Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Thành Biên cho rằng việc vừa xuất vừa nhập than là chuyện bình thường, song ông cũng lưu ý rằng, không nên nhập loại than mà chính chúng ta đang sản xuất và xuất đi.
- Thưa ông, việc nhập khẩu than đã diễn ra 5-7 năm nay. Mới đây, lãnh đạo Tập đoàn Than- Khoáng sản (TKV) có so sánh rằng giá than nhập khẩu về tới Việt Nam còn thấp hơn là giá than trong nước chuyển từ Bắc vào Nam do cộng chi phí vận chuyển... nhưng các chuyên gia ngành năng lượng lại hoài nghi phép tính này. Ông bình luận gì về vấn đề này?
Ông Nguyễn Thành Biên: Tôi cho rằng, giá than nhập khẩu nói chung thì không thể nào thấp hơn giá than bán trong nước. Tuy nhiên, có những loại than hiện nay có thể nhập khẩu về đáp ứng được yêu cầu của các cơ sở sản xuất, các nhà máy đang sử dụng than. Riêng lô hàng TKV vừa nhập về mới là lô hàng thí điểm.
Trong thời gian vừa rồi, TKV đã có giải trình về việc nhập khẩu lô hàng này. Theo tôi đây chỉ là tín hiệu đầu tiên trong việc thực hiện chính sách đảm bảo nguyên liệu cho ngành năng lượng của VIệt Nam. Trong việc xây dựng chiến lược xuất khẩu giai đoạn 2011- 2020, chúng tôi sẽ có ý kiến cụ thể chính sách xuất nhập khẩu riêng ngành than.
- TKV vẫn thường giải thích họ xuất khẩu than đi để đảm bảo cân đối thu chi, và đảm bảo đời sống 86.000 cán bộ trong ngành. Trên thực tế Chính phủ có chủ trương giảm dần xuất khẩu. Ông nghĩ sao về các lý giải này của ngành than và bản thân ông có cho rằng Việt Nam cần sớm dừng ngay lại việc xuất khẩu than để dành cho nhu cầu trong vài năm tới?
Trong các cuộc giao ban, Bộ Công thương đều quán triệt chủ trương hạn chế xuất khẩu những mặt hàng nhiên liệu và nguyên liệu thô. Trong 6 tháng đầu năm nay, xuất khẩu than đã giảm 14,7% về lượng và sẽ tiếp tục giảm từ nay cho đến năm 2015.
Tuy nhiên từ nay đến 2015 chúng ta vẫn còn những chủng loại than mà sử dụng trong nước sử dụng không hiệu quả bằng xuất khẩu nên cũng có thể chúng ta vẫn phải tiếp tục xuất khẩu than, khi mà rõ ràng, việc này mang lại hiệu quả cao hơn.
Với những loại than chất lượng tốt, xuất khẩu được giá cao, trong thời gian trước mắt chúng ta không nên sử dụng trong nước, sẽ là lãng phí vì loại than đó có thể xuất khẩu được giá cao hơn.
Chúng ta dùng ngoại tệ thu về để nhập khẩu than với giá rẻ hơn và sử dụng trong nước tiết kiệm hơn hoặc có hiệu suất cao hơn.
Như vậy, rõ ràng vừa xuất vừa nhập là hoạt động bình thường. Chúng ta vẫn thu được lợi ích từ hoạt động vừa xuất vừa nhập đó. Các ngành công nghiệp khác cũng thế, như thép, các sản phẩm từ thép, các mặt hàng hóa chất sản phẩm hóa chất ... cũng vừa xuất vừa nhập.
Đó là quy trình bình thường của sản xuất công nghiệp mà bất cứ doanh nghiệp nào cũng cần phải thích nghi với nhu cầu của thị trường.
- Tuy nhiên thưa ông, việc nhập than rất khó khăn vì thế giới đều khan hiếm nhiên hiệu hóa thạch, Việt Nam phải cạnh tranh với các quốc gia đang thu gom khoáng sản, hơn nữa, việc nhập than lại cần đáp ứng cho cả một đời dự án điện 20-30 năm... Nhưng hiện nay, các chuyên gia ngành năng lượng đều cho biết chúng ta đang và sẽ phải nhập chính loại than mà chúng ta đang xuất đi. Ông đánh giá ra sao về quy trình này?
Tôi cho rằng không nên xuất khẩu loại than mà chính chúng ta đang phải nhập khẩu mà giá cả hai bên lại không có sự chênh lệch lớn. Đó là việc làm không khuyến khích. Hiện chúng ta chỉ xuất khẩu than mang lại hiệu quả cao hơn là nhập khẩu hoặc cao hơn việc sử dụng trong nước. Chủ trương của Bộ Công Thương là sẽ điều tiết theo hướng đó.
- Nhiều ý kiến cho rằng TKV không minh bạch trong giá bán than?
Thời gian qua, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và các bộ ngành có rất nhiều buổi làm việc với TKV kể cả đối với than trong nước, than cho các hộ tiêu dùng lớn, than phục vụ nhu cầu của xã hội, nhân dân, than xuất khẩu. Bởi vậy những thông tin liên quan tính không minh bạch đó đến nay chúng tôi chưa có cơ sở cụ thể để yêu cầu xử lý.
Phạm Huyền thực hiện (VEF.VN)