Thủy điện Sơn La đòi thêm 50% vốn đầu tư. Đã đâm lao, thì phải theo lao. Không cấp vốn thêm còn thiệt hại hơn nhiều.
Ông Phó chủ nhiệm Ủy ban khoa học công nghệ và môi trường thấy “không ngạc nhiên” về chuyện đó vì ông đã “10 năm gắn bó với công trình này” và Chính phủ sẽ điều chỉnh dự toán để trình Quốc hội trong phiên họp tới đây.
 |
| Thủy điện Sơn La xin tăng vốn hơn 50%. Ảnh IE |
Các doanh nghiệp nhà nước luôn khát đầu tư. Đấy là căn bệnh kinh niên và không thể chữa được của chúng ở gần như khắp nơi trên thế giới. Những phân tích khoa học về hiện tượng này đã trở thành các tác phẩm kinh điển và chẳng có gì khó hiểu.
Lãnh đạo các doanh nghiệp (nhà nước hay tư nhân) đều có khuyến khích, động cơ thúc đẩy, để càng có nhiều đầu tư càng tốt.
Lãnh đạo doanh nghiệp tư nhân đối mặt với ràng buộc ngân sách cứng (họ biết rằng ông chủ, có thể là bản thân giám đốc, chỉ có ngần ấy tiền hay ngân hàng không cho vay nhiều hơn, lỗ là sạt nghiệp, chẳng ai cứu).
Còn ông doanh nghiệp nhà nước có ràng buộc ngân sách mềm (Chính phủ cấp vốn hay lệnh cho ngân hàng cho vay, khó thì nhà nước giúp, thiếu vốn thì "vòi" thêm và Quốc hội, Chính phủ sẽ thông qua, phá sản thì Chính phủ cứu như Vinashin), không có đủ khuyến khích để tiết kiệm, để hoạt động hiệu quả. Để dự án được duyệt họ vẽ ra rất hay, duyệt rồi thì trăm thứ phát sinh. Đấy là căn bệnh của đầu tư công ở nhiều nước. Ở ta cũng vậy, đang vậy và vẫn sẽ thế.
Ngoài các lý do kinh tế đã được phân tích rất kỹ lưỡng, còn có nguyên nhân tâm lý và “tư túi” nữa: Vốn đầu tư càng nhiều, thì những người liên quan càng oai, càng có quyền lực, càng có nhiều cơ hội chấm mút.
Cho nên có chi là lạ khi dự toán đầu tư ban đầu của Nhà máy lọc dầu Dung Quất là 1,5 tỷ USD rồi vọt lên 3 tỷ (có ngàn lẻ một lý do “hợp lý” cho sự gia tăng vì phát sinh). Hàng loạt nhà máy điện đều như vậy.
Thủy điện Sơn La cũng vậy đang kêu phải tăng 50% vốn đầu tư. Có thể nhiều dự án lớn khác cũng thế.
Nếu chúng là các công ty tư nhân thì ban lãnh đạo đã bị các ông chủ đuổi từ lâu.
Con đường thăng quan tiến chức của lãnh đạo các doanh nghiệp nhà nước có thể vẫn rộng mở dẫu dự án có bị tăng vốn thêm 50% hay 100%.
Nguyễn Quang ABee.net