 |
PGS.TS Trần Hoàng Ngân, Ủy viên Ủy ban Kinh tế Quốc hội nhấn mạnh điều này trong phát biểu trong phiên thảo luận tại Hội trường Quốc hội về tình hình thực hiện nhiệm vụ KT-XH năm 2011, nhiệm vụ năm 2012 và kế hoạch KT-XH 2011-2015.
PGS.TS Trần Hoàng Ngân nêu rõ, bội chi ngân sách kéo dài liên tục trong nhiều năm qua chưa có xu hướng cân bằng, từ đó kéo theo nợ công, nợ Chính phủ, nợ nước ngoài liên tục gia tăng. Đến cuối năm 2011 nợ công sẽ ở mức 54,6% GDP, mức này là rất cao và cần có những cảnh báo, bởi vì nhìn sang các nước trong khu vực thì nợ công của Thái Lan là 44%, Indonexia là 39,7%.Tuy nhiên, vẫn còn nhiều ý kiến cho rằng nợ công của nước ta vẫn ở mức an toàn, vẫn bảo đảm an ninh tài chính.
Cách đây 3 năm các nước châu Âu cũng nói nợ công an toàn nhưng nay họ đang vỡ nợ. Tư tưởng nợ công vẫn an toàn đã làm cho 63 tỉnh, thành và 49 cơ quan Trung ương năm nào cũng chi vượt dự toán ngân sách. Năm 2011, chúng ta đã chi vượt dự toán là 9,7%, số đó là 70.400 tỷ đồng và cũng không lạ gì vì năm 2010 chúng ta đã chi vượt dự toán 65.000 tỷ đồng. Để bù đắp bội chi ngân sách, Chính phủ phải phát hành trái phiếu để huy động vốn và trở thành đối thủ cạnh tranh của chính các doanh nghiệp nội địa, những người nộp thuế cho ngân sách nhà nước. Từ đó đẩy lãi suất tăng cao gây rủi ro cho nền kinh tế.
PGS.TS Trần Hoàng Ngân phân tích, nhập siêu liên tục trong nhiều năm với mức nhập siêu rất cao, mặc dù đường lối, chủ trương của Chính phủ đều ưu tiên cho xuất khẩu và khuyến khích xuất khẩu. 5 năm 2001 – 2005, nhập siêu chỉ có 19 tỷ USD nhưng trong 5 năm 2006 - 2010 nhập siêu đã lên tới 63 tỷ USD. Đáng lo ngại là kế hoạch 5 năm 2011 – 2015 khi xác định vẫn tiếp tục nhập siêu 68 tỷ USD. Tình trạng nhập siêu này sẽ kéo nợ nước ngoài gia tăng. Chúng ta lấy tiền ở đâu để trả nợ? Điều này lại gây áp lực lên tỷ giá. Tỷ giá là yếu tố tác động nghiêm trọng đến lạm phát, nhất là với độ mở của nền kinh tế hiện nay đã lên đến 166%.
Theo PGS.TS Trần Hoàng Ngân, nhiều doanh nghiệp đã ngừng hoạt động và tình trạng người lao động thất nghiệp gia tăng, đặc biệt hơn là nguồn thu ngân sách dựa vào nguồn thu thuế của các doanh nghiệp rất lớn nhưng thực hiện thì rất khó khăn, còn chi thì vượt dự toán, khó khăn về lĩnh vực xã hội cũng không kém. Thứ nhất, lạm phát đã tăng cao kéo dài trong suốt 5 năm qua, kể từ năm 2007 đến nay và bình quân mỗi năm là 13%/ năm, gấp 3 lần so với các nước trong khu vực và có nhiều mặt hàng tăng phi lý, ảnh hưởng đến niềm tin của người dân vào sự điều hành của Chính phủ.
PGS.TS Trần Hoàng Ngân nhấn mạnh, chúng ta phải trị cho được căn bệnh lạm phát mặc dù căn bệnh này đã rất lâu năm và đã trở thành kinh niên. Vì thế, cần tăng liều lượng chữa bệnh và phải thực hiện trong nhiều năm. Cần cương quyết thắt chặt và kỷ luật sắt trong chi tiêu ngân sách Nhà nước vì đây là tiền của dân. Chính phủ cần báo cáo cụ thể tên, địa chỉ các đơn vị, địa phương đã vi phạm về tuân thủ pháp luật tài chính, kỷ luật ngân sách, khởi công nhiều dự án trái với quy định mà trong báo cáo Chính phủ đã nêu.
Ở Việt Nam từ năm 2007, 2008, 2009, 2010 bình quân cán cân vãng lai thâm hụt là 8% GDP. Vậy có nghĩa nền kinh tế của chúng ta đang rơi vào tình trạng báo động. Vấn đề đặt ra là tại sao các nước trên thế giới vẫn chịu ảnh hưởng bởi giá dầu, tình hình chính trị bất ổn… nhưng lạm phát của họ cũng chỉ 4%-5%/năm, còn ở Việt Nam lại lên đến 11,7%? Điều này buộc chúng ta phải giải bài toán giảm cán cân vãng lai để cân đối lại nguồn ngân sách nhà nước.
Theo PGS.TS Trần Hoàng Ngân, Chính phủ ý thức được điều này nên đã chủ trương cắt giảm chi tiêu công. Kết quả rà soát cắt giảm các dự án trong kế hoạch năm 2011 mà Chính phủ vừa công bố cho thấy đã cắt giảm được 1.387 dự án với tổng số vốn gần 3.400 tỉ đồng. Con số này chỉ chiếm chưa tới 1% chi tiêu công. Con số này còn quá ít, phải cắt giảm ít nhất 10%.
Chính phủ cần phải mạnh tay hơn nữa để cắt bỏ đầu tư cho những công trình chưa thật sự cần thiết. Một điều rất dễ nhận thấy rằng đất nước chúng ta chưa giàu nhưng đi đâu cũng thấy khách sạn bốn sao, năm sao mọc lên. Ở nhiều tỉnh, từ xã, huyện đâu đâu thấy trụ sở UBND, nhà văn hóa, thư viện, bệnh viện được đầu tư xây dựng rất bề thế. Tuy nhiên, công năng sử dụng cho các cơ sở này lại chưa hiệu quả. Hàng loạt nhà văn hóa xây rồi như bỏ hoang, thư viện dựng lên mà thiếu sách, bệnh viện to mà bệnh nhân đến chủ yếu là làm động tác chuyển viện... Đó là một sự lãng phí ghê gớm.
Theo tổng kết, năm 2010 ngân sách chi cho đầu tư phát triển tăng vượt mức dự kiến là 41%/năm. Con số này khiến ngân sách không thể gánh nổi nữa. Trong giai đoạn hiện nay, các địa phương phải có sự chia sẻ với đất nước, ngừng ngay việc xây dựng những trụ sở như nêu trên. Thêm vào đó, việc các tỉnh, thành phấn đấu nâng cấp lên đô thị loại 1, loại 2 hoặc phấn đấu để trở thành thành phố trực thuộc trung ương… cũng cần phải xem xét lại thật kỹ lưỡng.
Mặt khác, Chính phủ chỉ nên tập trung vào đầu tư giao thông và các công trình thực sự cần thiết cho dân sinh và phát triển kinh tế pheo phương thức giao hoặc liên kết với tư nhân để làm. Như vậy sẽ giảm được áp lực cho Nhà nước và hiệu quả sử dụng vốn của tư nhân sẽ tốt hơn.
Minh Giang (Tầm nhìn)