Vừa qua Chính phủ đã gửi một thông điệp sẽ cấm kinh doanh vàng miếng trên thị trường tự do. Tại hội thảo khoa học “Thị trường vàng Việt Nam - Những vấn đề đặt ra” do Hiệp hội ngân hàng phối hợp với VietinBank và các chuyên gia lên tiếng.
Vì sao người dân tích trữ vàng?
Các chuyên gia cho rằng, người dân đi mua vàng và găm giữ là có tâm lý bất ổn. Nếu kinh tế phát triển, ổn định, doanh nghiệp ăn nên làm ra, quản lý của các cơ quan chức năng về thị trường tốt thì người dân sẽ chọn kênh đầu tư khác chứ không phải là vàng.
Một lý do khác nữa là bởi cất trữ vàng là thói quen nhiều đời của người dân Việt Nam. Do đó, theo các chuyên gia, ngoài mục đích là đầu tư, tiết kiệm, tích trữ, vàng đôi khi còn được xem là tập quán của người dân các cụ có câu "nhất thổ nhì kim" mà.
Trao đổi với PV Tamnhin.net, chuyên gia tài chính Bùi Kiến Thành cho rằng, Hiện nay, người mua vàng có tâm lý bất ổn. Người ta thấy nền kinh tế bất ổn nên tìm nơi trú ẩn cho nên mua vàng. Nếu kinh tế phát triển, ổn định, DN ăn nên làm ra, thị trường chứng khoán phát triển đầy đặn, quản lý nhà nước tốt thì người ta sẽ chẳng phải mua vàng làm gì, mà người ta sẽ tìm cách khác để đầu tư.
Theo ông Thành, người dân đi mua vàng là tìm nơi trú ẩn để bảo vệ tài sản. Hay nói cách khác, người dân không tin tưởng nền kinh tế, không tin tưởng giá trị của đồng bạc phát triển ổn định.
Ông Nguyễn Thanh Trúc, Phó Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh Vàng Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Công ty vàng Agribank cho rằng, nhu cầu mua bán vàng của người dân cũng tương tự nhu cầu ăn uống.
Ông Trúc lấy ví dụ, nông dân vùng ĐBSCL sau thu hoạch đều mua vàng, sau mùa thu hoạch nào, doanh nghiệp này cũng phải chở vàng vào đáp ứng. Đối với huy động vàng, ngay cả khi lãi suất chỉ bằng 0,5%/năm nhưng có thời điểm người dân gửi vào Agribank 4.000 lượng vàng chỉ trong một ngày.
Theo chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh, ở góc độ lịch sử, vàng ở Việt Nam có vai trò quan trọng vì đất nước từng trải qua chiến tranh, muốn an toàn thì giữ vàng. An sinh xã hội chưa tốt nên người dân vẫn có thói quen tích trữ vàng để lo cho tuổi già. Hơn nữa, khả năng chuyển đổi của đồng tiền chưa cao cũng là nguyên nhân khiến người dân tích trữ vàng.
Dưới góc độ nhà quản lý kinh tế Viện trưởng Viện QTDN có ý kiến cho rằng chúng ta muốn xóa bỏ kinh doanh vàng miếng trước hết phải lấy lại được sức mạnh và giá trị của đồng tiền quốc nội, Khi đó người dân tự thấy rằng giữ vàng cũng chẳng đem lại lợi nhuận là bao mà chỉ có tính chất giữ bảo tồn tài sản thôi. Cầu không còn thì ắt cung sẽ tự thu hẹp và mất dần thôi.
Vấn đề thứ hai cần làm ngay là không gửi tiết kiệm bằng vàng, các hoạt động mua bán trao đổi không bằng vàng vì thị trường tài chính và tiền tệ như lâu nay chúng ta đã thực sự bị đô la hóa và vàng hóa rồi. Muốn nói không với kinh doanh vàng trước hết phải thể hiện là vàng không phải là đối tường dùng thanh toán trong các giao dịch thương mai, hơn nữa cũng không có giá trị làm tăng lợi nhuận khi găm giữ và trao đổi hoặc là nếu họ cố tình trao đổi thì sẽ thiệt thòi nhiều hơn khi giao dịch. Điều này ta có làm được không nếu làm được thì chúng ta không cần phải cấm hay xóa mà theo quy luật kinh doanh những nhà đầu tư và người dân sẽ không chọn vàng để mua và giữ nữa.
Không nên cấm kinh doanh vàng miếng
TS. Lê Đức Thọ Phó Tổng giám đốc VietinBank cho biết: Trong những năm gần đây thị trường vàng Việt Nam đã trải qua nhiều biến động, tác động mạnh đến đời sống và nền kinh tế - xã hội, ảnh hưởng không nhỏ đến quản lý vĩ mô của Nhà nước và hoạt động kinh doanh của hệ thống ngân hàng.
TS Lê Đăng Doanh cho rằng, ở Việt Nam, dùng biện pháp cấm đoán thái quá, tịch thu nếu bán không đúng chỗ sẽ gây sốc.
Ông Nguyễn Thanh Trúc cho rằng, từ khi có thông tin không cho giao dịch vàng miếng, nhiều người dân có vài chục cây vàng liên tục gọi điện thoại cho chúng tôi để hỏi về việc quản lý vàng.
Theo ông Trúc, với công nghệ hiện nay thì việc chuyển từ vàng miếng sang vàng trang sức là việc rất đơn giản và không tốn nhiều thời giản. Vì vậy, nếu cấm vàng miếng thì người ta có thể chuyển sang mua vàng trang sức để dự trữ.
Các chuyên gia khác cũng cho rằng, hiện nay chưa có định nghĩa thế nào là vàng miếng, thế nào là vàng trang sức. Tới đây nếu người dân không còn được mua vàng miếng, họ sẽ chuyển sang mua vàng trang sức tích trữ. Thị trường vàng mấy ngày qua là một ví dụ, người dân đang có xu hướng mua tích trữ vàng nhẫn ngày càng tăng mạnh.
Nguy hiểm hơn, các đơn vị kinh doanh vàng sẽ lách luật bằng cách sản xuất vàng trang sức núp bóng vàng miếng. Nhiều chuyên gia cũng lo ngại, người dân mua vàng lậu, còn doanh nghiệp cũng sẽ tìm cách đối phó.
Bà Dương Thu Hương, Tổng thư ký Hiệp hội ngân hàng ví thị trường vàng như một sơ đồ chưa hoàn chỉnh do còn thiếu các điểm nối giữa vàng- ngân hàng - sàn giao dịch để trở nên thông suốt. “Nếu chỉ được mua bán vàng trang sức, người dân sẽ bị thiệt vì vàng không tiêu chuẩn, không gửi được tiết kiệm. Chỉ nên thu hẹp các tổ chức kinh doanh vàng thay vì cấm.”
Bà Nguyễn Thị Mùi, Giám đốc Trường Đào tạo và Phát triển nguồn nhân lực của Ngân hàng Vietinbank cho rằng, việc cấm lưu thông vàng miếng dễ xảy ra biến tướng. Vì thế, nên lập sàn giao dịch Quốc gia hoặc Trung tâm giao dịch vàng Quốc gia. Như vậy, Nhà nước sẽ quản lý được giao dịch vàng, từ đó, lòng tin của người dân vào đồng tiền sẽ tăng lên, hạn chế bất ổn vĩ mô khi họ tìm đến vàng tự do.
Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cho rằng, nên cấm những sàn vàng giao dịch ảo, gây bất lợi cho xã hội, Nhà nước nên tập trung kiểm soát những đầu nậu đầu cơ, chuyên tạo sốc cho thị trường, còn người dân mua bán ở mức độ dự trữ tài sản cá nhân nên cho phép.
Viện trưởng Viện QTDN cho rằng những biện pháp chúng ta đưa ra chưa có tính thuyết phục và cũng chỉ là những phướng án thực hiện có tính cưỡng chế một cách bất cập mà thôi, nó chưa phải là biện pháp hữu hiệu tối ưu và có tính dài lâu mà chỉ mang tính chữa cháy tức thời. ta hiểu rất rõ ràng theo luật kinh doanh thì hành lang lý có tác dụng khi là rào cản việc kinh doanh chân chính nhưng lại là khe hở để các loại hinh kinh doanh trai phép biến tướng phát sinh nếu họ tìm được siêu lợi nhuận. Chúng ta phải làm được cái điều mà người dân nhà đầu tư người kinh doanh không thể trông đợi được lợi nhuận hoặc siêu lợi nhuận như hiện nay khi đầu tư vào vàng nữa. Khi đó thị trường vàng nếu có thì nó cũng chỉ dừng lại ở trạng thái trao đổi đơn thuần chứ không thể kiếm lời được lúc đó người dân muốn có tiền nhiều hơn thì ắt sẽ tìm và lựa chọn phương thức đầu tư hoặc góp vốn đầu tư vào lĩnh vực kinh doanh khác chứ không phải là vàng.
Bà Viện trưởng cho rằng để ổn định nền kinh tế vĩ mô trước hết ta phải khám sức khỏe thường xuyên và định kỳ cho nền kinh tế nhưng trên cơ sở nội lực thực trạng của nó chứ không phải căn cứ vào những con số không thực tế và còn rất ảo rồi tìm ra bệnh để chữa, thị trường Vàng, USD cũng vậy phải tìm ra giá trị đích thực của nó là tại sao lại có đầu tư, đầu cơ găm giữ vì nó đem lại lợi nhuận quá lớn mà thôi. Và đặc biệt là người dân không an tâm khi giữ tiền đồng hoặc đưa vào kinh doanh khác khi nhìn thấy lỗ đầu tiên.
Trao đổi với Tamnhin.net, chuyên gia tài chính Bùi Kiến Thành cho rằng, nếu nền kinh tế phát triển tốt, nếu người dân tin tưởng vào sức mạnh của đồng tiền Việt Nam... thì đó là liều thuốc để người dân không tìm đến vàng mà chúng ta không cần phải cấm.
Nguyên Dương, MaiHuy (Tamnhin.net)