 |
Bà Victoria Kwakwa, Giám đốc Ngân hàng thế giới (WB) tại Việt Nam đã khuyến nghị như vậy về việc đổi mới hoạt động kiểm tra, giám sát các TĐKT sau vụ Vianashin.
Theo bà, hiện nay, có khá nhiều kênh kiểm tra, giám sát hoạt động của các TĐKT Nhà nước như: Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước, Ban kiểm soát nội bộ các tập đoàn… Thế nhưng, tuy nhiều đầu mối như vậy, nhưng hiệu quả kiểm tra, giám sát chưa cao. Điều này nếu không được khắc phục sớm thì rất đáng lo ngại, bởi dù chính sách phát triển các TĐKT có đúng, đầy đủ đến mấy, nhưng nếu TĐKT cố tình không thực thi, thậm chí làm ngược, trong khi cơ quan kiểm tra, giám sát không vào cuộc kịp thời, thì sẽ gây nên những hệ luỵ khôn lường không chỉ cho sự tồn tại của các TĐKT, mà cả nền kinh tế. Bởi vậy, cùng với trao thêm quyền, cần hoàn chỉnh quy định đảm bảo tính khách quan, độc lập cho các đơn vị có chức năng kiểm tra, giám sát các TĐKT.
Bà Victoria Kwakwa cho rằng, đã đến lúc Nhà nước Việt Nam cần thực sự “nghiêm minh” với các “đứa con” của mình - TĐKT. Ở đây cũng tương tự như trường hợp nuôi dạy một đứa trẻ con nhà giàu thừa mứa điều kiện vật chất khó thành công hơn một đứa trẻ con nhà nghèo không được nuông chiều từ bé. Điều này có nghĩa là “ông bố” - Nhà nước cần thiết lập các khuôn khổ rõ ràng để đảm bảo các TĐKT thực sự hoạt động hiệu quả. Muốn thế, Nhà nước cần đưa ra những chỉ báo cụ thể về ngành nghề, phạm vi, phương thức đầu tư của các TĐKT. Nếu đơn vị nào cố tình vi phạm sẽ phải trừng phạt nghiêm khắc. Kèm theo đó cũng cần làm rõ các quyền lợi và nghĩa vụ của cá nhân lãnh đạo, cũng như ban điều hành TĐKT. Làm được như vậy sẽ mang lại nhiều cái lợi, bởi vừa giúp Nhà nước kiểm soát được thực tiễn hoạt động của các TĐKT để kịp thời chấn chỉnh khi có vấn đề, vừa tránh tình trạng các TĐKT dựa vào thế “ông lớn” lấn ép các khu vực DN khác.
Câu chuyện Vinashin đã gợi ra nhiều bài học cho Việt Nam trong quản lý, giám sát các TĐKT, đặc biệt là ở khía cạnh hiệu quả thực sự mà các đơn vị này đóng góp cho nền kinh tế so với nguồn lực mà Nhà nước đầu tư cho họ. Rõ ràng sự thất bại của Vinashin đòi hỏi điều đầu tiên nên đề cập trong kịch bản tái cấu trúc các TĐKT, là cần xác lập rõ vai trò, vị trí của các TĐKT trong tổng thể nền kinh tế, để từ đó xây dựng hệ thống chính sách kiểm soát chặt chẽ hoạt động, giám sát đầu tư của các TĐKT sao cho đảm bảo hiệu quả, tránh tình trạng tích tụ nhiều khiếm khuyết không được giải quyết tốt, dẫn đến những rủi ro tiềm ẩn cho nền kinh tế.
Giám đốc Ngân hàng thế giới WB nhấn mạnh, quy luật kinh tế chỉ ra rằng, khi DN dễ dàng tiếp cận vốn, đất đai, công nghệ…, thì họ rất khó tận dụng tối đa nguồn lực này cho mục tiêu phát triển tích cực so với các DN có được các nguồn lực một cách khó khăn. Nhà nước dành nhiều ưu ái cho các TĐKT thời gian qua, trong khi thiếu cơ chế kiểm tra, giám sát việc sử dụng đã khiến vốn đầu tư không nhỏ của Nhà nước không được sử dụng hiệu quả, thậm chí bị thất thoát, lãng phí. Mặt khác, khi các TĐKT được ưu ái thì cũng đồng nghĩa nguồn lực của quốc gia dành cho các khu vực kinh tế ngoài Nhà nước bị thu hẹp. Hệ quả là đôi khi các nguồn lực lẽ ra cần được hướng mạnh vào hỗ trợ các khu vực làm ăn tốt của nền kinh tế lại bị “chảy” vào những nơi chưa hiệu quả. Bởi vậy, đã đến lúc cần đưa ra những giới hạn cụ thể về phân bổ nguồn lực cho các TĐKT. Nghĩa là Nhà nước phải có thái độ rõ ràng rằng: không thể phóng tay, dễ dãi cho các TĐKT, ngược lại việc phân bổ này được dựa trên các tiêu chí minh bạch, với tỷ lệ cụ thể và tương ứng với đó là các yêu cầu về hiệu quả đóng góp cho nền kinh tế.
Đức Trung (Tamnhin.net)