Tại sao không phải 2012 mà lại là 2013 mới “công khai”?

Ngày 17/1, tại cuộc đối thoại trực tuyến với nhân dân, Bộ trưởng Bộ Tài chính khẳng định: Năm 2012 chỉ có thể  điều chỉnh  thực hiện theo lộ trình để đến năm 2013, các mặt hàng điện, xăng dầu, than cơ bản thực hiện theo giá thị trường trong khi đó vẫn giữ được kiềm lạm phát về một con số dưới 10%.

Bộ trưởng cho hay, giá thành kế hoạch của sản xuất điện năm 2012 và phân bổ thêm 1 phần kinh doanh lỗ và giá bán than cho điện. Trước đó, tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ tài chính - ngân sách năm 2012 , Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, sẽ điều chỉnh tăng giá than cho sản xuất điện cùng với thời điểm điều chỉnh giá điện bằng khoảng 72 -80% giá thành tiêu thụ than năm 2010.

Cơ sở để tính tăng giá điện trong năm 2012, Bộ trưởng nói rằng  khi tính tăng giá của các mặt hàng, cụ thể là điện đến các mặt hàng khác phải dựa vào định mức kinh tế-kỹ thuật của nhiều ngành. Ví dục như  ngành luyện thép, định mức sử dụng điện cho 1 tấn thép cán là 163 kWh điện, chiếm 1% giá thành.

Vì vậy các cơ quan chuyên môn cũng đã tính toán, khi giá điện tăng sẽ tác động đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) qua 2 vòng.

Một là, tại vòng thứ nhất, giá điện sẽ tác động trực tiếp đến chi phí. Theo đó, cứ tăng 1% giá điện thì tác động tới CPI là 0,0246%. Vừa rồi, giá điện tăng 5%, tác động tới CPI là 0,153%.Tác động tại vòng 2 gấp khoảng 2 lần vòng 1, có nghĩa là giá điện tăng 1% thì tác động tăng 0,0492% CPI.  Như vậy, cộng cả vòng 1 và vòng 2, giá điện tăng 5% khiến CPI tăng khoảng 0,369%.

Về chính sách hỗ trợ người nghèo, thu nhập thấp khi tăng giá điện thì nhà nước luôn tiến hành.

“Với chính sách như vậy, tôi đã có lần trả lời trước Quốc hội là giá điện 2012 về cơ bản đáp ứng được giá thành kế hoạch, phân bổ thêm 1 phần lỗ của năm 2011, cũng như đáp ứng được một phần giá bán than sẽ được điều chỉnh 80% so với hiện nay. 

Với tinh thần đó, giá điện sẽ tăng nhưng mức tăng sẽ phải tính toán kỹ và vẫn phải thực hiện 2 mục tiêu: Đến năm 2013,  thực hiện đúng Nghị quyết của Quốc hội là các mặt hàng điện, xăng dầu, than và một số dịch vụ công về cơ bản thực hiện theo nguyên tắc thị trường. Đồng thời, kiềm chế lạm phát dưới 1 con số, cụ thể là Chính phủ đã đặt mục tiêu khoảng 9%.

Bộ trưởng  Bộ Tài chính cho hay: Định hướng sắp tới sẽ vừa kiên trì thực hiện Nghị định 84, đồng thời xem xét nghiên cứu sửa đổi bổ sung một số vấn đề cần thiết, về chu kỳ và biên độ tăng giảm giá để  phù hợp với diễn biến của giá thế giới.

Phải nghiên cứu hoàn thiện thêm công thức tính giá cơ sở, có thể đưa lãi định mức ra khỏi công thức tính giá cơ sở để đảm bảo sự minh bạch về lỗ lãi.

Đồng thời,cần xem lại về quỹ bình ổn giá giá xăng dầu, hiện Bộ Tài chính đang phối hợp với các bộ, ngành để nghiên cứu sửa đổi theo hướng Luật giá hiện nay đang quy định, đảm bảo tính công khai, minh bạch, nhà nước quản lý được quỹ bình ổn giá này, phục vụ các mục tiêu bình ổn giá xăng dầu.

Ông khẳng định: “Với quyết tâm của Chính phủ trong năm mới, thực hiện tái cơ cấu các tập đoàn, tổng công ty nhà nước, trong đó có những tập đoàn, công ty kinh doanh trong lĩnh vực điện, xăng dầu... Chúng tôi hy vọng thị trường kinh doanh xăng dầu, điện sẽ ngày càng minh bạch hơn.

Ngoài việc công khai minh bạch chính sách, Nhà nước cũng yêu cầu minh bạch công khai chi phí, giá thành của tất cả các Tập đoàn, Tổng công ty Nhà nước”.

Bô trưởng cho biết thêm, năm 2012, Bộ Tài chính sẽ phối hợp với Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước để tiếp tục thanh tra, kiểm tra giám sát chặt chẽ các doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực nhạy cảm này.

Kiểm toán Nhà nước sẽ kiểm toán toàn diện tình hình sản xuất kinh doanh, thực trạng tài chính của Tổng công ty xăng dầu - Petrolimex trong năm 2012. Thanh tra Chính phủ sẽ thanh tra Tập đoàn Điện lực Việt Nam - EVN. 

Đối với thanh tra Bộ tài chính, Bộ sẽ chỉ đạo thanh tra tất cả các đầu mối xăng dầu còn lại, cũng như các đầu mối bán điện giá cao cho EVN để làm rõ cơ cấu chi phí, giá thành trong kinh doanh điện lực cũng như  xăng dầu, phân tích kỹ nguyên nhân khách quan, chủ quan làm tăng giá thành, theo nguyên tắc nhà nước, nhân dân chỉ chấp nhận bù đắp cho các doanh nghiệp những chi phí thực sự khách quan.

Vấn đề quan trọng và chủ yếu  khi tác động đến giá thành là phải giảm chi phí “Nguyên tắc bất di bất dịch “ nếu không thực hiện việc công khai chi phí và quản lý sản xuất và quản lý nguồn vốn thì vấn đề giá thành sản phẩm không thể kiểm soát được?

Bộ trưởng Huệ cũng từng kêu gọi các doanh nghiệp tiết giảm chi phí quản lý từ 5-10%. Mới đây, Nghị quyết 01 của Chính phủ về thực hiện kế hoạch  phát triển kinh tế- xã hội và ngân sách nhà nước 2012 cũng đã đưa chỉ tiêu tiết giảm này của các Tập đoàn, tổng công ty nhà nước là một chỉ tiêu pháp lệnh của năm 2012.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng:

Việc có thể giảm được giá thành khi và chỉ khi năng lực của  doanh nghiệp có thể tự chủ về đồng vốn như hiện nay vốn sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp Việt Nam gần như 80 đến 90 % đi vay mà lãi suất thế này thì làm sao giảm giá và giảm chi phí sản suất được mà giảm được giá thành ?

Vì vậy nguyên nhân của mọi nguyên nhân là cần công khai minh bạch tất cả quy trình sản xuất của các loại hình kinh doanh và từ đó ta có định tính và định lượng về năng lực thực tế của các thành phần kinh tế. Có lẽ ngành cần công khai minh bạch và cắt giảm chi phí để giá thành sản phẩm hạ nhất hiện nay tại Việt Nam là ngành “tài chính ngân hàng” cần công khai, tái cấu trúc và thực hiện các khâu giảm chi phí để đưa lãi suất xuông biên độ lãi suất thấp ở  mức cho phép.

Câu hỏi ở tít bài đành phải tự trả lời độc giả  là chúng ta phải đi đúng hướng và có lộ trình khi thực hiện chính sách chăng ? Như vậy vấn đề về tổ chức và điều phối nhân sự vẫn là nguyên nhân của mọi nguyên nhân để không đi đến công khai minh bạch ngay được mà vẫn phải có "lộ trình"!