Doanh nghiệp (DN) có sống được thì ngân hàng (NH) mới sống được. Đây là mối quan hệ “môi hở, răng lạnh” ai cũng thấy nhưng không phải ai cũng quan tâm đến lợi ích của DN. Trong khi các DN đang phải đối mặt với muôn vàn khó khăn do chi phí đầu vào cao, khó tìm thị trường tiêu thụ thì ngược lại, nhiều NH lãi to!
Đây là điều bất hợp lý và là dấu hiệu đáng báo động bởi trái với quy luật phát triển của nền kinh tế.
Thậm chí, có người còn đưa ra dự báo gây sốc: Nếu không có các giải pháp cân bằng, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) quý IV/2011 sẽ không tăng mà giảm, bởi hàng loạt DN phá sản, hoạt động sản xuất kinh doanh ngưng trệ, sức mua của toàn xã hội suy giảm, nền kinh tế phải đối phó với nguy cơ giảm phát…
Thật phi lý khi trong thời điểm thị trường suy giảm, đầu ra bị eo hẹp, cạnh tranh gay gắt về giá cả nhưng DN đang phải chịu vay vốn với lãi suất cao nhất thế giới (22%-24%)! Theo TS Lê Xuân Nghĩa, Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát Tài chính quốc gia, không DN nào có thể chịu nổi mức lãi suất này một cách lâu dài.
Khảo sát của các hiệp hội địa phương cũng cho thấy số DN phá sản, ngừng hoạt động 6 tháng đầu năm nay gấp đôi so với cùng kỳ năm 2010 (khoảng 12.000 DN), trong đó chủ yếu DN vừa và nhỏ. Đây cũng là yếu tố không thể bỏ qua, bởi DN vừa và nhỏ vốn thích nghi nhanh, khá linh hoạt trong nền kinh tế thị trường, lại giải quyết công ăn việc làm cho phần lớn lao động địa phương. Nhiều DN lớn cũng đang đứng trước bờ vực. Riêng thị trường chứng khoán, nơi phản ánh “sức khỏe” của nền kinh tế, giá trị của nhiều cổ phiếu đã mất 50%-70% trong 7 tháng qua.
Theo các chuyên gia, cơ hội hạ lãi suất là có thể. Điều NH có thể làm ngay lúc này là cắt giảm chi phí và chia sẻ khó khăn với DN bằng cách hạ tỉ suất lợi nhuận. Mặt khác, NH cần tích cực trong việc tìm các nguồn vốn rẻ hơn, sử dụng các nghiệp vụ tái chiết khấu, tái cấp vốn... Các chính sách cũng cần tiên lượng và định liệu được một mức lãi suất ổn định cho sản xuất. Việc kiềm chế tín dụng tăng dưới 20% cũng nên linh hoạt hơn. Chẳng hạn, NH nào có hệ số an toàn cao, cho vay sản xuất có thể tới 90%, nếu áp dụng kiềm chế đồng loạt dưới 20% là không công bằng và lãng phí. DN cũng cần tự cứu bằng cách rà soát lại danh mục đầu tư, đa dạng hóa các kênh huy động và sử dụng nguồn vốn hiệu quả. Đây cũng là thời điểm để DN cấu trúc lại các hoạt động, tập trung vào ngành nghề kinh doanh chính; công khai minh bạch hệ thống thông tin, tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững.
Để bớt cảnh “kẻ ăn không hết, người lần không ra”, rất cần sự điều chỉnh từ cả hai phía. Trên hết, đó là sự sẻ chia vì lợi ích chung của nền kinh tế. Thời “ăn xổi”, làm giàu nhanh đã qua, giờ là lúc cấu trúc lại nền kinh tế, từ góc độ cấu trúc hệ thống NH và DN.
MINH HÀ (NLD)