Thông lệ, cứ vào dịp cuối năm, các doanh nghiệp nhập khẩu phải thanh toán công nợ và chuẩn bị đơn hàng mới, nên nhu cầu mua USD rất lớn. Trong dân, nhu cầu thanh toán nợ vay USD cũng dồn vào giai đoạn này, khiến áp lực đồng USD thêm căng thẳng.
Trong lúc các ngân hàng không đủ USD để cung ứng, USD “chợ đen” đã là “dòng nước đắng” giải cơn khát USD cho doanh nghiệp.
Khát “đô”
Trong bối cảnh tỷ giá VNĐ/USD liên tục leo thang, các doanh nghiệp xuất khẩu hể hả, thì nhóm ngành nặng về nhập khẩu ngậm trái đắng. Với giá thu đổi USD trên thị trường tự do có thời điểm ở mức 21.500 đồng, so với giá 19.500 đồng theo niêm yết của các ngân hàng thương mại, doanh nghiệp cần USD phải cắn răng trả thêm 2.000 đồng một USD.
Ông Trần Anh Vương, Chủ tịch HĐQT Công ty CP thép Bắc Việt, cho biết, bình quân mỗi tháng, công ty phải thanh toán một triệu USD cho các đơn hàng nhập khẩu phôi thép. Với khoản chênh lệch giữa giá niêm yết và giá USD thị trường tự do đến 2.000 đồng như hiện nay, số tiền đội lên phải bấm bụng trả thêm đến hàng tỷ đồng. “Đến lúc phải trả thì làm sao trì hoãn, buộc phải mua bằng bất cứ giá nào. Nhưng, chi phí đội lên được tính vào giá thành sản xuất”, ông Vương nói.
 |
| Các ngân hàng không đủ USD để cung ứng cho DN vào dịp cuối năm. Ảnh: TNLinh. |
Ông Trần Quang Hùng, Tổng Thư ký Hiệp hội doanh nghiệp điện tử Việt Nam, cho rằng, nhóm doanh nghiệp điện tử “thấm đòn” tỷ giá USD quá nặng. Tỷ giá căng thẳng, nhiều khi doanh nghiệp gom không đủ USD kịp trả nợ. Giá USD tăng khiến phụ tùng, linh kiện tăng, nhưng sản lượng lại giảm. Ngoài ra, thuế các loại và bù đắp trượt giá, khiến doanh nghịêp ngành điện tử hết sức khó khăn. Càng khó khăn khi 2010 là năm thất bát của nhóm doanh nghiệp này, bởi hàng điện tử nhập lậu tràn lan. Hơn nữa, thuế nhập khẩu linh kiện điện tử tại Việt Nam bình quân mức 6 - 7%. Trong khi thuế nhập các sản phẩm nguyên chiếc từ ASEAN chỉ 0,5%. Doanh nghiệp trong nước khó lòng cạnh tranh.
Phía ngành hàng xuất khẩu, ông Phạm Xuân Hồng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) cũng không vui: “Tuy nằm ở nhóm thu USD về là chính, song doanh nghiệp dệt may cũng bị ảnh hưởng lớn của cơn sốt USD giai đoạn này. Bởi nguyên phụ liệu phải mua trong nước giá cao, vì các mặt hàng này cứ ăn theo giá USD chợ đen”.
Nhu cầu hay tâm lý?
Theo thống kê, trong tháng 11, doanh số nhập khẩu của cả nước đã lên đến 1,3 tỷ USD, cao nhất trong vòng 9 tháng qua, đưa nhập siêu từ đầu năm đến nay lên 10,7 tỷ USD. Tổng lượng nhập siêu cả năm có thể sẽ khoảng 12 tỷ USD. Con số này cho thấy thâm hụt cán cân thanh toán không nhỏ, chênh lệch cung - cầu đồng USD lớn. Thêm vào đó, việc không thể tiếp cận nguồn USD chính thức, đã khiến doanh nghiệp chạy đua gom USD, đẩy giá USD “chợ đen” lên chót vót.
Ông Trần Du Lịch, Viện trưởng Kinh tế TP HCM, nhìn nhận, nhu cầu USD tăng cao cuối năm là thật. Song, nguyên nhân chính khiến giá USD tăng là do tâm lý người dân và doanh nghiệp dao động khi thấy lạm phát đã không dừng ở một con số như dự báo. Lo ngại tỷ giá tăng thêm, tiền đồng mất giá, nhiều doanh nghiệp và người dân đã găm USD.
Tiến sĩ Lê Thẩm Dương, Trưởng Khoa Quản trị kinh doanh, ĐH Ngân hàng TP HCM, thông tin thêm, một yếu tố khiến thị trường tỷ giá có những biến động theo hướng căng thẳng nữa, là những dự báo của các tổ chức nước ngoài về dự trữ ngoại hối của Việt Nam chỉ ở mức 13, 8 tỷ USD, tương đương 7 tuần nhập khẩu. Thế nên, trong tình hình tỷ giá căng thẳng, doanh nghiệp phải phải lận lưng, găm giữ USD để tự lo cho mình, cũng là điều dễ hiểu.