Lợi dụng tín nhiệm, quyền hạn, cán bộ ngân hàng liên tiếp tham ô hàng trăm tỷ đồng bằng nhiều hình thức.
Theo cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng, trong 5 năm (từ 2006 – 2011), toàn ngành đã phát hiện và xử lý 119 vụ tham nhũng với số tiền vi phạm trên 963 tỷ đồng, gần 730.000 USD, 3.400 EUR và 410 chỉ vàng SJC.
Khối nhà nước bị “thụt” nhiều nhất
Tuy nhiên, con số các vụ tham nhũng, thụt két này lại rơi nhiều vào các ngân hàng thương mại nhà nước (NHTMNN). Cụ thể, Agribank có đến 77 vụ với số tiền chiếm hơn 50% con số vi phạm toàn ngành. BIDV có 7 vụ và làm hao hụt két 216.296 tỷ đồng. Vietcombank 3 vụ, Vietinbank 4 vụ; Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam có 7 vụ, Ngân hàng Phát triển nhà Đồng bằng Sông Cửu Long 5 vụ. Trong khi đó, các ngân hàng thương mại cổ phần chỉ có 9 vụ, chiếm khoảng 7,5%.
Các NHTMNN bị thụt nhiều nhưng tài sản thu hồi sau khi phát hiện, xử lý rất ít. Thất thoát tài sản qua kênh này tăng lên cùng với sự phá sản của gần 49.000 daonh nghiệp, dẫn đến nợ xấu nhóm 5 (không thu hồi được) tăng. Theo ông Nguyễn Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Cảnh sát kinh tế (C46), Bộ Công an, nhóm không thu hồi được của ngành ngân hàng đã gần 40.000 tỷ đồng. Trong 69 vụ án về ngân hàng từ đầu năm 2011 đến nay, cơ quan này đã khởi tố 40 vụ với số tiền chiếm dụng khoảng 8.000 tỷ đồng nhưng số tiền thu hồi chưa đến 2.000 tỷ đồng. “Nhiều đối tượng có thể đi tù nhưng tài sản không thu hồi được vì đã bị tẩu tán. Vụ Huỳnh Thị Huyền Như, nhân viên VietinBank, “móc két” khoảng 4.000 tỷ đồng nhưng thực chất sử dụng chỉ có 22 tỷ đồng”, Cục trưởng C46 nói.
Thống kê các vụ vi phạm, đại tá Đinh Văn Toản, Phó giám đốc Công an thành phố Hà Nội, nhận xét, tội phạm ngành ngân hàng có xu hướng gia tăng. Từ đầu năm 2011 đến nay, cơ quan này đã “xử” 12 vụ liên quan đến 42 đối tượng, tăng so với trước đó. Trong 1.000 tỷ đồng bị “thụt” này, chỉ thu hồi được 769,2 tỷ đồng.
Lợi dụng lòng tin của khách
Tại “Hội nghị chuyên đề về phòng, chống sai phạm, tham nhũng trong hoạt động tín dụng ngân hàng”, do Văn phòng Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng tổ chức ngày 30/11, ông Nguyễn Phước Thanh, Tổng giám đốc Vietcombank, thừa nhận, hiện tội phạm có rất nhiều thủ đoạn để “thụt két”. Tuy nhiên, đáng báo động nhất vẫn là giao dịch viên, nhân viên ngân hàng lợi dụng lòng tin của khách hàng. “Nhiều khách hàng VIP tin ngân hàng, trao chứng từ cho nhân viên tín dụng. Nhân viên tín dụng thấy dễ nên nổi lòng tham, từ đó dẫn đến thụt két”, ông Thanh cho biết.
Nhưng, không phải một người có thể dễ dàng chiếm dụng tiền của khách hàng, ngân hàng, mà trong một số vụ xảy ra tại Vietcombank đã có sự thông đồng của một số cán bộ, nhân viên biến chất. Phân loại các hình thức lừa đảo, ông Thịnh cũng chỉ rõ, thủ đoạn chính là cán bộ tín dụng móc nối với doanh nghiệp, tư nhân để cố ý làm sai; để lập hồ sơ khống, hoặc lợi dụng quyền hạn của mình để lừa đảo. Những vi phạm này, theo lãnh đạo cơ quan bảo vệ pháp luật và cả chính ngân hàng cũng thừa nhận chủ yếu xuất phát từ đạo đức yếu kém của một số cán bộ ngân hàng. “Phần lớn đều do đạo đức cán bộ”, ông Thanh nhấn mạnh.
Lãnh đạo phải chịu trách nhiệm
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, yêu cầu các tổ chức tín dụng phải làm tốt kiểm soát nội bộ, đặc biệt là khâu cán bộ, kiên quyết loại khỏi ngành các cán bộ không đủ tư cách. Mặt khác, nếu cán bộ cấp dưới sai phạm, cán bộ cấp trên cũng phải chịu trách nhiệm liên đới.
Lãnh đạo C46 cho rằng, cần cơ chế phối hợp giữa cảnh sát kinh tế với an ninh tiền tệ, đặc biệt là sự phối hợp giữa cơ quan kiểm toán, ngân hàng và công an. Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình cho biết, sắp tới sẽ ký thông tư liên tịch giữa NHNN và Bộ Công an để tăng cường cơ chế phối hợp chặt chẽ, phòng chống tội phạm. Phó thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng đề nghị 3 ngành: kiểm toán, thanh tra, công an phải coi an toàn hệ thống ngân hàng là công tác trọng điểm thời gian tới, để phối hợp chặt chẽ với ngành ngân hàng, đảm bảo tốt an ninh tiền tệ.
| Lập quỹ NHNN phòng, chống tội phạm |
Mỹ Dung (Đất Việt)