Nhà máy Lọc dầu Dung Quất không bị tồn kho 750.000 tấn sản phẩm như thông tin công bố trong cuộc họp ở Bộ Công Thương. Con số chính thức được ông Phùng Đình Thực, Tổng giám đốc tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN), xác nhận tại cuộc họp báo vào thứ Năm tuần trước là 70.000 tấn tính đến cuối quí 3. Ông nói, mức tồn kho 750.000 tấn là số liệu dự báo đến cuối năm nay, dựa vào số lượng hợp đồng mua sản phẩm mà PVN có được cho đến nay.
 |
| Bồn bể chứa Nhà máy lọc dầu Dung Quất. Ảnh: dupeco |
Còn theo báo cáo mới nhất của Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, tồn kho thực tế của nhà máy tính đến hết tháng 9-2010 đã tăng lên tới 200.000 mét khối. Theo kế hoạch, trong quí cuối năm 2010, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất có thể cung ứng cho thị trường 2,1 triệu tấn xăng và dầu diesel. Tuy nhiên, đến nay các đầu mối nhập khẩu xăng, dầu trong nước mới đăng ký mua chưa tới 1,4 triệu tấn, trong đó nhiều nhất là PV Oil, thành viên của PVN, đăng ký 885.000 tấn. Còn Petrolimex, doanh nghiệp hiện chi phối 60% thị trường trong nước, chỉ đặt hàng 150.000 tấn. Đây là mối lo thực sự của PVN, vì nó liên quan trực tiếp đến hiệu quả đầu tư của dự án lọc dầu Dung Quất. Nếu nhà máy không thể hoạt động đạt công suất thiết kế, thì cũng đồng nghĩa với mọi tính toán về hiệu quả của dự án này bị phá sản. Nguyên nhân chính thức, được cả PVN và các công ty kinh doanh xăng dầu nêu ra, là do nhu cầu của thị trường trong những tháng cuối năm 2010 dự báo sẽ giảm 10%. Còn sản lượng của Dung Quất lại tăng 25% so với kế hoạch sản xuất ban đầu. Trong khi đó, do yêu cầu bảo đảm nguồn cung nhiên liệu, các công ty phải ký hợp đồng nhập khẩu đủ cho năm tháng tiêu thụ và không thể hủy hợp đồng, đành từ chối mua xăng, dầu của PVN.
Theo ông Phùng Đình Thực, giá sản phẩm của Dung Quất được tính theo giá bán xăng, dầu tại Singapore, cộng thêm các khoản thuế và phí theo quy định hiện hành của Việt Nam.
Do vậy, sự khác biệt về giá còn lại là ở chi phí vận chuyển. Nếu xét theo cự ly vận chuyển, thì khoảng cách từ các kho xăng, dầu ở TPHCM tới Dung Quất chỉ bằng một nửa so với đến Singapore. Đoạn đường biển Dung Quất - Hải Phòng thậm chí chưa tới một phần ba so với đi từ Singapore. Vì vậy, mua xăng, dầu từ Dung Quất sẽ có lợi thế về chi phí vận chuyển hơn so với nhập từ Singapore.
Chuyên viên của PVN cho rằng, vấn đề của Nhà máy Lọc dầu Dung Quất là ở chính sách khuyến mãi của người bán dành cho người mua. Ông nói: “Dù mọi thông tin cụ thể về khía cạnh này đều được giữ kín, nhưng trong ngành kinh doanh nhập khẩu xăng, dầu ai cũng biết đây là khoản hoa hồng tất nhiên phải có. Nó có thể trực tiếp là tiền, nhưng cũng có khi dưới dạng quà biếu...”.
| “Vấn đề của Nhà máy Lọc dầu Dung Quất là ở chính sách khuyến mãi của người bán dành cho người mua”, theo một chuyên viên của PVN. |
Ông nói tiếp: “Trong khi đó, nếu chuyển sang mua sản phẩm từ Nhà máy Dung Quất, thì ngoài giá cả chính thức được ghi trong hợp đồng, PVN chẳng có khuyến mãi nào khác cho người mua. Có thể đây là cái dở nhưng cũng là cái khó của PVN, vì nếu không linh hoạt thì khó bán hàng, nhưng ngược lại thì cũng không biết phải giải trình sao với Bộ Tài chính”.
Ở đây xin nhấn mạnh, ý kiến phân tích trên chỉ là của một chuyên viên của PVN. Phóng viên TBKTSG đã cố liên lạc với một số lãnh đạo Petrolimex, với hy vọng được nghe thêm những ý kiến khác, nhưng chỉ nhận được mấy chữ “thông cảm, đang bận đi công tác”.
Tất nhiên, việc ký hợp đồng mua bán không chỉ phụ thuộc vào giá cả, mà còn do những yếu tố khác như điều kiện giao hàng, khả năng cung cấp sản phẩm ổn định, cơ chế thanh toán. Nếu các công ty kinh doanh xăng dầu là của tư nhân, thì chắc chắn họ sẽ chọn mua của nhà cung cấp nào có điều kiện giao hàng và giá cả tốt nhất. Nhưng trong bối cảnh những đầu mối nhập khẩu xăng, dầu ở Việt Nam đều là những doanh nghiệp quốc doanh, rất có thể còn những yếu tố khác có vai trò quyết định không kém, như trình bày ở trên.
Hiện nay, việc tồn kho sản phẩm của Nhà máy Lọc dầu Dung Quất đã được PVN đặt ra với Chính phủ nên có thể sẽ sớm được giải quyết. Vì suy cho cùng, các công ty nhập khẩu xăng, dầu lớn nhất vẫn là doanh nghiệp nhà nước, nên chỉ cần Chính phủ yêu cầu thì PVN sẽ giải quyết được hàng tồn kho.
Từ sự kiện này, cũng xin nhắc lại vấn đề lựa chọn địa điểm xây nhà máy, mặc dù nói lại chuyện này cũng không còn ý nghĩa gì nữa. Hiện tại, chi phí vận chuyển và bảo hiểm xăng Mogas 92 từ Singapore về Việt Nam, khoảng 47 đô la Mỹ/tấn. Nếu trước đây chọn địa điểm xây nhà máy ở Bà Rịa - Vũng Tàu, gần với thị trường tiêu thụ chính, chắc chắn xăng, dầu sản xuất trong nước sẽ có sức cạnh tranh tốt và cũng dễ thuyết phục người mua hơn.
Tấn Đức (TBKTSG)