| Tổng giám đốc Poseidon và cá nóc Việt Nam. Ảnh: Thái Bình |
Đề án được bộ NN&PTNT chọn thí điểm tại Khánh Hòa và Kiên Giang trong hai năm 2010 - 2011. Tuy nhiên, tỉnh Khánh Hòa chưa triển khai thu mua do thời tiết cuối năm diễn biến xấu. Theo đề án, cá nóc đúng chủng loại, tiêu chuẩn được một doanh nghiệp tại mỗi tỉnh thu mua, chế biến và công ty Poseidon Seafood (Hàn Quốc) là doanh nghiệp được bộ NN&PTTN chỉ định trực tiếp tiêu thụ cá nóc.
Bà Nguyễn Ngọc Phượng, phó giám đốc sở NN&PTNT tỉnh Kiên Giang cho biết: Để đón đầu có hội được kỳ vọng là tăng thu nhập cho doanh nghiệp và ngư dân trong tỉnh, đến nay Kiên Giang đã cấp chứng nhận cho 77 tàu thuyền, 4 cơ sở và 1 công ty (công ty TNHH Mai Sao) đủ điều kiện khai thác, thu mua, chế biến và xuất khẩu cá nóc. Từ tháng 8-2010 đến nay, Kiên Giang đã thu mua 90,2 tấn. Tuy nhiên đến nay, mới xuất khẩu được 1 container khối lượng 22 tấn. Công ty đã tạm dừng thu mua cá nóc, số hàng còn lại hiện đang phải lưu kho.
Ông Nguyễn Vũ Phương, trưởng phòng Kỹ thuật, đại diện công ty TNHH Mai Sao cho rằng mặc dù công ty thực hiện đúng yêu cầu của đối tác nhưng cá nóc bị chê nhỏ, không đảm bảo độ tươi, nên chưa nhập tiếp. Với gần 70 tấn tồn kho, hàng ngày công ty phải tốn chi phí lưu kho, cá nóc chưa xuất được, tiền lãi phải trả, cơ hội sản xuất kinh doanh mặt hàng khác bị bỏ lỡ. Ông Phương than thở “Hàng không xuất được, tâm huyết của chúng tôi bị giảm sút. Nhằm giải quyết khó khăn, đề nghị bộ NN-PTNT tác động Poseidon tiêu thụ hết sản phẩm. Cho phép Mai Sao tự tìm đối tác khác, không phụ thuộc Poseidon”.
Trong khi đó, tổng giám đốc công ty Poseidon cho rằng từ 16.11 đến nay đang bán lô hàng đầu tiên. Việc tiêu thụ gặp khó vì cá nhỏ, độ tươi chưa tốt. Khi bắt đầu sản xuất không có cá nóc kích cỡ lớn, vì vậy để đủ số lượng, cá nóc phải trữ khá lâu. Với tình hình thực tế hiện nay, công ty có thể mua 100 tấn/tháng nhưng với điều kiện cực khó là cá nóc phải đủ chuẩn về kích cỡ và chất lượng. Tổng giám đốc công ty Poseidon cũng nói rõ là trong tháng này sẽ trực tiếp làm việc với công ty Mai Sao tìm cách xử lý hàng tồn.
Nhiều người cho rằng việc xuất khẩu gặp trục trặc và không như mong đợi như hiện nay là do có sự độc quyền trong xuất khẩu cá nóc khi bộ NN&PTNT chỉ giao công ty Poseidon. Tuy nhiên ông Lương Lê Phương, thứ trưởng bộ NN&PTNT cho rằng chủ trương độc quyền cho Poseidon là phù hợp trong giai đoạn đầu thí điểm, để dễ quản lý. Poseidon là công ty đầu tiên hướng dẫn ngư dân và doanh nghiệp Việt Nam khai thác, chế biến loại cá này một cách bài bản, phù hợp với tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm của cả Hàn Quốc và Việt Nam. Ông Phương nói “Nếu Poseidon tiếp tục mua, thì phải mua giá phải chăng, thanh toán đủ, còn không mua chúng tôi bán cho công ty khác. Bây giờ đã có hai công ty Hàn Quốc đăng ký rồi.”
Còn ông Đào Công Thiên, giám đốc sở NN&PTNT tỉnh Khánh Hòa cho biết may mà Khánh Hòa triển khai chậm, chưa thu mua cá nóc do thời tiết, chứ không sẽ lâm vào tình cảnh như Kiên Giang. Theo ông Thiên “không nên quá mơ màng về triển vọng cá nóc. Bởi cá nóc hiện nay là cá tận dụng sau khi kéo lưới, chứ chưa có ai chuyên đánh bắt cá nóc. Sản lượng thì nhiều, nhưng nhiều loại, bao nhiêu loại được xuất khẩu và đủ tiêu chuẩn. Độc quyền cũng khó cho doanh nghiệp trong nước, cá nóc có độc tố nên cho làm đại trà cũng khó cho quản lý, cho sức khỏe cộng đồng.”
Thái Bình (SGTT)
Ông Lương Lê Phương, thứ trưởng bộ NN&PTNT cho biết hiện nay sản lượng cá nóc khoảng 300 ngàn tấn/năm. Sắp tới sẽ xin ý kiến chỉ đạo Thủ tướng Chính phủ , mở rộng đề án ra các tỉnh Phú Yên, Quảng Ninh. Ngành thủy sản cũng đang nghiên cứu sản lượng từng vùng, nghiên cứu giải pháp câu có chọn lọc thay vì lựa cá nóc từ trong các mẻ lưới như hiện nay. Cá nóc là cá có độc tố, đã gây ra chết người nên không thể chủ quan trong quản lý việc thu mua, sơ chế và tiêu thụ để bảo đảm sức khỏe cho cộng đồng.