 |
Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Đình Huệ đã nhấn mạnh điều này khi trao đổi với báo giới về những vấn đề nổi cộm của hoạt động sản xuất, kinh doanh xăng dầu cũng như cơ chế điều hành mặt hàng này.
Bộ trưởng Vương Đình Huệ cho rằng, xăng dầu chưa thể thả nổi theo thị trường vì vẫn còn tồn tại độc quyền. Ba doanh nghiệp đang chiếm trên 90% thị phần trong đó có Petrolimex (trên 60%) và PV Oil. Nếu 3 doanh nghiệp này “đi đêm” với nhau thì doanh nghiệp khác chết, người tiêu dùng sẽ chịu thiệt.
Giá xăng dầu sẽ dần dần được điều chỉnh theo cơ chế thị trường. Tuy nhiên, phải tùy vào tình hình kinh tế vĩ mô, kiềm chế được lạm phát, các cân đối vĩ mô ổn định, khi đó mới có thể tính đến việc đó. Có thể Nhà nước sẽ quy định một mức trần, các doanh nghiệp có thể điều chỉnh trong giới hạn đó.
Bộ trưởng Vương Đình Huệ khẳng định, trên cơ sở đặt mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô lên trên hết, từ nay đến cuối năm sẽ không có chuyện tăng giá bán lẻ xăng dầu, thay vào đó nhà nước sẽ áp dụng các biện pháp bình ổn, thậm chí nhà nước sẽ bù lỗ nếu vì lý do khách quan.
Các đầu mối xăng dầu vẫn phải đảm bảo dự trữ và lưu thông xăng dầu bình thường theo quy định, đáp ứng đủ nhu cầu của người tiêu dùng.
Tuy nhiên, Bộ Tài chính không chấp nhận bất kỳ một khoản chi phí nào do chủ quan doanh nghiệp gây ra, người dân họ cũng không thể chấp nhận được.
Bộ trưởng Vương Đình Huệ nhấn mạnh, Bộ Tài chính không bỏ qua doanh nghiệp nào cả. Nếu cách điều hành của Bộ gây thiệt hại cho doanh nghiệp, Bộ phải chịu trách nhiệm và bồi thường. Nếu doanh nghiệp nào không làm được thì rút lui. Kể cả Petrolimex, nếu không làm được chúng ta sẵn sàng cho giải tán để lập tổng công ty khác. Nhà nước không dọa ai và cũng không ai dọa được nhà nước.
Theo Bộ trưởng Vương Đình Huệ, kinh doanh xăng dầu cần phải minh bạch trên cơ sở về chính sách, thông tin. Minh bạch về chính sách là trách nhiệm của nhà nước và chúng ta phải đối xử với nhau thật công bằng, ai vi phạm phải thẳng thắn xử lý, thì công luận mới biết có minh bạch hay không minh bạch.
Thông tin từ lãnh đạo Petrolimex đưa ra là từ năm 2006 đến nay, doanh nghiệp này đã “dồn dập” lỗ mỗi năm hàng trăm tỷ đồng trong hoạt động kinh doanh xăng dầu, trong đó đỉnh điểm là năm 2008 lỗ đến 10.700 tỷ đồng. Riêng năm 2011, tính đến cuối tháng 8, doanh nghiệp này đã lỗ tới 1.800 tỷ đồng, ước hết tháng 9 lỗ khoảng 2.000 tỷ đồng.
Song tại buổi hội thảo nói trên, khi Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Đình Huệ yêu cầu Petrolimex trả lời việc kinh doanh mặt hàng xăng lỗ hay lãi thì lãnh đạo Petrolimex đã không đưa ra được câu trả lời.
Tuy nhiên, trung tuần tháng 7 vừa qua, bản cáo bạch của Petrolimex (phục vụ quá trình cổ phần hóa) lại cho thấy, trong năm 2008 doanh nghiệp này lãi hơn 913 tỷ đồng, năm 2009 lãi 2.880 tỷ đồng, năm 2010 lãi 81 tỷ đồng, và năm 2011 này dự kiến lãi cả năm khoảng 598 tỷ đồng.
Theo TS. Ngô Trí Long, nguyên Phó viện trưởng Viện Thị trường giá cả, những thông tin từ phía Petrolimex đưa ra đến nay đã quá nhàm chán. Bởi, lúc nào doanh nghiệp này cũng kêu lỗ, song trong báo cáo tài chính phục vụ cổ phần hóa (IPO) vừa qua thì lại báo lãi hàng nghìn tỷ đồng.
Rõ ràng, sẽ có hai trường hợp xảy ra, hoặc là doanh nghiệp này lãi thật, nhưng miệng vẫn luôn kêu là lỗ vì thực tế các hạch toán, xuất nhập xăng dầu nhà nước cũng không thể kiểm soát được hết. Hoặc một trường hợp khác xảy ra là doanh nghiệp này có thua lỗ thật.
Vì vậy, theo TS. Long, cơ quan quản lý cần phải làm rõ được “bảng tính giá cơ sở của doanh nghiệp xăng dầu” công bố có đáng tin cậy hay không.
Trong khi đó, theo chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh, về nguyên tắc, lợi ích của doanh nghiệp xăng dầu xung đột với lợi ích người tiêu dùng, nên Nhà nước phải đảm nhận vai trò điều hòa các lợi ích này để giảm xung đột.
Không những thế, để thiết lập được một thị trường xăng dầu thực sự, nhà nước cần phải xóa bỏ vị thế độc quyền trong kinh doanh xăng dầu của Petrolimex. Tiếp đó là phải tách khâu nhập khẩu, bán buôn xăng dầu với khâu bán lẻ. Không nên để Petrolimex vừa nhập khẩu, vừa bán buôn lại vừa bán lẻ, sẽ rất khó kiểm soát, và những gì họ báo cáo cũng khó mà tin tưởng tuyệt đối được, ông Ánh đề xuất.
TS. Nguyễn Đức Độ, Trưởng phòng Nghiên cứu tài chính (Viện Kinh tế - Tài chính) nêu rõ, trên thị trường xăng dầu hiện nay, Petrolimex là doanh nghiệp chiếm gần 2/3 thị phần. Do vậy, về logic, sức mạnh thị trường sẽ cho phép doanh nghiệp này áp đặt mức giá cao đối với người tiêu dùng.
Đây chính là lý do Chính phủ phải can thiệp vào quá trình định giá xăng dầu trong thời gian qua. Tuy nhiên, thực tế thì việc này chưa mang lại nhiều kết quả vì chi phí hoạt động kinh doanh xăng dầu, không phải khi nào cơ quan quản lý cũng biết rõ mồn một.
Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), ông Nguyễn Đình Cung cho rằng, hiện nay, các doanh nghiệp nhà nước luôn có “lợi thế” là khi làm ăn có lãi thì họ cho đó là sự thành công của họ, nhưng lúc thua lỗ lại đổ tại vì phải gánh vác những trách nhiệm xã hội mà Nhà nước giao cho, và yêu cầu giải cứu...
Như thế là không sòng phẳng, và vô hình trung trở thành rào cản cho chính họ trên con đường tiến tới sự phát triển tích cực hơn.
Muốn tốt cho doanh nghiệp nhà nước, cần đặt các doanh nghiệp này vào áp lực cạnh tranh và bình đẳng với các thành phần doanh nghiệp khác. Và khi cũng phải đối mặt với những rủi ro thị trường, họ sẽ có những thay đổi theo hướng tốt lên đối với người dân cũng như dư luận xã hội trong cách ứng xử.
Theo ông Nguyễn Đình Cung, muốn làm được điều này, công khai hoạt động của các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước là một trong những cách làm mang tính chất quyết định nhất. Các doanh nghiệp nhà nước không thể vận hành theo cơ chế thị trường chừng nào họ chưa công khai minh bạch hoạt động của mình và luôn mang nặng tư tưởng rằng không cần dấn thân, có sáng kiến đổi mới, họ vẫn được hưởng thành quả xứng đáng hơn những gì họ đã bỏ ra, và nếu có gây ra sai sót, họ có thể cũng không phải chịu trừng phạt gì.
Không có công khai, minh bạch thì hoạt động của doanh nghiệp nhà nước có thể sẽ vẫn còn tồn tại những hành vi mua bán dự án, tìm kiếm mối quan hệ, đầu cơ... Vì vậy, cần buộc các doanh nghiệp nhà nước phải công khai hóa, minh bạch thông tin với một tiêu chuẩn khắt khe về tình hình sản xuất, tài chính.
Bộ trưởng Vương Đình Huệ cho rằng, xăng dầu chưa thể thả nổi theo thị trường vì vẫn còn tồn tại độc quyền. Ba doanh nghiệp đang chiếm trên 90% thị phần trong đó có Petrolimex (trên 60%) và PV Oil. Nếu 3 doanh nghiệp này “đi đêm” với nhau thì doanh nghiệp khác chết, người tiêu dùng sẽ chịu thiệt.
Giá xăng dầu sẽ dần dần được điều chỉnh theo cơ chế thị trường. Tuy nhiên, phải tùy vào tình hình kinh tế vĩ mô, kiềm chế được lạm phát, các cân đối vĩ mô ổn định, khi đó mới có thể tính đến việc đó. Có thể Nhà nước sẽ quy định một mức trần, các doanh nghiệp có thể điều chỉnh trong giới hạn đó.
Bộ trưởng Vương Đình Huệ khẳng định, trên cơ sở đặt mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô lên trên hết, từ nay đến cuối năm sẽ không có chuyện tăng giá bán lẻ xăng dầu, thay vào đó nhà nước sẽ áp dụng các biện pháp bình ổn, thậm chí nhà nước sẽ bù lỗ nếu vì lý do khách quan.
Các đầu mối xăng dầu vẫn phải đảm bảo dự trữ và lưu thông xăng dầu bình thường theo quy định, đáp ứng đủ nhu cầu của người tiêu dùng.
Tuy nhiên, Bộ Tài chính không chấp nhận bất kỳ một khoản chi phí nào do chủ quan doanh nghiệp gây ra, người dân họ cũng không thể chấp nhận được.
Bộ trưởng Vương Đình Huệ nhấn mạnh, Bộ Tài chính không bỏ qua doanh nghiệp nào cả. Nếu cách điều hành của Bộ gây thiệt hại cho doanh nghiệp, Bộ phải chịu trách nhiệm và bồi thường. Nếu doanh nghiệp nào không làm được thì rút lui. Kể cả Petrolimex, nếu không làm được chúng ta sẵn sàng cho giải tán để lập tổng công ty khác. Nhà nước không dọa ai và cũng không ai dọa được nhà nước.
Theo Bộ trưởng Vương Đình Huệ, kinh doanh xăng dầu cần phải minh bạch trên cơ sở về chính sách, thông tin. Minh bạch về chính sách là trách nhiệm của nhà nước và chúng ta phải đối xử với nhau thật công bằng, ai vi phạm phải thẳng thắn xử lý, thì công luận mới biết có minh bạch hay không minh bạch.
Thông tin từ lãnh đạo Petrolimex đưa ra là từ năm 2006 đến nay, doanh nghiệp này đã “dồn dập” lỗ mỗi năm hàng trăm tỷ đồng trong hoạt động kinh doanh xăng dầu, trong đó đỉnh điểm là năm 2008 lỗ đến 10.700 tỷ đồng. Riêng năm 2011, tính đến cuối tháng 8, doanh nghiệp này đã lỗ tới 1.800 tỷ đồng, ước hết tháng 9 lỗ khoảng 2.000 tỷ đồng.
Song tại buổi hội thảo nói trên, khi Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Đình Huệ yêu cầu Petrolimex trả lời việc kinh doanh mặt hàng xăng lỗ hay lãi thì lãnh đạo Petrolimex đã không đưa ra được câu trả lời.
Tuy nhiên, trung tuần tháng 7 vừa qua, bản cáo bạch của Petrolimex (phục vụ quá trình cổ phần hóa) lại cho thấy, trong năm 2008 doanh nghiệp này lãi hơn 913 tỷ đồng, năm 2009 lãi 2.880 tỷ đồng, năm 2010 lãi 81 tỷ đồng, và năm 2011 này dự kiến lãi cả năm khoảng 598 tỷ đồng.
Theo TS. Ngô Trí Long, nguyên Phó viện trưởng Viện Thị trường giá cả, những thông tin từ phía Petrolimex đưa ra đến nay đã quá nhàm chán. Bởi, lúc nào doanh nghiệp này cũng kêu lỗ, song trong báo cáo tài chính phục vụ cổ phần hóa (IPO) vừa qua thì lại báo lãi hàng nghìn tỷ đồng.
Rõ ràng, sẽ có hai trường hợp xảy ra, hoặc là doanh nghiệp này lãi thật, nhưng miệng vẫn luôn kêu là lỗ vì thực tế các hạch toán, xuất nhập xăng dầu nhà nước cũng không thể kiểm soát được hết. Hoặc một trường hợp khác xảy ra là doanh nghiệp này có thua lỗ thật.
Vì vậy, theo TS. Long, cơ quan quản lý cần phải làm rõ được “bảng tính giá cơ sở của doanh nghiệp xăng dầu” công bố có đáng tin cậy hay không.
Trong khi đó, theo chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh, về nguyên tắc, lợi ích của doanh nghiệp xăng dầu xung đột với lợi ích người tiêu dùng, nên Nhà nước phải đảm nhận vai trò điều hòa các lợi ích này để giảm xung đột.
Không những thế, để thiết lập được một thị trường xăng dầu thực sự, nhà nước cần phải xóa bỏ vị thế độc quyền trong kinh doanh xăng dầu của Petrolimex. Tiếp đó là phải tách khâu nhập khẩu, bán buôn xăng dầu với khâu bán lẻ. Không nên để Petrolimex vừa nhập khẩu, vừa bán buôn lại vừa bán lẻ, sẽ rất khó kiểm soát, và những gì họ báo cáo cũng khó mà tin tưởng tuyệt đối được, ông Ánh đề xuất.
TS. Nguyễn Đức Độ, Trưởng phòng Nghiên cứu tài chính (Viện Kinh tế - Tài chính) nêu rõ, trên thị trường xăng dầu hiện nay, Petrolimex là doanh nghiệp chiếm gần 2/3 thị phần. Do vậy, về logic, sức mạnh thị trường sẽ cho phép doanh nghiệp này áp đặt mức giá cao đối với người tiêu dùng.
Đây chính là lý do Chính phủ phải can thiệp vào quá trình định giá xăng dầu trong thời gian qua. Tuy nhiên, thực tế thì việc này chưa mang lại nhiều kết quả vì chi phí hoạt động kinh doanh xăng dầu, không phải khi nào cơ quan quản lý cũng biết rõ mồn một.
Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), ông Nguyễn Đình Cung cho rằng, hiện nay, các doanh nghiệp nhà nước luôn có “lợi thế” là khi làm ăn có lãi thì họ cho đó là sự thành công của họ, nhưng lúc thua lỗ lại đổ tại vì phải gánh vác những trách nhiệm xã hội mà Nhà nước giao cho, và yêu cầu giải cứu...
Như thế là không sòng phẳng, và vô hình trung trở thành rào cản cho chính họ trên con đường tiến tới sự phát triển tích cực hơn.
Muốn tốt cho doanh nghiệp nhà nước, cần đặt các doanh nghiệp này vào áp lực cạnh tranh và bình đẳng với các thành phần doanh nghiệp khác. Và khi cũng phải đối mặt với những rủi ro thị trường, họ sẽ có những thay đổi theo hướng tốt lên đối với người dân cũng như dư luận xã hội trong cách ứng xử.
Theo ông Nguyễn Đình Cung, muốn làm được điều này, công khai hoạt động của các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước là một trong những cách làm mang tính chất quyết định nhất. Các doanh nghiệp nhà nước không thể vận hành theo cơ chế thị trường chừng nào họ chưa công khai minh bạch hoạt động của mình và luôn mang nặng tư tưởng rằng không cần dấn thân, có sáng kiến đổi mới, họ vẫn được hưởng thành quả xứng đáng hơn những gì họ đã bỏ ra, và nếu có gây ra sai sót, họ có thể cũng không phải chịu trừng phạt gì.
Không có công khai, minh bạch thì hoạt động của doanh nghiệp nhà nước có thể sẽ vẫn còn tồn tại những hành vi mua bán dự án, tìm kiếm mối quan hệ, đầu cơ... Vì vậy, cần buộc các doanh nghiệp nhà nước phải công khai hóa, minh bạch thông tin với một tiêu chuẩn khắt khe về tình hình sản xuất, tài chính.
Minh Giang (Tầm nhìn)