Vì sao Nhà máy lọc dầu Dung Quất vừa tạm ngưng hoạt động vài ngày, giá bán lẻ gas trong nước đã nhanh chóng tăng thêm 14.000 đồng/bình với lý do nguồn cung thiếu hụt?
Như Tuổi Trẻ đã đề cập, việc tạm ngưng của nhà máy này chỉ gây thiếu hụt 15.000-20.000 tấn gas. Đây là lượng gas nhỏ so với tổng cầu của thị trường, và nếu các công ty kinh doanh gas đầu mối và nhà phân phối tuân thủ nghiêm túc quy định dự trữ lưu thông mức tối thiểu bảy ngày thì đã đủ sức cứu thị trường.
Mặc dù Nhà máy Dung Quất tạm dừng đến ngày 10-4 nhưng trong giai đoạn cuối tháng 3, các tàu gas nhập khẩu đang về nên nguồn cung không đến mức “cháy hàng” nếu các công ty vẫn nhập hàng về bán bình thường trong tháng 3.
Có thể có hai nguyên nhân gây thiếu hàng. Thứ nhất, dự báo giá sai. Bởi lẽ thông thường giá gas trong các tháng 3 và 4 không tăng nên các công ty gas đã không mua nhiều, nay giá tăng và việc ngưng hoạt động của Nhà máy Dung Quất khiến nhiều công ty có năng lực dự trữ thấp gặp lao đao. Thứ hai, do nắm chắc giá gas tháng 4 tăng nên một mặt các công ty giữ hàng lại, mặt khác hệ thống phân phối tăng mua rồi ghim hàng chờ tăng giá.
Trước khi giá gas bán lẻ tăng một ngày, giám đốc một công ty tự tin rằng việc thiếu hụt là cục bộ, không đến mức gây tăng giá. Vị giám đốc này tự tin bởi thị trường gas từng chứng kiến việc thiếu hụt nguồn cung căng thẳng hơn nhiều cách nay vài năm. Khi đó các công ty gas đã san sẻ, công ty có nguồn nhiều đã cho công ty khó khăn mượn gas, thậm chí bình gas 12 kg chỉ bơm bán 50% và nói rõ điều đó với người tiêu dùng thông cảm để vượt qua lúc khó khăn.
Nay trong lúc thiếu hàng, theo bà Lê Thị Anh Mẫn - phó tổng giám đốc Công ty Saigon Petro, nơi này đã đề nghị đơn vị cấp nguồn là công ty kinh doanh các sản phẩm khí thuộc Tổng công ty Khí VN đôn ngày cấp hàng của tháng sau lên nhưng bị từ chối. Bà Mẫn nói nếu yêu cầu này được đáp ứng, công ty đã không tăng giá. Những lúc khó khăn này lại thấy thiếu vắng bóng dáng “cứu tinh” của những đơn vị được ưu tiên mua 50% gas từ Nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nhà máy Dinh Cố. Vai trò đảm bảo nguồn cung của các công ty này có lẽ phải xem lại.
Khi được hỏi về dự trữ lưu thông, đa số công ty kinh doanh gas đều lắc đầu: “Lý thuyết thôi!”. Rõ ràng quy định về mức dự trữ lưu thông mặt hàng gas đang không được các công ty tuân thủ nghiêm túc. Chỉ cần đạt mức dự trữ lưu thông tối thiểu bảy ngày, chưa nói tới vấn đề an ninh năng lượng, thị trường gas đã không đến mức rối loạn, người tiêu dùng không phải trả thêm 14.000 đồng trong bối cảnh lạm phát tăng cao hiện nay.
LÊ NGUYÊN MINH (Tuổi trẻ)