Ngay từ năm 2006, khi Luật Dược ra đời, Bộ Y tế đã yêu cầu các doanh nghiệp dược phải đăng ký kê khai giá thuốc công khai. Tuy nhiên, trên thực tế, sau 5 năm, dù có giá thuốc tăng giá liên tục thì vẫn chưa đuổi kịp với giá mà doanh nghiệp kê khai lên cơ quan quản lý.
Tăng 100% nhưng vẫn dưới giá kê khai
Tại đợt thanh kiểm tra thị trường thuốc đầu tháng 3 vừa qua của Sở Y tế Hà Nội, ông Nguyễn Việt Cường, Chánh thanh tra Sở Y tế Hà Nội cho biết, có khoảng 70% mặt hàng thuốc có giá bán thực tế dưới giá kê khai, dù đã tăng giá. Thậm chí, có một số thuốc kháng sinh nội tăng giá 100% cũng chỉ bằng giá kê khai. Chính điều này khiến đoàn thanh tra không thể xử phạt vì các doanh nghiệp chưa vượt mức đăng ký kê khai. Đây chính là một nghịch lý khiến các doanh nghiệp dược tha hồ tăng giá mà không hề sợ. Nhằm biện minh cho việc tăng giá thuốc liên tục, tất cả các doanh nghiệp dược đều “than” rằng do tỷ giá USD, giá nguyên liệu leo thang khiến chi phí sản xuất thuốc (giá nhân công, vận chuyển, lưu kho...) nên họ bắt buộc phải tăng giá.
 |
| Thuốc đội giá vì phải chạy lòng vòng và chiết khấu hoa hồng. Ảnh: TNLinh. |
Ông Hoàng Đức Dũng, Giám đốc chi nhánh Công ty TNHH dược phẩm FITO PHARMA tại Hà Nội, tiết lộ, hầu hết các công ty dược đều đăng ký giá kê khai cao hơn giá chi phí sản xuất thực rất nhiều. Ví dụ, giá sản xuất một đồng nhưng kê khai 10 đồng, nếu doanh nghiệp bán ba đồng, thấp hơn giá kê khai nhưng vẫn lãi rất nhiều. Hoặc nếu bán 10 đồng lại áp dụng chiêu khuyến mại, mua một tặng một nên giá bán chỉ còn 5 đồng. Đây là vấn đề thực sự khó nói. Việt Nam chưa quản lý được vấn đề này”.
Lòng vòng bán thuốc
Công tác đấu thầu thuốc theo hình thức đơn lẻ tại các bệnh viện trong những năm qua đã bộc lộ rất nhiều điểm bất cập khi không có sự thống nhất về giá thuốc, chủng loại thuốc. Tại các cơ sở khám chữa bệnh trên cùng địa bàn, cùng một loại thuốc nhưng ở mỗi nơi lại có giá khác nhau khiến thị trường thuốc càng trở nên lộn xộn, khó kiểm soát được giá.
Theo ông Phạm Lương Sơn, Trưởng ban thực hiện chính sách Bảo hiểm y tế (BHYT), Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam, giá thuốc tăng bất hợp lý là do đi con đường lòng vòng, không phải đi thẳng từ nhà sản xuất đến nhà phân phối rồi đến cơ sở khám chữa bệnh mà còn qua các nhà phân phối cấp 1, nhà phân phối cấp 2, cấp 3… Qua mỗi một cửa, giá thuốc lại bị đội thêm một bậc.
Đặc biệt, hiện nay Việt Nam đang thực hiện phương thức thanh toán chi phí thuốc BHYT theo cách: BHXH chuyển tiền về cho bệnh viện rồi bệnh viện trả cho các nhà cung ứng thuốc. Tuy nhiên, trên thực tế, các bệnh viện thường giữ lại tiền, nợ đọng tiền thuốc kéo dài với nhà cung ứng thuốc. Tại buổi làm việc giữa Văn Phòng chính phủ với BHXH tỉnh Vĩnh Phúc cuối năm 2010 vừa qua, ông Đỗ Văn Doanh, Giám đốc Công ty CP dược phẩm Vĩnh Phúc, đơn vị cung cấp hơn 90% cơ số thuốc, vật tư y tế cho các cơ sở khám chữa bệnh (KCB) trên địa bàn, cho biết, các bệnh viện trong tỉnh thường nợ công ty tiền thuốc trung bình là hơn 4 tháng, có đơn vị nợ đến 6-7 tháng. Hay như Công ty Dược - Trang thiết bị Y tế Bình Định (Bidiphar), tổng số nợ mà các bệnh viện nợ công ty lên đến 115 tỷ đồng. Trong khi, mỗi tháng công ty phải trả lãi suất cho ngân hàng khoảng 800 triệu đồng, không có vốn kinh doanh khiến công ty đứng trên bờ vực phá sản. UBND tỉnh Bình Định đã phải chỉ đạo đề nghị BHXH tỉnh tạm ứng 50% tiền thuốc các bệnh viện nợ để cứu công ty.
“Trước tình trạng nợ đọng vốn quá nhiều, để tránh tình trạng phá sản, làm ăn thua lỗ, các công ty dược lựa chọn cách tính tất cả chi phí nợ đọng đó vào giá thuốc khiến giá thuốc tăng lên mạnh. Và khi đó người bệnh và cơ quan thanh toán BHYT phải è lưng gánh chịu”, ông Sơn cho hay.
Tìm cách chi hoa hồng
Giáo sư Phạm Song, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam, nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế, cho biết, thị trường dược Việt Nam có trên 22.000 mặt hàng thuốc đã được cấp số lưu hành. Tuy nhiên, lại phải nhập hơn 90% nguyên liệu sản xuất thuốc và trên 50% thuốc thành phẩm. Chính vì vậy, giá thuốc tại Việt Nam phụ thuộc rất nhiều vào thị trường nguyên liệu và giá thuốc quốc tế. Điều này dẫn tới tình trạng các hãng thuốc nước ngoài muốn hét giá bao nhiêu cũng được. “Bên cạnh đó, tình trạng chi hoa hồng trong mua bán thuốc, cho bác sĩ kê đơn cũng là nguyên nhân khiến giá thuốc bị đẩy lên cao” , giáo sư Song cho biết.
Để khắc phục tình trạng này, cần phải đẩy mạnh việc dùng thuốc nội. Điều đó đồng nghĩa với việc doanh nghiệp sản thuốc trong nước phải khẳng định chất lượng thuốc tốt tương đương với thuốc ngoại. Tuy nhiên, theo ông Dũng việc đầu tư để nghiên cứu chế tạo ra thuốc mới tốn rất nhiều thời gian, tiền bạc và chất xám. Nên các doanh nghiệp trong nước còn ngại nghiên cứu các loại thuốc, đặc biệt là thuốc biệt dược.
Nhóm PV Đất Việt