Đây cũng là chủ đề “nóng” tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ QH chiều 29/9, khi bàn về Quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 và kế hoạch sử dụng đất 5 năm (2011-2015).
Lo ngại “vỡ quy hoạch”
Báo cáo của Chính phủ do Thứ trưởng Bộ TN&MT Nguyễn Mạnh Hiển trình bày cho thấy, 10 năm qua đã có thêm 350 nghìn ha đất lúa (trong đó có 270 nghìn ha lúa nước), thậm chí nhiều diện tích lúa đồng bằng vốn là “bờ xôi ruộng mật”, đã chuyển sang phát triển đô thị, khu công nghiệp…
Vẫn còn tình trạng quy hoạch đất phi nông nghiệp trên đất nông nghiệp có năng suất cao, diện tích đất lúa nước, trong khi địa phương còn các loại đất khác.
 |
| “Bờ xôi ruộng mật”, đã chuyển sang phát triển đô thị, khu công nghiệp. Ảnh HNM |
Tuy vậy, trong bản Quy hoạch mới Chính phủ đề xuất: Đến năm 2002, quy hoạch diện tích đất trồng lúa tiếp tục giảm thêm 308 nghìn ha, còn khoảng 3,8 triệu ha. Tổng hợp đề xuất của các địa phương, diện tích trồng lúa còn bị cắt giảm nhiều hơn, chỉ còn 3,6 triệu ha vào năm 2020, giảm 508 nghìn ha.
Về câu hỏi, cắt giảm diện tích trồng lúa trong bối cảnh biến đổi khí hậu khó lường sẽ ảnh hưởng đến an ninh lương thực, Thứ trưởng Bộ TN&MT Nguyễn Mạnh Hiển trấn an: "Các chuyên gia trong một hội thảo gần đây đều cho rằng, với diện tích đất lúa “đến mức 3” (3 triệu ha), Việt Nam vẫn bảo đảm an ninh lương thực. Hơn nữa, khi mức sống của người dân tăng lên, nhu cầu thực phẩm nhiều hơn, lương thực giảm đi".
Việc Chính phủ đề xuất chuyển đổi 45 nghìn ha trong số 308 đất trồng lúa làm khu công nghiệp đã khiến Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng lo ngại “vỡ quy hoạch”.
Ông lập luận, có khu công nghiệp sẽ “lôi về” dịch vụ phụ trợ, người dân đến sinh sống, lại phát sinh nhu cầu đất ở, giao thông, giáo dục, y tế…, nhiều khả năng tiếp tục lấy đi những “bờ xôi, ruộng mật” còn lại. Chủ tịch QH gợi ý, nên cân nhắc chuyển đổi đất rừng sản xuất thành đất khu công nghiệp, thay vì lấy đất lúa, tất nhiên quy hoạch khu công nghiệp phải đồng bộ với quy hoạch giao thông.
Được biết, Chính phủ đã giao cho Bộ NN&PTNT dự thảo Nghị định về quản lý, sử dụng đất lúa.
Câu hỏi trách nhiệm
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của QH Phan Trung Lý tỏ ý xót xa khi cuối đường Pháp Vân – Cầu Giẽ đoạn địa phận Hà Nam, xưa là vùng chiêm trũng đồng lúa tốt tươi, nay đã được lấp đất để làm khu công nghiệp, trường đại học…, có nơi để “cỏ dại mọc đầy”…
Thực tế, hiện tượng này không chỉ ở Hà Nam mà ai cũng có thể nhìn thấy ở hai bên đường quốc lộ lớn, nhỏ ở nhiều tỉnh thành trên cả nước, vốn thuận lợi cho giao thông, vận chuyển, đi lại.
Vì sao đất trồng lúa hai bên đường quốc lộ lại được chọn để chuyển đổi mà không phải loại đất khác? Ông Phan Trung Lý lý giải, một trong nhiều nguyên nhân là do tư duy nhiệm kỳ, bệnh thành tích nên “chiều lòng” nhà đầu tư: “Lãnh đạo mới lên muốn có 5-6 công trình, chứng tỏ thành tích công nghiệp hóa. Nhà đầu tư xin thì cho rồi sửa quy hoạch, chuyển đổi mục đích sử dụng đất …”
“Ở Trung Quốc, chuyển đổi 0,3ha đất lúa sang mục đích khác phải trình lên Quốc vụ viện quyết. Ở ta nếu cứ thế này thì 3,8 triệu ha đất trồng lúa, thậm chí 3,6 triệu ha, cũng khó giữ nổi”, vị Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của QH, lo lắng.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính và Ngân sách của QH Phùng Quốc Hiển, trong khi người nông dân mất đất sản xuất thì có những khu công nghiệp, khu đô thị, phần lớn diện tích… “bỏ hoang”.
Báo cáo thẩm tra quy hoạch của Ủy ban Kinh tế của QH cho thấy, trên cả nước đất khu công nghiệp đầu tư dàn trải, tỷ lệ lấp đầy đạt thấp, bình quân đạt 45,63%. Nhiều khu đô thị còn để trống kéo dài, không có người ở…
Không những thế, ông Phùng Quốc Hiển còn nói rằng, vi phạm đất đai là “phổ biến và nghiêm trọng”; “Làm việc với Kiểm toán Nhà nước và Thanh tra Chính phủ cho thấy việc sử dụng đất đai lãng phí, vi phạm, thất thoát rất nhiều…”
Văn Tiến (Bee.net)
Về câu hỏi, cắt giảm diện tích trồng lúa trong bối cảnh biến đổi khí hậu khó lường sẽ ảnh hưởng đến an ninh lương thực, Thứ trưởng Bộ TN&MT Nguyễn Mạnh Hiển trấn an: "Các chuyên gia trong một hội thảo gần đây đều cho rằng, với diện tích đất lúa “đến mức 3” (3 triệu ha), Việt Nam vẫn bảo đảm an ninh lương thực. Hơn nữa, khi mức sống của người dân tăng lên, nhu cầu thực phẩm nhiều hơn, lương thực giảm đi".
Việc Chính phủ đề xuất chuyển đổi 45 nghìn ha trong số 308 đất trồng lúa làm khu công nghiệp đã khiến Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng lo ngại “vỡ quy hoạch”.
Ông lập luận, có khu công nghiệp sẽ “lôi về” dịch vụ phụ trợ, người dân đến sinh sống, lại phát sinh nhu cầu đất ở, giao thông, giáo dục, y tế…, nhiều khả năng tiếp tục lấy đi những “bờ xôi, ruộng mật” còn lại. Chủ tịch QH gợi ý, nên cân nhắc chuyển đổi đất rừng sản xuất thành đất khu công nghiệp, thay vì lấy đất lúa, tất nhiên quy hoạch khu công nghiệp phải đồng bộ với quy hoạch giao thông.
Được biết, Chính phủ đã giao cho Bộ NN&PTNT dự thảo Nghị định về quản lý, sử dụng đất lúa.
Câu hỏi trách nhiệm
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của QH Phan Trung Lý tỏ ý xót xa khi cuối đường Pháp Vân – Cầu Giẽ đoạn địa phận Hà Nam, xưa là vùng chiêm trũng đồng lúa tốt tươi, nay đã được lấp đất để làm khu công nghiệp, trường đại học…, có nơi để “cỏ dại mọc đầy”…
Thực tế, hiện tượng này không chỉ ở Hà Nam mà ai cũng có thể nhìn thấy ở hai bên đường quốc lộ lớn, nhỏ ở nhiều tỉnh thành trên cả nước, vốn thuận lợi cho giao thông, vận chuyển, đi lại.
Vì sao đất trồng lúa hai bên đường quốc lộ lại được chọn để chuyển đổi mà không phải loại đất khác? Ông Phan Trung Lý lý giải, một trong nhiều nguyên nhân là do tư duy nhiệm kỳ, bệnh thành tích nên “chiều lòng” nhà đầu tư: “Lãnh đạo mới lên muốn có 5-6 công trình, chứng tỏ thành tích công nghiệp hóa. Nhà đầu tư xin thì cho rồi sửa quy hoạch, chuyển đổi mục đích sử dụng đất …”
“Ở Trung Quốc, chuyển đổi 0,3ha đất lúa sang mục đích khác phải trình lên Quốc vụ viện quyết. Ở ta nếu cứ thế này thì 3,8 triệu ha đất trồng lúa, thậm chí 3,6 triệu ha, cũng khó giữ nổi”, vị Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của QH, lo lắng.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính và Ngân sách của QH Phùng Quốc Hiển, trong khi người nông dân mất đất sản xuất thì có những khu công nghiệp, khu đô thị, phần lớn diện tích… “bỏ hoang”.
Báo cáo thẩm tra quy hoạch của Ủy ban Kinh tế của QH cho thấy, trên cả nước đất khu công nghiệp đầu tư dàn trải, tỷ lệ lấp đầy đạt thấp, bình quân đạt 45,63%. Nhiều khu đô thị còn để trống kéo dài, không có người ở…
Không những thế, ông Phùng Quốc Hiển còn nói rằng, vi phạm đất đai là “phổ biến và nghiêm trọng”; “Làm việc với Kiểm toán Nhà nước và Thanh tra Chính phủ cho thấy việc sử dụng đất đai lãng phí, vi phạm, thất thoát rất nhiều…”
Văn Tiến (Bee.net)