Cục Điều tiết điện lực cho biết, có 45 nhà máy điện đã tham gia thị trường phát điện thí điểm trong 2 tháng qua với mức giá chào trung bình là 538-757 đồng/kWh. Một số nhà máy do chào giá cao đã không được huy động công suất.
Hôm 16/9, Cục Điều tiết điện lực Việt Nam đã chủ trì hội nghị đánh giá về thị trường phát điện cạnh tranh sau 2 tháng vận hành thử nghiệm.
Theo nguyên tắc vận hành trong thị trường phát điện, nhà máy phát điện chào giá thấp thì sẽ được ưu tiên huy động trước, ngoại trừ thủy điện đa mục tiêu. Cục Điều tiết điện lực cho biết, vừa qua, giá điện năng thị trường đã được thiết lập qua cơ chế cạnh tranh và phản ánh đúng quan hệ cung cầu. Giá thị trường cao vào các giờ nhu cầu phụ tải cao và giá thấp vào các giờ thấp điểm.
Dù ở giai đoạn thí điểm, các nhà máy điện đã gửi bản chào giá khá đầy đủ. Giá trần trên thị trường phát điện cạnh tranh thí điểm tháng 7 là 900 đồng/kWh nhưng tới tháng 9, mức giá trần đã tăng lên là 1.400 đồng/kWh. Tuy nhiên, thực tế giá điện chấp nhận trên thị trường đều thấp hơn giá trần.
Do đang ở giai đoạn mùa lũ, nguồn thủy điện giá rẻ chiếm ưu thế nên giá thị trường không cao. Cụ thể vào giờ bình thường, trung bình giá chào trên thị trường phát điện tháng 7 là 538 đồng/kWh, tháng 8 là 723 đồng/kWh và mức trung bình tháng 9 là 757 đồng/kWh. Vào giờ cao điểm, mức giá chào trung bình ba tháng qua là 615 - 798 - 817 đồng/kWh.
 |
| Thị trường phát điện cạnh tranh đã vận hành từ 1/7/2011 (ảnh EVN) |
Việc chào giá trên thị trường có vai trò quyết định tới khả năng được huy động công suất hay không. Trung tâm Hệ thống điều độ quốc gia thuộc EVN cho hay, một số trường hợp các tổ máy phát điện khả dụng nhưng vẫn chào giá bằng 0 cả ngày hoặc một số giờ thấp điểm đêm trong ngày như một số nhà máy thủy điện miền Trung. Trong khi đó, các tổ máy đang sửa chữa, gặp sự cố thì lại chào giá có công suất.
Một số nhà máy nhiệt điện chào giá cao so với mặt bằng thị trường nên đã phải ngừng vào giờ thấp điểm đêm hoặc các giờ phụ tải thấp. Một số nhà máy thủy điện cũng do chào giá cao nên không được huy động tham gia phát điện lên hệ thống.
Trung tâm Điều độ hệ thống điện quốc gia (A0) còn cho biết, với nguồn thủy điện, giá chào trên thị trường là theo giá trị nước nhưng nhiều nhà máy thủy điện chào giá không linh hoạt đã dẫn tới phải xả thừa nếu như thực hiện đúng cơ chế thị trường.
Ngoài ra, trong hệ thống điện quốc gia còn có nhiều nhà máy thủy điện đa mục tiêu, có nhiệm vụ đảm bảo phục vụ tưới tiêu, cấp nước cho nông nghiệp như thủy điện Sông Hinh, Sông Ba Hạ cấp nước cho đập Đồng Cam - Phú Yên, thủy điện Đa Nhim cấp nước cho Ninh Thuận, thủy điện Cửa Đạt cấp nước cho tỉnh Thanh Hóa, thủy điện Hòa Bình phải xả nước đổ ải cho đồng bằng sông Hồng. Vì thế, các nhà máy này rất khó duy trì sản lượng hợp đồng đã đăng ký khi phải thực hiện việc tưới tiêu. Việc tham gia thị trường điện của các nhà máy nhiệt điện chạy khí cũng phát sinh khó khăn khi nguồn nhiên liệu này không được đảm bảo.
Cũng theo Cục Điều tiết điện lực Việt Nam, mọi tính toán, hoạt động trên thị trường phát điện kể từ 1/7 vừa qua mới chỉ là khởi động để rút kinh nghiệm. Kế hoạch vận hành thị trường điện năm 2012 đang được chuẩn bị.
Theo lộ trình hình thành thị trường điện ở Việt Nam, giai đoạn phát điện cạnh tranh này là cấp độ 1 và sẽ kéo dài tới năm 2014, kế sau đó là giai đoạn hình thành thị trường bán buôn điện cạnh tranh. Mức cao nhất của thị trường điện là cạnh tranh ở khâu bán lẻ sẽ bắt đầu hình thành từ năm 2022.
Phạm Huyền (VEF.VN)