Đá quý chất lượng càng cao thì hàng giả càng nhiều. Trong khi đó, người chơi đá quý của Việt Nam kinh nghiệm không nhiều và khi mua chủ yếu là may rủi. Đó là chia sẻ của GS.TSKH Phan Trường Thị, giám đốc Viện Đá quý trang sức, Tổng hội Địa chất Việt Nam.
Mua đá quý để biếu, tặng, đút lót
Nền kinh tế thị trường của Việt Nam vốn thiếu sự minh bạch, không hiểu thị trường đá quý của Việt Nam thế nào?
Đó là tình trạng chung. Nhưng so với các ngành kinh doanh khác thì ngành đá quý nhìn chung lành mạnh hơn.
 |
| GS.TSKH Phan Trường Thị |
Ông có biết vì sao nó lại có được cái sự "lành mạnh" hiếm hoi đó không?
Vì động đến túi tiền lớn của người tiêu dùng. Do vậy nên khi mua người ta rất quan tâm đến xem cái được gọi là đá quý mà người ta mua đó nó thuộc đẳng cấp nào.
So với thị trường đá quý của các nước trên thế giới thì thị trường đá quý ở Hà Nội và TPHCM chưa thuộc dạng xô bồ. Hơn nữa, người chơi đá quý thường là người có tiền và có vị trí xã hội nhất định nên họ cũng biết cách mua hàng.
Nhưng người Việt Nam mua đá quý để dùng không nhiều hoặc có giá trị không lớn. Việc mua bán đá quý có giá trị lớn chủ yếu để phục vụ các "vấn đề xã hội" như tặng thủ trưởng, biếu xén, đút lót... Những giao dịch này có thể lên tới hàng chục nghìn đô la.
Ông vừa nói là những viên đá quý có giá trị lớn thường được mua để biếu, tặng, đút lót?
Đó là một thực tế.
Đáng vài trăm ngàn đồng, bán giá vài ngàn đô
Là người đã có nhiều năm làm việc trong lĩnh vực đá quý, ông thấy tại thị trường Việt Nam thì loại đá quý nào bị làm giả hoặc đồ giả nhiều nhất?
Đã là đá quý thì chất lượng càng cao giả càng nhiều. Phải làm giả loại chất lượng cao thì nó mới đáng để làm giả, lợi nhuận nó mới nhiều. Như kim cương giả nhiều lắm. Nếu không có kiểm định thì không thể loại bỏ hết hàng giả khi mua bán.
Ví dụ, hạt xoàn Mỹ (viết tắt là CZ), là loại chế tác như kim cương. Loại hạt xoàn này được đặt những cái tên mỹ miều như "tình yêu vĩnh cửu", "mật ngọt tình yêu"... Khi bán, người ta đề nguồn gốc cụ thể của mặt hàng này bằng những chữ tiếng Anh rất nhỏ, tên gọi tiếng Việt của nó thì lại đề rất to và dễ dàng.
Người dân không biết sẽ bị nhập nhèm giữa chế tác như kim cương với kim cương tự nhiên và giá của nó lên tới hàng nghìn đô. Trong khi đó viên xạt xoàn Mỹ này bán ngoài chợ chỉ khoảng vài trăm nghìn đồng. Rất nhiều người không biết điều này.
| Giá kiểm định của một mẫu đá quý hay vàng đều không đáng kể so với giá trị của nó. Ví dụ, tùy vào trọng lượng hay độ phức tạp viên đá chỉ có giá từ vài chục nghìn đồng đến hơn 1 triệu đồng. Ví dụ, kiểm định kim cương trên nhẫn cưới chỉ tốn khoảng 70.000 - 80.000đ. Còn kiểm định vàng, giá chỉ 10.000đ/ mẫu. Hầu hết các phí kiểm định này người bán chịu, nhưng để bảo đảm người dân cũng có thể tự đưa đi kiểm nghiệm riêng. |
Như thế là do người mua thiếu kiến thức, thiếu hiểu biết chứ không phải do người bán cố tình lừa đảo?
Đúng là như vậy. Nói về lý thì người bán không có lỗi. Nhưng do người mua thiếu hiểu biết nên người bán nhập nhèm để người mua bị lừa.
Bản thân ông có hay phát hiện ra những vụ thế này không?
Nhiều lắm. Tôi thường xuyên phát hiện ra những trường hợp tương tự.
Hiện nay đang là mùa cưới và không ít đôi bạn trẻ sẵn sàng sắm cho mình chiếc nhẫn cưới kim cương hoặc đính kim cương. Loại này theo ông được biết hàng giả có nhiều không?
Như tôi đã nói ở trên thì đá quý giá trị càng cao hàng giả càng nhiều. Tốt nhất là nên mua những mặt hàng có giấy kiểm định đi cùng. Hoặc khi mua xong phải đến các trung tâm kiểm định để kiểm định lại.
Nhưng liệu có hay không sự bắt tay giữa nhà kiểm định và người bán hàng?
Cái đó thì rất khó khẳng định. Nếu người ta phát hiện ra kiểm định rởm thì trung tâm kiểm định đó sẽ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại.
Đối với mặt hàng tranh đá quý hiện nay đang khá thịnh ông thấy có nguy cơ bị làm rởm không?
Tôi nghĩ rằng rất ít vì tranh đá quý được làm bằng loại đá chất lượng thứ cấp, giá trị không cao.
Vậy bằng mắt thường hoặc kinh nghiệm có thể phát được đá quý rởm không?
Không thể. Bản thân tôi là người nghiên cứu đã lâu năm mà cũng đã từng bị lừa nếu không dùng máy.
Chủ yếu là hàng lậu
Ông thấy sai lầm lớn nhất của người Việt Nam khi mua đá quý là gì?
Trình độ thẩm định thấp, không biết cách mua.
Vậy có thể kết luận là dân Việt Nam mình đã thiếu hiểu biết nhưng lại thích chơi sang không?
Nói thế hơi quá. Nhưng thực tế dân trí ta còn thấp, đặc biệt văn minh mua bán còn quá thấp nên người ta hay mua theo may rủi.
Bộ phận quản lý thị trường họ chủ yếu lo buôn lậu hay không. Họ không quan tâm trên quầy hàng anh bày hàng loại nào, thật hay giả.
Vậy ông thấy tình trạng buôn lậu đá quý có nhiều không?
Theo tôi thì nguồn cung cho các cửa hiệu lớn chủ yếu là hàng nhập lậu.
Ông dựa vào đâu để khẳng định như vậy?
Mình không có mỏ khai thác. Thuế đối với đá quý của mình danh chính ngôn thuận thì rất hay vì thuế nhập khẩu là 0%. Như vậy thì tốt quá. Nhưng khổ nỗi thuế giá trị gia tăng (VAT) lại quá lớn. Nên để tránh VAT người ta kiếm ăn bằng cách nhập lậu.
Ông nói thế có vô lý không khi mà để nhập khẩu được vào Việt Nam phải trải qua biết bao nhiêu khâu giám sát?
Câu đó nhà báo phải đi hỏi mấy ông hải quan, cửa khẩu chứ. Trong lĩnh vực buôn bán đá quý thì đó là vấn đề nhức nhối nhất hiện nay. Tại sao Việt Nam đầy hải quan nhưng vẫn có những chuyến hàng đi qua cửa khẩu trót lọt?
Vâng. Nếu có dịp nhất định tôi sẽ hỏi rõ xem cái mà ông cho là nhức nhối ấy có đúng như vậy không.
Xin cảm ơn ông đã trò chuyện cùng độc giả KH&ĐS.
| Kim cương tuy hàng rởm nhiều nhưng người mua phải hàng rởm ít vì đối với những đơn giá lớn người mua thường mang đến các phòng kiểm định để kiểm định trước khi mua, trừ những người không biết. Hai loại đá quý hay bị làm giả và người mua hay mua phải hàng giả nhất là ruby và saphia. Ví dụ, hiện nay đang chuộng ruby Nam phi. Thực chất đó là đá ruby tự nhiên thật nhưng màu rất xấu. Các nhà chế tác họ mua nó với giá khoảng 1 - 2USD một viên lớn. Sau khi mua về, họ làm sạch, nhuộm màu và lấp thủy tinh chì vào để có tỷ trọng ngang ruby xịn. Từ viên đá xấu sẽ thành viên đá đẹp với giá 1.000USD. Chúng tôi đã phát hiện không ít trường hợp khách hàng mua phải loại này. Có những viên ngọc bích người mua mua với giá khoảng một triệu đô nhưng thực tế giá trị thấp hơn đó rất nhiều. |
Nguyên Thủy - Thu Hiền (thực hiện)Bee.net