Số liệu của Cục chế biến thương mại nông lâm sản và nghề muối, Bộ NN-PTNT, sản lượng muối năm 2011 chỉ bằng 67% so với năm 2010. Nhưng lượng muối tồn trong diêm dân hiện lên hơn 216.000 tấn. Muối nhập khẩu tính đến thời điểm này là 152.000 tấn.
Tại cuộc họp tổng kết niên vụ muối ngày 21/10, lần đầu tiên lãnh đạo Bộ NN-PTNT, Thứ trưởng Hồ Xuân Hùng thẳng thắn thừa nhận việc ngành muối đã không sản xuất đủ nhu cầu muối ăn công nghiệp là thiếu sót của Bộ.
| Tảng băng chìm không lớn!
Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Hồ Xuân Hùng cho rằng, bình quân mỗi năm, Việt Nam nhập khẩu từ 120.000 - 150.000 tấn muối, chiếm khoảng 10% so với sản lượng muối trong nước. Do vậy, nếu nói rằng, việc phát hiện hơn 23.000 tấn muối cong nghiệp bị phù phép thành muối ăn chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Tảng băng không kiểm soát được ấy... không quá lớn! |
Vụ việc Công ty TNHH một thành viên Hóa chất cơ bản miền Nam lợi dụng cơ chế nhập khẩu muối sử dụng trong công nghiệp để “hô biến” thành muối ăn, bán ra thị trường hơn 23.000 tấn như “giọt nước tràn ly” giữa lúc giá muối trong nước bấp bênh, đời sống diêm dân khó khăn lại bị sức ép giảm giá từ hạn ngạch nhập khẩu muối. Tuy nhiên, đây không là trường hợp duy nhất. Đại diện HTX muối Bạch Long, Nam Định, khẳng định, việc này đã xảy ra trực tiếp tại xã Bạch Long - xã sản xuất muối của Nam Định, từ năm 2009. Các doanh nghiệp đưa muối nhập về sản xuất muối ăn trên 10.000 tấn, dẫn đến giá muối giảm thảm hại.
Không chỉ vậy, việc công bố thời điểm cho phép nhập khẩu không thích hợp cũng làm diêm dân thêm lao đao, làm vỡ thị trường muối trong nước. Theo đại diện HTX muối Bạch Long, năm 2011, giá muối trong nước đang bán 1.500 đồng/kg, nhưng khi có chủ trương nhập 50.000 tấn muối, giá lập tức hạ xuống 1.000 đồng/kg.
 |
| Khốn đốn với muối tồn, diêm dân càng đau hơn khi phát hiện giá muối rẻ là do muối nhập gian lận. Ảnh: Như Ý. |
Việc nhập khẩu muối lâu tới nay dựa trên thỏa thuận giữa hai Bộ NN-PTNT và Công thương. Bộ Công thương căn cứ nhu cầu của các doanh nghiệp chế biến công nghiệp để cấp hạn ngạch nhập khẩu. Bộ NN-PTNT chịu trách nhiệm ban hành tiêu chí chất lượng muối nhập khẩu để Tổng cục Hải quan kiểm tra, Bộ Công thương cấp và giám sát đúng đối tượng cần. Nhưng dường như việc giám sát nhập và sử dụng muối lâu nay đã bị buông lơi.
| Cấp phép muối minh bạch
Trả lời Đất Việt về quản lý, cấp phép nhập khẩu muối công nghiệp, cũng như quan điểm xử lý vụ việc gian lận muối vừa vỡ lỡ, ông Lưu Hoàng Ngọc, Phó cục trưởng Cục Hóa chất, Bộ Công thương, khẳng định, quy trình cấp phép nhập muối minh bạch, doanh nghiệp làm sai tự chịu trách nhiệm chứ không phải Bộ Công thương quá lỏng lẻo trong việc giám sát.
- Bộ Công thương sẽ xử lý như thế nào về vụ việc gian lận hơn 23.000 tấn muối?
- Ngay sau khi nhận được thông tin, Bộ Công thương đã chỉ đạo Tập đoàn hóa chất Việt Nam và Công ty TNHH một thành viên Hóa chất cơ bản Miền Nam báo cáo chi tiết. Trên cơ sở đó chúng tôi sẽ có những bước đi tiếp theo. Lúc này, chúng tôi chưa thể đưa ra nhận định quan điểm xử lý, bởi phải căn cứ báo cáo các bên gửi về mới có thể đưa ra hướng xử lý phù hợp. Bộ NN-PTNT cũng nêu quan điểm phải kiên quyết xử lý vụ việc. Kết quả xử lý sẽ có trong thời gian sớm nhất.
- Dư luận cho rằng, chức năng giám sát hậu kiểm mục đích sử dụng muối nhập khẩu của Bộ Công thương quá lỏng lẻo?
- Đã là doanh nghiệp thì phải tự chịu trách nhiệm với hoạt động sản xuất kinh doanh của mình. Bản thân khi đăng ký cấp hạn ngạch, các doanh nghiệp đã phải cam kết sử dụng muối nhập khẩu đúng mục đích, không sử dụng ngoài mục đích hoặc trao đổi, không sản xuất thương mại. Nếu doanh nghiệp vi phạm phải tự chịu trách nhiệm.
- Trước đó, Bộ Công thương có phát hiện vụ việc nào tương tự?
- Bộ Công thương đã có nhiều đợt kiểm tra các doanh nghiệp nhập khẩu muối trong hạn ngạch thuế quan. Qua đó cũng có phát hiện một số doanh nghiệp có biểu hiện gian lận. Ngay sau đó, chúng tôi dừng ngay việc cấp hạn ngạch thuế quan đối với các doanh nghiệp này. Tuy nhiên, do tôi không trực tiếp quản lý lĩnh vực này, nên không nắm rõ những đơn vị nào đã vi phạm.
- Liệu có gì không minh bạch trong quá trình cấp hạn ngạch thuế quan không?
- Hạn ngạch thuế quan hằng năm Bộ Công thương đều thống nhất với Bộ NN-PTNT và xin phép Chính phủ. Sau đó, Bộ Công thương thông báo công khai, doanh nghiệp nào có nhu cầu sử dụng muối sản xuất hóa chất và y tế thì đăng ký. Dựa trên nhu cầu đăng ký của các doanh nghiệp, chúng tôi cấp hạn ngạch chứ không dựa vào mất kỳ mối quan hệ nào. |
| Kết luận của Tổng cục Hải quan, Công ty TNHH một thành viên Hóa chất cơ bản Miền Nam “phù phép” để bán 23.000 tấn muối nhập khẩu ra thị trường làm muối ăn theo cách: số muối nhập về, công ty này dùng một lượng để sản xuất xút theo giấy phép được cấp, còn lại đưa về xưởng thực nghiệm sản xuất muối ăn. Giá trị hàng nhập khẩu sai mục đích khoảng 20 tỷ đồng, với số thuế ẩn lậu gần 7 tỷ đồng. |
Bảo An (Đất Việt)
