư xây dựng của ngành điện, là thủ phạm làm ảnh hưởng tới việc cấp điện cho ngành khác và cho sinh hoạt của nhân dân. Hệ số sử dụng công suất của các nhà máy thép chỉ đạt 50% thiết kế, nên việc xây dựng mới các nhà máy thép cần được cân nhắc kỹ lưỡng, EVN bày tỏ. Sau sự giãi bày trên, Tập đoàn này đề nghị Thủ tướng chỉ đạo, các chủ đầu tự dự án thép cần nguồn công suất điện từ 100MVA trở lên thì phải tự xây dựng nguồn điện riêng. Bộ KH-CN phải ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật công nghệ, thiết bị sản xuất thép, thẩm định, tránh nhập khẩu sử dụng các thiết bị thép lạc hậu, suất tiêu hao năng lượng cao. EVN không khách quan Có vẻ như, những phàn nàn trên của EVN với Thủ tướng như “xổ toẹt” vào sự nỗ lực tăng trưởng mạnh mẽ và cải tiến công nghệ của ngành thép. Bởi thế, Hiệp hội thép Việt Nam đang soạn thảo một “bức thư” gửi lại Thủ tướng, Bộ Công Thương để “phản pháo” lại những điểm mà EVN kêu ca. Chia sẻ riêng với Diễn đàn VNR500, ông Phạm Chí Cường, Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam, bức xúc: “Ngành điện đổ lỗi thiếu điện là do thép tăng trưởng nóng, công nghệ lạc hậu là không khách quan.” Ông quả quyết nói rằng, những số liệu mà EVN đưa ra là số liệu trên giấy! Trong số 65 dự án trên, có nhiều dự án mới đang xây dựng, chưa đi vào hoạt động thì làm sao lại tiêu thụ điện lớn đến thế! Hiện, cả nước chỉ có 27 đơn vị sản xuất thép và trong đó, 19 đơn vị có cả sản xuất phôi. Đề xuất của EVN rằng chủ đầu tư thép giờ phải tự làm điện khiến người đại diện cộng đồng doanh nghiệp thép này bất bình nhất. “Chúng tôi không thể nhất trí với lập luận và đề xuất của EVN được. Đó là một kiểu kiến nghị của nhà độc quyền!”, ông Cường nói. Ông phân tích: “Bài học của Vinashin đã thấy rõ. Nếu giờ, DN thép nào cũng lao vào làm điện, làm cảng thì khác nào Vinashin chỉ giỏi đóng tàu nhưng cũng cứ đi làm cảng, làm thép. Làm thế là loạn!". “Khi đầu tư ngòai ngành chính và không chuyên nghiệp thì kết quả là phá hoại kinh tế. Nếu chủ đầu tư nào làm thép cũng đủ sức tự lo điện cho mình thì có lẽ, không cần EVN tồn tại nữa”, ông Cường bình luận. Và trên thực tế, kiến nghị này của EVN cũng là thừa. Ông Cường cho biết thêm: “Với các liên hợp luyện kim, việc tự xây dựng nguồn điện riêng là hạng mục hiển nhiên, chứ không thể phụ thuộc hệ thống điện chung của quốc gia. Thậm chí, nguồn điện tự xây này là rất lớn." Theo ông Cường, ngành thép không hề tiêu xài hoang phí năng lượng mà trái lại, đã nỗ lực đầu tư công nghệ mới, tiết kiệm điện. Từ năm 2005, các dự án thép mới đầu tư đều dùng công nghệ hiện đại. Chẳng hạn, trước đây, lò điện công nghệ cũ để sản xuất 1 tấn phôi, phải ngốn tới 750kW. Nhưng những lò điện mới đầu tư gần đây đều là lò “siêu công suất” như của thép Pomina, thiết bị G7, chỉ tốn 400 kW/tấn phôi. Suất tiêu hao điện đã giảm một nửa. Những sự đầu tư mới đó sẽ khiến những dự án cũ, công nghệ lạc hậu trước đây bị đào thải. Đó là sự chuẩn bị cho hội nhập kinh thế hiện nay. Ông khẳng định, tiến tới năm 2020, Việt Nam là 1 nước công nghiệp. Vì thế, không thể không phát triển ngành thép. Đó là ngành cơ bản, là lương thực cho ngành chế tạo cơ khí, cho cầu đường, giao thông.. v.v.. Ai đang làm thiệt hại cho ai? Đầu tháng 6, việc cắt điện tràn lan đã khiến Tổng công ty Thép gửi văn bản tới Bộ Công Thương, yêu cầu Tập đoàn EVN phải hạn chế cắt điện đối với DN thép. Riêng Công ty Thép Đà Nẵng, từ tháng 5 tới đầu tuần tháng 6, đã bị cắt điện tới 10 ngày, khiến sản xuất đình trệ. Ước tính về thiệt hại do cắt điện vào thời điểm này của Công ty Thép Vạn Lợi, thép Cửu Long Vinashin lên tới 30-50 tỷ đồng, khi sản xuất thép chỉ chạy được 30% công suất. Và giờ đây, đến lượt EVN “vạch tội” ngành thép! Kiến nghị này của EVN gợi nhớ tới một “động thái” trước đây: Hồi tháng 2/2009, lo thiếu điện, EVN cũng đã gửi văn bản tới Bộ Công Thương đổ lỗi cho việc Tập đoàn Dầu khí đã không cung ứng đủ khí để phát điện... Ngay sau đó, Tập đoàn dầu khí liền kêu khổ vì EVN đã không huy động hết công suất điện khi có đủ khí. Phải chăng, đó là thói quen đổ lỗi cho khách quan của nhà độc quyền? Điện “hụt hơi” vì thép lớn mạnh, thép “thiệt hại” vì điện cúp triền miên, bên nào cũng khổ cả. Chỉ biết rằng, ba thứ phải thông cho một nền sản xuất công nghiệp phát triển, đó là điện, nước và giao thông. Phạm Huyền (VNR500)
Điện thiếu là do ngành thép đầu tư tràn lan?
Ngành thép đã đổi mới công nghệ?
Ví như liên hợp Formosa ở Hà Tĩnh, giai đoạn 1, nhà đầu tư thiết kế tới 5 tổ máy điện, công suất 150MW/tổ máy. Tổng công suất phát điện đã tới 750MW. Đặc thù các tổ máy này là phát điện từ chính khí lò cao, lò cốc trong quá trình luyện thép.
“Vì thế, chẳng cần EVN phải yêu cầu, bản thân ngành thép cũng tự biết, nếu để tiêu hao quá nhiều năng lượng thì doanh nghiệp thép cũng không tồn tại được, nhất là khi hàng rào thuế quan đối với thép được phá bỏ vào năm 2015”, ông Cường nhấn mạnh.