Thu phí bảo trì đường bộ: phải đúng đối tượng

Tổng cục Đường bộ Việt Nam (bộ Giao thông vận tải) cho rằng, trong các phương án mà bộ này đang lấy ý kiến các bộ ngành liên quan cho đề án thu phí cho quỹ bảo trì đường bộ thì phương án thu phí qua xăng kết hợp thu qua đầu phương tiện, trong đó xe chạy dầu diesel (không chịu phí xăng dầu) thì phải đóng phí qua đầu phương tiện tăng 1,5 lần là khả thi nhất.

Theo nhiều ý kiến, phí bảo trì đường bộ phải thu đúng đối tượng, tức xe nào phá đường nhiều thì thu nhiều, như thế mới công bằng. Ảnh: T.L

Cụ thể, trong các phương án mà cơ quan này đưa ra nổi bật lên hai phương án:

Một là thu phí sử dụng đường bộ trực tiếp từ đầu ôtô theo nhóm xe và ôtô sử dụng dầu diesel đóng phí cao hơn xe sử dụng xăng 1,5 lần; thu phí sử dụng đường bộ qua giá xăng dầu được tiêu thụ trên cả nước với mức thu 1.000 đồng/lít. Với phương án này, ngân sách nhà nước sẽ phải cấp bổ sung trên 3.000 tỉ đồng/năm để đủ nhu cầu vốn bảo trì đường bộ (khoảng 12.000 tỉ đồng/năm).

Hai là thu qua phí xăng dầu, bằng cách ngoài khoản thu phí theo đầu phương tiện như phương án 1, ngân sách nhà nước sẽ cấp bổ sung cho quỹ bảo trì đường bộ khoảng 6.000 tỉ đồng/năm từ nguồn từ thuế nhập khẩu xăng dầu, với mức 1.000 đồng/lít. Ngoài ra, ngân sách cũng phải cấp thêm hơn 3.300 tỉ đồng.

Kết hợp

Trao đổi với phóng viên báo Sài Gòn Tiếp Thị, ông Nguyễn Văn Quyền, phó tổng cục trưởng tổng cục Đường bộ, đơn vị chủ trì soạn thảo nghị định quỹ bảo trì cho biết, lần dự thảo trước (tháng 7 – 8.2011, sau khi nghe tổng cục trình bày hai phương án thu qua xăng dầu (với cả ôtô, xe máy) đồng thời thu qua đầu phương tiện với ôtô (cả xe chạy xăng và dầu diesel), bộ Giao thông vận tải thấy khó khăn nhất là việc hoàn trả phí xăng dầu cho các đối tượng dùng xăng dầu nhưng không cho mục đích giao thông như tàu cá, máy nông nghiệp… Vì vậy, bộ Giao thông vận tải chỉ đạo nghiên cứu sửa đổi theo hướng, với các phương tiện chạy dầu diesel tham gia giao thông sẽ không thu phí qua dầu mà nâng mức thu qua đầu phương tiện.

“Chính vì vậy, dự thảo lần này bộ Giao thông vận tải đang nghiêng về phương án 2, nghĩa là thu qua phí xăng (trừ phương tiện dùng dầu diesel) kết hợp thu qua đầu phương tiện với mức phân chia theo tải trọng xe, trong đó xe chạy dầu diesel – do không phải chịu phí dầu 1.000 đồng/lít – sẽ đóng mức cao gấp 1,5 lần so với xe chạy xăng”, ông Quyền nói.

Cụ thể mức thu một số loại phương tiện như sau: xe con, xe khách dưới 12 ghế, xe tải dưới 2 tấn chạy xăng sẽ phải đóng 180.000 đồng/tháng, trong khi xe chạy dầu là 270.000 đồng/tháng; xe từ 12 – 30 ghế, xe tải 2 – dưới 4 tấn chạy xăng là 270.000 đồng/tháng, chạy dầu là 405.000 đồng/tháng; xe từ 31 ghế trở lên, xe tải 4 – 10 tấn, xe container, xe đầu kéo sơmi rơmoóc 20 feet và tương đương chạy xăng là 396.000 đồng/tháng, trong khi chạy dầu là 594.000 đồng/tháng; xe tải 10 – 18 tấn chạy xăng là 720.000 đồng/tháng…

Đồng thời với phương án này, bộ Giao thông vận tải đề nghị xoá bỏ ngay 15 trạm thu phí nộp ngân sách nhà nước.

Cần thu đúng đối tượng

Theo ông Phạm Trọng Thịnh, chủ tịch nghiệp đoàn Vận tải hàng hoá Hải Phòng, do đây là quỹ bảo trì đường bộ nên điều quan trọng là phải thu đúng đối tượng phá đường nhiều nhất, song điều này thì dự thảo chưa “nhắm trúng”. “Ví dụ xe trên 48 tấn, dù ít nhưng là đối tượng phá đường nhất thì cần tăng mức thu vượt khung so với dự thảo. Ngoài ra, nếu chỉ nhắm vào đầu phương tiện với xe chạy dầu thì sẽ không công bằng. Đơn cử, xe tôi nằm sửa chữa bảo dưỡng cả tháng nhưng tháng đó vẫn phải đóng như xe lăn bánh thì không hợp lý. Hơn nữa, điều này chỉ khuyến khích các chủ xe cho xe chạy tăng tần suất vì khi đó đã khoán theo tháng”, ông Thịnh nói.

Chủ tịch hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam Nguyễn Mạnh Hùng cũng đồng tình và cho rằng cách thu qua xăng dầu là công bằng nhất. Theo ông Hùng, việc thu qua xăng dầu sẽ không khó khi hoàn trả như lý giải của tổng cục Đường bộ nếu quyết tâm làm, bởi với các phương tiện dùng dầu của hàng không, hàng hải thì có hệ thống bán riêng, không lẫn lộn với phương tiện đường bộ. Đối với đối tượng như máy nông nghiệp… chỉ cần khu biệt và quản lý, có hệ thống bán xăng dầu riêng thì không cần tính phương án hoàn trả. Ông Hùng cũng bày tỏ mối lo ngại việc kết hợp cùng lúc cả hai phương thức thu qua xăng và đầu phương tiện, sẽ khiến bộ máy thu phí thêm rườm rà đồng nghĩa việc chi phí cho bộ máy thu phí cũng không nhỏ.

“Trong trường hợp chọn phương án kết hợp thu qua xăng lẫn qua đầu phương tiện, mức phí tăng 1,5 đối với xe dùng dầu diesel cần được tính kỹ để xác định mức thu bao nhiêu là hợp lý, vì tôi cho con số gấp 1,5 lần vẫn đang là “ang áng” chứ chưa có cơ sở tính toán”, ông Hùng nói.

Chí Hiếu (SGTT)