Nguồn tin từ Ủy ban Kinh tế Quốc hội cho biết, 80.550 tỷ đồng là con số đã được các bộ, ngành, địa phương, tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước công bố cắt giảm, tính đến cuối tháng 5/2011.
Tuy nhiên, cắt giảm ở những dự án nào? Trong hạng mục công trình nào? Để việc cắt giảm đầu tư công thực sự mang lại hiệu quả kinh tế cao thì không phải bộ, ngành và địa phương nào cũng triển khai hợp lý.
Cắt giảm cơ học
Cắt giảm cơ học
Cắt giảm không đúng và trúng sẽ gây nhiều hệ lụy
Do đó sẽ ảnh hưởng rất lớn đến các công trình đầu tư xây dựng cơ bản thực hiện các chương trình mục tiêu tăng trưởng và lợi ích của ngành, địa phương, doanh nghiệp. Vì vậy, việc cắt giảm đầu tư công phải thực hiện một cách khách quan và triệt để trên cơ sở lợi ích chung, không để các biểu hiện chạy vạy, xin-cho, tư tưởng cục bộ chi phối.
Ngoài ra, trong cuộc trả lời báo giới mới đây, Nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Cao Sỹ Kiêm cũng nhìn nhận luận điểm cắt giảm đầu tư và cách làm hiện nay chưa thống nhất. Mục đích cuối cùng là cắt giảm có hiệu quả không? Có đem đến tác dụng giảm hệ số ICOR (đo lường số đơn vị đầu tư tính theo % GDP để tạo ra một đơn vị tăng trưởng GDP) hay không?
Trong khi đó, vốn đầu tư của nền kinh tế có hiệu quả kém, chủ yếu là do đầu tư công – hệ số ICOR cho khu vực nhà nước là 7,8 cao hơn mức trung bình chung của nền kinh tế là 5,2.
Hiệu quả thấp là do một loạt yếu tố như đầu tư thiếu quy hoạch, dàn trải và phân tán, vốn được phân bổ quá nhiều vào dự án nên các dự án thường thiếu vốn và kéo dài tiến độ, làm tăng chi phí đầu tư, gây lãng phí, tạo kẽ hở cho tham ô, tham nhũng.
Không phải chỉ để đưa ra con số “đẹp”
Có thể nhận thấy, các con số “màu hồng” trong việc rà soát, cắt giảm và điều chuyển vốn đầu tư cũng còn nhiều mặt tồn tại, hạn chế: một số địa phương triển khai chậm và đến nay vẫn chưa có báo cáo hoặc báo cáo không đầy đủ về cắt giảm vốn đầu tư.
Còn tâm lý chờ nhau cắt giảm?
Nhiều bộ, ngành và địa phương chưa thực hiện quyết liệt việc cắt giảm, điều chuyển vốn các dự án khởi công mới sử dụng vốn ngân sách Nhà nước. Số vốn cắt giảm là khá thấp so với số kế hoạch được giao.
Bên cạnh đó, các địa phương mới chỉ tập trung triển khai rà soát, điều chuyển vốn các dự án sử dụng vốn ngân sách Nhà nước, các nguồn vốn đầu tư khác như trái phiếu Chính phủ, tín dụng đầu tư nhà nước, xổ số kiến thiết, vốn vay... chưa được quan tâm đúng mức.
Cũng tại báo cáo tình hình thực hiện Nghị quyết 11/NQ-CP về đầu tư của Bộ Kế hoạch và Đầu tư trình Thủ tướng Chính phủ có chỉ rõ nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế nêu trên là do thời gian chuẩn bị ngắn nên một số bộ, ngành và địa phương mới tiến hành rà soát được phần vốn do bộ hoặc tỉnh quản lý, các dự án phân cấp cho các đơn vị cấp dưới và cấp huyện, xã vẫn tiếp tục triển khai rà soát, điều chuyển.
Thêm vào đó, các bộ, ngành và địa phương vẫn còn tư tưởng trông chờ Chính phủ có các điều chỉnh trong việc đình hoãn, giãn tiến độ thực hiện các dự án khởi công mới.
Mặt khác, một số bộ, ngành, địa phương còn lúng túng trong việc rà soát, cắt giảm vốn các dự án khởi công mới trên các lĩnh vực quốc phòng - an ninh, đầu tư cho các huyện nghèo theo Nghị quyết 30a, chương trình nông thôn mới.
Hay các dự án đã khởi công trước khi Chính phủ ban hành Nghị quyết 11/NQ-CP, các chương trình mục tiêu quốc gia bắt đầu triển khai năm 2011 như chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới; một số chương trình, dự án khởi công mới nhưng có tổng mức đầu tư thấp, có thể hoàn thành trong năm như chương trình kiên cố hóa trường lớp học và nhà công vụ giáo viên…
Do đó, cần nhìn nhận hậu quả của việc cắt giảm, không thể chỉ nhìn vào con số “đẹp” của công việc này mà không nghĩ tới hậu quả của từng dự án đang triển khai.
Văn Kỳ Thanh (Tầm nhìn)