Trong phiên thảo luận tại Hội nghị triển khai thị trường phát điện cạnh tranh ngày 18/5, nhiều chủ đầu tư điện độc lập vẫn lo ngại về tình trạng độc quyền của EVN có thể sẽ lớn hơn và không công bằng khi đàm phán giá.
Nhà đầu tư phải chấp nhận rủi ro
Bà Vũ Thị Tú Oanh, phó Trưởng ban thương mại, công ty Điện lực dầu khí cho biết, "với giá hợp đồng, chúng tôi phải chịu chi phối bởi khung của thời điểm đàm phán, rồi áp dụng giá đó trong vòng 30-40 năm. Khi giá điện đầu ra của EVN được điều chỉnh theo cơ chế thị trường và đáp ứng đủ chi phí rồi thì các hợp đồng mua bán điện của các công ty phát điện khác có thể điều chỉnh giá phát điện của mình hay không?".
Ông Trần Tuệ Quang, Trưởng ban giá phí của Cục Điều tiết điện lực nói, tinh thần của thông tư 41 là tất cả các hợp đồng phải được xây dựng và ký kết trước khi khởi công xây dựng dự án. Nhà đầu tư phải tính hết tất cả các trường hợp biến động của các thông số đầu vào, kể cả trượt giá và chấp nhận rủi ro khi tham gia vào thị trường điện.
Theo đó, việc điều chỉnh giá giữa EVN và các nhà đầu tư khi đàm phán phải đảm bảo các nhà đầu tư thu hồi đủ chi phí và đảm bảo có lợi nhuận hợp lý trong cả vòng đời dự án. Nếu nguyên tắc đó thỏa thuận được thì sẽ không có điều chỉnh lại giá đã đàm phán trong vòng đời dự án khi các chi phí đầu ra của EVN đã được thu hồi.
 |
| Chủ đầu tư thủy điện Đại Ninh-Tổng cục thủy lợi Việt Nam là một trong những chủ đầu tư lo ngại "bóng" của EVN quá lớn khi đàm phán giá điện cạnh tranh (minh họa IE) |
Lợi ích của nhà đầu tư không rõ ràng
Theo ông Hoàng Xuân Quốc, Tổng giám đốc công ty điện lực Nhơn Trạch 2, trong cơ chế về giá điện hiện nay có Nghị định cho phép EVN được tăng giá điện bán lẻ nhưng nhà đầu tư được hưởng lợi hay không thì không rõ.
Giá điện có thể tăng đến 10cent, trong khi giá bán của các nhà đầu tư cho EVN chưa đến 5cent. "Vậy, 20 năm sau giá điện lên 15cent thì chúng tôi vẫn phải bán với giá 5 cent hay là như thế nào?" - ông Quốc chất vấn. "Nếu cơ chế không thay đổi thì việc chúng ta đang làm hiện nay chỉ làm lợi cho EVN, chưa kêu gọi được nhà đầu tư vào thị trường."
Ông Quốc nói, hiện mới chỉ thiết lập được giá thị trường với giá dầu DO, giá than cho điện còn giá khí vẫn chưa bình đẳng. Thậm chí, giá khí do PVN sản xuất bán cho các nhà máy khí của PVN như Nhơn Trạch còn đắt hơn cả giá bán cho nhà máy của EVN.
"Bóng" của EVN quá lớn
Theo nhận định của ông Quốc, đơn vị mua buôn duy nhất (SB) và đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (SMO) còn có vấn đề.
Theo đó, SB ở đây là công ty mua bán điện thuộc EVN (EPTC) - có chức năng ký kết hợp đồng nhưng hoàn toàn đang nằm trong "bóng" của EVN. EPTC không có tiền nên không thanh toán được cho các nhà máy điện độc lập, nếu kế hoạch vốn mà EVN chưa duyệt hoặc chỉ duyệt một phần.
Ông Quốc đề xuất, cần phải có cơ chế để quản lý dòng tiền thu được từ các dự án IPP và phải ưu tiên trả tiền cho các IPP. Hiện nay EVN bị lỗ là do phải mua điện giá cao, tuy vậy ông Quốc khẳng định EVN không hề lỗ khi mua điện từ Nhơn Trạch 2 nên không có lý do để trì hoãn việc thanh toán.
Về vấn đề này, ông Trần Tuệ Quang cho biết: "Hiện công ty mua bán điện là đơn vị hạch toán phụ thuộc EVN. Vừa qua, do tài chính khó khăn nên xảy ra việc EVN nợ tiền một số nhà máy điện. Chúng tôi đã yêu cầu EVN lập quy trình thanh toán nội bộ, chuyển tiền nội bộ với các công ty điện lực. Ngoài ra chúng tôi đang tìm kiếm cơ chế bảo lãnh thanh toán."
Bích Diệp (theo DVT.vn)