Liệu tái cấu trúc kinh tế có phải là câu thần chú giúp Việt Nam thoát hiểm được không? Có là muộn không khi bây giờ mới đưa ra chuyện tái cấu trúc?
Nếu có thống kê, chắc cụm từ tái cấu trúc (kinh tế) phải thuộc nhóm dẫn đầu từ khóa được dùng nhiều nhất trong số các từ khóa liên quan đến kinh tế ở Việt Nam trong năm nay. Điều khiến "tái cấu trúc" trở nên "hot" như vậy vì có lẽ, nó đã được kỳ vọng sẽ tạo ra những thay đổi, đưa Việt Nam thoát hiểm qua cánh cửa hẹp của những khó khăn và nguy cơ đang được cảnh báo.
Liệu tái cấu trúc kinh tế có phải là câu thần chú không và nó có giúp Việt Nam thoát hiểm được không? Có là muộn không khi bây giờ mới đưa ra chuyện tái cấu trúc?
Tái cấu trúc không phải luôn là câu thần chú mầu nhiệm. Cũng là cải cách và đổi mới về bản chất, tái cấu trúc mang đến những xáo trộn lớn trong cả một thời gian tính bằng nhiều năm, những đánh đổi thiệt thòi và mất mát cho nhiều người, nhiều nhóm người và, ngược lại, làm cho nhiều người, nhiều nhóm người được hưởng lợi. Do đó, tái cấu trúc, cũng giống như cải cách, sẽ nhận được sự đồng tình và ủng hộ của một số nhóm người và đồng thời cũng bị nhiều nhóm người khác phản ứng. Nói cách khác, tái cấu trúc tự thân nó là một quá trình đấu tranh của các lực lượng nội tại và kết quả phụ thuộc vào lực lượng nào sẽ chiếm ưu thế cuối cùng.
 |
| (Ảnh minh họa) |
Bởi vậy, trước khi thai nghén kế hoạch tái cấu trúc (với giả thiết đó là một kế hoạch tiến bộ) và thực thi nó cần nhận diện rõ những khó khăn và cản trở; những người cầm lái có tập hợp tập hợp đủ sức mạnh, sự khôn ngoan và kiên nhẫn để phá tan những cản trở và vượt qua những khó khăn nhằm để lèo lái tái cấu trúc vươn đích cuối cùng. Nếu không trả lời được những câu hỏi quyết định này, mọi kế hoạch, chương trình tái cấu trúc mãi chỉ là ước nguyện tốt đẹp vì "có sinh mà không có dưỡng", chính xác hơn là sẽ nửa vời hay chết yểu giữa chừng. Lo ngại này là có cơ sở khi thực tiễn những năm qua minh họa rõ tình trạng "đầu voi đuôi chuột", hoặc "trống đánh xuôi, kèn thổi ngược" diễn ra trong nhiều quyết định, chủ trương và chính sách ở Việt Nam.
Nếu nhận thức được như vậy, có thể thấy tái cấu trúc nếu được thai nghén và tiến hành một cách "bất cập" sẽ không dễ dàng đưa được nền kinh tế Việt Nam thoát khỏi những khó khăn và nguy cơ đổ vỡ. Trong bối cảnh như vậy, tái cấu trúc (nếu có) có thể mua thêm thời gian, nhưng nó không phải là phương thuốc chữa trị cho những căn bệnh kinh niên của nền kinh tế Việt Nam.
Chúng ta có không nhiều thời gian khi để xảy ra tình trạng "nước đến chân mới nhảy", trong khi vẫn còn mò mẫm với các kế hoạch và mô hình tái cấu trúc, thì điều quan trọng và tiên quyết chính là tạo ra được một sự động thuận và cao hơn đó là quyết tâm và gắn kết để tạo ra được sức mạnh nhằm thực hiện mục tiêu chung đặt ra trong chương trình tái cấu trúc. Nếu như thế, có thể đã muộn nhưng sẽ không bao giờ là quá muộn nếu cùng thống nhất để bắt tay vào hành động và câu câu thần chú sẽ đến từ chính sự gắn kết, quyết tâm, bản lĩnh, sáng tạo trong quá trình tái cơ cấu. Thực tế phát triển của Việt Nam đã không ít lần chứng minh điều đó.
TS. Phan Minh Ngọc (VEF.VN)