 |
Đây chính là hệ quả của những biện pháp cụ thể do Bộ Tài chính đưa ra nhằm tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước (DNNN).
Bộ trưởng Vương Đình Huệ cho biết, sẽ yêu cầu chấm dứt tình trạng DNNN đầu tư ra ngoài ngành, lĩnh vực sản xuất, kinh doanh chính. Những đơn vị đã đầu tư phải thoái vốn hết trước năm 2015. Nghiêm cấm các tập đoàn, tổng công ty phi tài chính đầu tư vào các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm và bất động sản.
Theo báo cáo của Bộ Tài chính gửi các ĐBQH, đến cuối năm 2010, các tập đoàn, tổng công ty nhà nước (TCT) đã đầu tư ra ngoài ngành ở 5 lĩnh vực với tổng vốn 21.814 tỉ đồng.
Cụ thể, đầu tư vào lĩnh vực chứng khoán 3.576 tỉ đồng; lĩnh vực bảo hiểm 2.236 tỉ đồng; bất động sản 5.379 tỉ đồng; các quỹ đầu tư 495 tỉ đồng; lĩnh vực ngân hàng 10.128 tỉ đồng.
Bộ Tài chính sẽ trình Chính phủ ban hành Nghị định về đầu tư vốn nhà nước vào DN và quản lý tài chính đối với DN do Nhà nước làm chủ sở hữu, trong đó quy định rõ quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của DN trong việc quản lý, sử dụng vốn tài sản của DN, việc huy động vốn, đầu tư vốn ra ngoài DN, việc phân phối thu nhập...
Thứ trưởng Bộ Kế hoạch – đầu tư Đặng Huy Đông cho biết, việc các tập đoàn dùng uy tín, nguồn lực của nhà nước để đầu tư vào những ngành, lĩnh vực mà khu vực tư nhân có thể làm được sẽ làm giảm cơ hội và hạn chế sự phát triển của khu vực tư nhân. Hơn nữa, thực tế việc đầu tư ra ngoài ngành của các TĐKTNN không mang lại hiệu quả, thậm chí thua lỗ, ảnh hưởng tiêu cực đến ngành sản xuất kinh doanh chính và hệ lụy cho sự phát triển chung của tập đoàn.
Bài học đắt giá nhất về quản lý lỏng lẻo, kinh doanh yếu kém, cả trong ngành lẫn các dự án ngoài ngành là tập đoàn Vinashin. Hậu quả mà doanh nghiệp này gây ra còn cần rất nhiều thời gian, công sức và tài lực mới có thể khắc phục được.
Thực tế, các tập đoàn kinh tế nhà nước đều kinh doanh đa ngành trên cơ sở tận dụng phương tiện, tài sản và nhân lực sẵn có từ ngành kinh doanh chính. Tuy nhiên, ở một số tập đoàn, mặc dù năng lực tài chính còn hạn chế, đang thiếu vốn đầu tư vào những lĩnh vực kinh doanh chính nhưng các tập đoàn vẫn thực hiện đầu tư ra ngoài ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh chính của tập đoàn.
Hệ quả của việc đầu tư tràn lan ngoài ngành, thiếu tính toán dẫn đến tình trạng không cân đối được vốn; Không cân đối với nhu cầu đầu tư; Không phân kỳ đầu tư dẫn đến đầu tư dàn trải; Không cân đối với năng lực quản lý, vượt tầm kiểm soát. Hệ lụy thua lỗ nhưng quan trọng hơn là không làm được vai trò của nhà nước đối với ngành chính, phụ hỏng mà chính cũng hỏng.
Mới đây, theo khảo sát của Ban đổi mới sắp xếp lại các doanh nghiệp Nhà nước TƯ, trong 10 năm qua, sau khi sắp xếp lại, số DN thua lỗ và hòa vốn chiếm khoảng 60% tổng số DN năm 2001 thì năm 2010 con số này vẫn còn tới 20%.
Tình trạng đầu tư dàn trải, hiệu quả thấp, thất thoát vốn, thua lỗ nhiều, nợ đọng lẫn nhau của các doanh nghiệp… không chỉ là sự lãng phí nguồn lực quốc gia, mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến tính bình đẳng và minh bạch của môi trường kinh doanh nói chung.
Để nâng cao năng lực quản trị DNNN, Bộ Tài chính sẽ trình Chính phủ ban hành nghị định về quản trị DNNN trên cơ sở vận dụng các nguyên tắc, thông lệ quản trị tốt nhất của thế giới. Trong đó, sẽ quy định cụ thể những nội dung về vai trò chủ sở hữu Nhà nước; đảm bảo đối xử bình đẳng với cổ đông; DNNN phải có ban kiểm soát nội bộ bao gồm các thành viên độc lập đủ năng lực, không kiêm nhiệm; quy chế công bố thông tin theo tiêu chuẩn như các công ty niêm yết…
Dự kiến, năm 2012 đề án chi tiết về tái cấu trúc DNNN sẽ được xây dựng, phê duyệt và triển khai tại từng tập đoàn, tổng công ty cùng các phương án sắp xếp, đổi mới, cổ phần hóa DNNN của các bộ, ngành, địa phương.
Giai đoạn 2012 - 2015 sẽ thực hiện cơ cấu xong nợ của DNNN; thực hiện cổ phần hóa xong những DNNN được duyệt; hoàn thiện thể chế quản lý DNNN, tăng cường năng lực quản trị DNNN. Giai đoạn 2015 - 2020 sẽ tiếp tục sắp xếp lại, cổ phần hóa các tập đoàn, tổng công ty.
Quang Thanh (Tầm nhìn)