Về mặt hình thức, việc ngành điện không độc quyền có vẻ đúng nhưng bản chất không phải vậy. Hiện nay, chính sách để thực hiện Luật Điện lực và trực tiếp là quyết định 21 của Chính phủ năm 2009 đưa ra khung rất tốt. Ví như khoản 2, Điều 4 của Luật Điện lực nêu rất rõ quan điểm xây dựng thị trường điện lực cạnh tranh bình đẳng, lành mạnh. Điều 17, 18 của Luật này khuyến khích các thành phần cá nhân, các thành phần kinh tế trong và ngoài nước tham gia vào lĩnh vực điện lực. Tuy nhiên, quá trình thực hiện thì không được như thế.
Thứ nhất là về giá bán điện. Hiện nay, giá bán không có sự cạnh tranh bình đẳng. Theo quy định tất cả các thành phố, thị xã, thị trấn do điện lực quản lý và bán điện trực tiếp, còn khu vực nông thôn lại do các đơn vị khác. Tuy nhiên, khi có quyết định 21 thì bên điện lực lại ép để các hợp tác xã (HTX) dịch vụ điện phải bàn giao.
Thứ nhất là về giá bán điện. Hiện nay, giá bán không có sự cạnh tranh bình đẳng. Theo quy định tất cả các thành phố, thị xã, thị trấn do điện lực quản lý và bán điện trực tiếp, còn khu vực nông thôn lại do các đơn vị khác. Tuy nhiên, khi có quyết định 21 thì bên điện lực lại ép để các hợp tác xã (HTX) dịch vụ điện phải bàn giao.
![]() |
| Ông Đỗ Mai, phó giám đốc Sở Công Thương Vĩnh Phúc |
Muốn thực hiện đúng luật, muốn có thị trường cạnh tranh thực sự, mà muốn cạnh tranh thì ít nhất phải có hai người cùng hoạt động ở lĩnh vực đó. Nhưng thực tế thì ngành điện có cạnh tranh với ai đâu, vì anh đang độc quyền.
Năm vừa rồi, bên điện lực tuyên bố sẽ không nhận lưới điện do chúng tôi đầu tư bằng nguồn vốn của Ngân hàng Thế giới. Rõ ràng, hiện nay họ đang ép bằng chính sách để các doanh nghiệp không tồn tại được nữa và phải bàn giao. Thêm nữa, hiện nay, khoảng cách chênh lệch giá mua và bán ở 3 bậc thang đầu rất thấp đối với HTX điện lực địa phương, còn từ bậc 4 mới cao lên. Nhìn vào thì có vẻ hợp lý, nhưng thực chất ở nông thôn sử dụng đến bậc 3 (150 số điện) đã là quá nhiều rồi, mà HTX bán điện cho nông thôn chỉ trong 3 bậc đấy. Do đó họ sẽ không đủ chi phí để hoạt động.
Thực tế hiện nay cho thấy, bên điện lực vừa mua cao thế vừa bán cao thế kiêm luôn việc bán lẻ nên kiểu gì ông vẫn sống, các đơn vị kia sẽ chết. Hoạt động điện lực ở địa phương không sống được vì không đủ chi phí tối thiểu, họ phải trả lại và bên điện lực sẽ tiếp nhận theo quyết định có điều kiện, kiểu "bác phải cho tôi tí tiền để tôi củng cố nó vì nó chết rồi".
Thứ hai là về đầu tư: Bên Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) là công ty, do đó cũng phải kinh doanh để quay vốn, nhưng có một phần lớn nguồn vốn trong đó là của Nhà nước. Hiện nay, lưới trung áp giao cho EVN đầu tư khai thác, quản lý, nhưng EVN quay vốn có mức độ, nên chăng Nhà nước có phần vốn chuyên để phát triển điện lực trung áp để bất cứ đơn vị nào xây dựng trạm có quy hoạch hợp lý, cần thiết sẽ được vay từ nguồn này?
Tóm lại, với cách làm độc quyền hiện nay thì sẽ chẳng bao giờ người dân được hưởng lợi.
| KH&ĐS mời quý độc giả và các nhà khoa học tham gia diễn đàn này. Ý kiến đóng góp xin gửi về email: toasoan@gmail.com hoặc gửi thư theo địa chỉ Báo Khoa học & Đời sống - Tầng 6 - Tòa nhà Láng Trung - Số 60/850 Đường Láng - Đống Đa - Hà Nội. |
Thanh Đức (ghi)Bee.net
