Theo báo cáo thẩm tra về tình hình thực hiện ngân sách Nhà nước năm 2010 của Ủy ban Tài chính - Ngân sách, “dự báo dư nợ công đã ở mức 52,6% GDP năm 2010 và 57,1% năm 2011, dư nợ quốc gia đã gần chạm ngưỡng cảnh báo...”. Những con số này đang khiến rất nhiều người lo ngại.
Đến cuối năm 2009, nợ công mới chỉ ở mốc xấp xỉ 47% GDP. Trong khi đó, không cần phải tăng chi công để kích thích kinh tế và kích cầu nhiều như năm 2009 nhưng mức nợ công 2010 vẫn tăng, điều đáng phải suy ngẫm trong bối cảnh nợ nần đang khiến nhiều quốc gia phải trả giá. Cộng với việc dự kiến nợ công trong năm 2011 lên đến 57,1% GDP thì những biện pháp giảm nợ công của hiện tại chưa đủ để an lòng.
Một trong những điều mà các cơ quan quản lý, phân bổ hay sử dụng nguồn nợ công cần phải minh bạch hơn là hiệu quả sử dụng vốn vay có được cải thiện hay không.
Ông Hà Văn Hiền, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đánh giá nợ công tăng cao so với giai đoạn trước, trong khi hiệu quả sử dụng vốn vay chưa được đánh giá cao. Còn Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Phùng Quốc Hiển cảnh báo dù có nhiều cơ hội để giảm bội chi, nhưng thực tế bội chi ngân sách vẫn ở mức cao. Chi đầu tư năm 2010 vượt dự toán tới 15,5%, tương đương 19.500 tỷ đồng.
Nhiều đại biểu Quốc hội đã lên tiếng về việc thực hiện nguồn vốn từ phát hành trái phiếu của Chính phủ còn nhiều hạn chế, nhiều dự án kéo dài, gây lãng phí, tổng mức đầu tư tăng quá cao... Bức xúc này có từ nhiều năm nay, tuy nhiên việc giảm dần những bất cập trên vẫn là chuyện của tương lai.
Hiện nợ công của Việt Nam phụ thuộc rất lớn vào tăng trưởng kinh tế theo tỷ lệ thuận, tăng trưởng lại dựa vào đầu tư, lĩnh vực ngốn rất nhiều vốn vay và nhiều nơi quản lý chưa hiệu quả. Bên cạnh đó, nhiều tỉnh, thành, ngành... đã có một thời gian dài không giải ngân được nguồn vốn trái phiếu, đồng nghĩa với việc tiền nằm trong kho nhưng vẫn phải trả lãi!
Đã có không ít lời cảnh báo đầu tư lãng phí không hiệu quả, dàn trải... từ các nguồn nợ công sẽ đem đến nhiều nguy cơ xấu. Nhiều chuyên gia kinh tế cũng đưa ra mốc nợ công 50% GDP cần đặt vào tình trạng rủi ro cao, tuy nhiên có quan chức đã trấn an rằng mức đó vẫn chưa đáng lo và kiểm soát được!
Ngay từ bây giờ, nếu không có một chiến lược cùng những giải pháp để giảm, kiểm soát nợ công hữu hiệu quốc gia và người dân sẽ phải gánh nhiều hệ lụy. Tăng trưởng kinh tế nhưng nợ công quá cao, lạm phát vẫn tăng và nhiều chỉ số phản ánh chất lượng cuộc sống đã ở mức cần báo động là điều rất đáng lưu tâm với không chỉ nhà quản lý.
Hà Phan (Tiền Phong)