“Nhiều doanh nghiệp (DN) như đang đi trên dây, khi gió mạnh là lắc lư, không cẩn thận là rơi tọt xuống bùn…”. Bộ trưởng GTVT Đinh La Thăng cho biêt thực trạng khó khăn của DN nhà nước bộ giao thông tại Hội nghị ngành mới đây.
Lợi nhuận không bù được lãi vay
Bộ trưởng Thăng cho biết hầu hết các công ty của ngành giao thông đa phần đều đang nợ từ trước chưa trả hết. Do vậy hiện nay các doanh nghiệp báo cáo lãi thì những khoản lỗ cũ vẫn "treo lơ lưởng trên đầu.
Cũng tại hội nghị này, đại diện của Tổng Công ty xây dựng công trình giao thông 6 cho biết: DN sau khi cổ phần hoá (CPH), mặc dù sản xuất kinh doanh có lãi nhưng lợi nhuận chưa cao, mức chia cổ tức thấp và còn tiềm ẩn lỗ. Trong khi đó nguồn vốn chủ sở hữu thấp chỉ đáp ứng được khoảng 10% nhu cầu vốn cho sản xuất kinh doanh; vốn huy động lại hạn chế do Ngân hàng thắt chặt chính sách tín dụng đã làm ảnh hưởng lớn đến kết quả sản xuất kinh doanh của DN.
Đại diện của Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 5 (Cienco5) cho biết: Khi CPH nhiều đơn vị gặp khó khăn về tài chính từ nhiều năm trước nên việc xử lý tài chính có nhiều phức tạp dẫn đến việc chuyển đổi phải kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ chung của Tổng Công ty.
Một trong những điểm yếu nhất của DN ngành GTVT, như Tổng GĐ Cienco5 Thân Đức Nam nói: Nếu chỉ làm xây lắp không sẽ chẳng có lãi. Lợi nhuận chỉ đạt từ 5-10%, nhưng lãi suất vay ngân hàng 20%/năm. Điều này trái ngược với DN thuộc các bộ khác như Bộ Xây dựng làm ăn tốt". Theo ông Nam, nên CPH, tái cơ cấu và gộp các DN lại.
Theo ông Nguyễn Chiến Thắng, Phó Vụ trưởng, Vụ tổ chức cán bộ (Bộ GTVT), tình hình tài chính của các DN thuộc Bộ GTVT gặp rất nhiều khó khăn, nợ đọng khối lượng xây dựng cơ bản chưa được các chủ đầu tư thanh toán quá lớn, vốn lưu động nhà nước cấp cho DN ít.
"Thiếu vốn nên các DN buộc phải vay vốn ngân hàng để sản xuất kinh doanh dẫn đến tăng giá thành sản phẩm do phải trả lãi vay cao. Kết quả sản xuất kinh doanh thấp, có những đơn vị lãi kinh doanh không bù lại được lãi vay Ngân hàng, dẫn đến nợ đọng kéo dài không có khả năng thanh toán, thậm chí có doanh nghiệp lâm vào tình trạng có thể bị phá sản", ông Thắng nói.
 |
Về vấn đề khó khăn của các DNNN thuộc Bộ GTVT, Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh chỉ đạo: Cần xây dựng đề án tái cơ cấu tổng thể. Trong đó, lựa chọn được ngành nghề mà nhà nước cần phải nắm giữ, còn cái gì mà các thành phần kinh tế khác làm tốt hơn thì để họ làm.
"Trước mắt Bộ GTVT nên sắp xếp lại DNNN và trong quá trình đó cần phân loại để xử lý lỗ. Càng lỗ càng phải bán nhanh, để lâu sẽ mất vốn", Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh nói.
Ông Ninh cũng chia sẻ với các DN Bộ GTVT về vấn đề nhà nước chậm thanh toán tiền cho các DN: "DN nộp thuế chậm thì nhà nước phạt, nhưng nhà nước chậm thì không bị ai phạt. Tôi cũng thấy vô lý. Việc này phải bình đẳng", ông Ninh nói.
Phải thoát nợ cũ
Đồng doanh nghiệp bộ giao thông, Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng cho rằng: Về quy mô vốn, hầu hết các công ty của ngành giao thông đa phần đều đang nợ từ trước chưa trả hết. Do vậy hiện nay các doanh nghiệp báo cáo lãi thì những khoản lỗ cũ vẫn "treo lơ lưởng trên đầu".
"Nhiều doanh nghiệp như đang như đi trên dây, khi gió mạnh là lắc lư, không cẩn thận là rơi tọt xuống bùn. Cho nên chúng ta phải thoát được nợ cũ.
Phó thủ tướng đã chỉ đạo phải giải quyết dứt điểm trong quý 4 này, cho nên bằng các biện pháp khác nhau, như mua bán, sát nhập doanh nghiệp, tổng thể các giải pháp để giải quyết nợ doanh nghiệp", Bộ trưởng Thăng nói.
Theo ông Thăng, khi đã sát nhập DN lại thì phải đưa ra tiêu chí cho chặt. Chủ tịch, tổng giám đốc phải đáp ứng được tiêu chí đặt ra mới đưa vào chứ không phải là vấn đề cá nhân, do vậy phải cân nhắc. Khi thực hiện như vậy, vốn nhà nước phải được bảo toàn, phát triển và phải đảm bảo được đời sống cho người lao động.
Ông Thăng cũng chỉ đạo các doanh nghiệp xây lắp cần phải đầu tư ngành nghề nghề sản xuất vật liệu liên quan đến nghề xây lắp, Bởi, các đơn vị xây lắp của ngành giao thông rất mạnh, chuyên làm đường nhưng không có được các khu mỏ cung cấp vật liêu, sản xuất manh mún, thậm chí chủ yếu sử dụng khu vực của tư nhân.
"Cứ như vậy giá thành cao, thậm chí chất lượng vật liệu không tốt. Đó là kiểu làm ăn không chuyên nghiệp, kiểu bóc ngắn cắn dài, thậm chí có công trình làm được vài năm thì xuống cấp", ông Thăng nói.
Ông Thăng cũng khẳng định, lãnh đạo Bộ GTVT đã nhất quán quan điểm, không tính toán đủ, không rõ nguồn vốn, không đủ chi phí không làm. Khi đã thi công thì phải tính toàn cho đủ, tính cả vốn chậm, các yếu tố bên ngoài tác động vào, rồi dự toán kinh phí.
Có nhiều công trình, khi từ khi tính toán tới khi đấu thầu cánh nhau đến 5 năm, giá đã có nhiều thay đổi nhưng cũng không điều chỉnh, vẫn cùng giá đó. Giá trúng thầu thấp hơn giá thời điểm đó, thì tất nhiên chất lượng sẽ kém, thậm chí không làm được rồi bỏ bê.
"Dứt khoát khi dự án đã chậm tiến độ thì Chủ tịch và tổng giám đốc đó phải chịu trách nhiệm, chứ không thể cứ đầu thầu rồi để bừa ra đấy", ông Thăng khẳng định.
Vũ Điệp (VEF.VN)