Làm thế nào để tái cấu trúc DNNN, tập đoàn tài chính thành công trong tương lai khi hoạt động kinh doanh của các tập đoàn vẫn bị tác động từ các yếu tố chính trị?
Đó là câu hỏi khó của TS. Nguyễn Đình Cung, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và quản lý Kinh tế TƯ, đặt ra tại Hội thảo quốc tế về tái cấu trúc các tập đoàn tài chính bảo hiểm trên thế giới, diễn ra sáng 14/2, tại Hà Nội.
Một hội thảo, theo kỳ vọng của Bộ trưởng Tài chính Vương Đình Huệ, sẽ được ngành tài chính Việt Nam nói chung và các tập đoàn, DN hoạt động trong lĩnh vực tài chính nói riêng tiếp thu, học hỏi như là những cơ sở khoa học giúp định hướng các vấn đề trọng tâm của tái cấu trúc các tập đoàn tài chính - bảo hiểm - ngân hàng phù hợp với chuẩn mực và thông lệ quốc tế.
Câu hỏi của TS. Nguyễn Đình Cung nằm trong phần hỏi đáp các chuyên gia quốc tế ở phần cuối của hội thảo. Ở đây, ông muốn các diễn giả làm rõ 3 vấn đề: ảnh hưởng/tác động chính trị tới các tập đoàn là gì; chúng tồn tại dưới hình thức nào và làm thế nào để tách bạch, ngăn chặn tác động của ảnh hưởng chính trị tới hoạt động kinh doanh của các DNNN, tập đoàn?
Một câu hỏi khó, lâu nay vẫn được các nhà nghiên cứu, các chuyên gia đặt ra tại các hội nghị, hội thảo về cái gọi là ảnh hưởng của những tác-động-chính-trị vào hoạt động kinh doanh của các tập đoàn ở Việt Nam - hay nói cách khác, đằng sau các tập đoàn ấy, khi các nhóm lợi ích - "thò tay" vào can thiệp để nhăm nhe bảo vệ quyền lợi của mình, liệu họ có thể phát triển vững mạnh và tái cấu trúc thành công?
Ngược lại, mối quan hệ có thể nói là thiếu minh bạch, lành mạnh này cũng dễ dẫn đến một chiều hướng tiêu cực khác: các công ty lớn, tập đoàn tác động ngược lại trong việc ra quyết định, chính sách - một kiểu chủ nghĩa tư bản thân quen vốn đã xảy ra ở Indonesia nhiều năm trước.
Câu hỏi này quả hóc búa với các chuyên gia đến từ công ty tư vấn McKinsey ở Việt Nam, Mumbai (Ấn Độ), Thượng Hải (Trung Quốc); đại diện Công ty tài chính quốc tế (IFC), hay tập đoàn HSBC Insurance ở Việt Nam... tại hội thảo. Sau những phút giây im ắng, một vài diễn giả đứng lên trả lời nhưng hầu hết là không "trúng", và các đại biểu trong khán phòng vẫn không thỏa mãn.
Riêng ý kiến của TS. Stefan Binder, Giám đốc cao cấp McKinsey & Company Thượng Hải, có đề cập đến vấn đề này một cách trực diện hơn khi ông thừa nhận rằng, đúng là khi làm việc với các DNNN, ông được nghe kể họ phải chịu những áp lực, những cuộc tiếp xúc yêu cầu các tập đoàn phải tạo công ăn việc làm hay đảm bảo vốn, tài sản của Nhà nước... Tất nhiên, theo Stefan Binder, đây là những yêu cầu phù hợp, bởi nếu Việt Nam muốn có những DN khoẻ mạnh, có cơ cấu quản trị tốt thì về dài hạn lợi ích của cơ quan Nhà nước sẽ phù hợp với lợi ích của các tập đoàn.
Song, phần trả lời này là chưa đủ khi nói về những tác động tiêu cực, tác động của các nhóm lợi ích lên hoạt động kinh doanh của các DNNN và tập đoàn.
Cũng tại hội thảo này, TS. Stefan Binder cho rằng, Việt Nam cũng như các thị trường mới nổi như Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan... rất cần thiết phải tích hợp các công ty tài chính phát triển thành các tập đoàn do sự hạn chế cấp phép mới ở các thị trường này, trong khi các tập đoàn tài chính đòi hỏi phải có thương hiệu mạnh, có vốn, nhân sự giỏi. Họ cần sử dụng sức mạnh của một nhóm để có thể cạnh tranh với các DN tư nhân ngày càng lớn mạnh khi mở rộng thị trường.
Ngoài ra, theo ông Adel Meer, Giám đốc đầu tư IFC khu vực sông Mekong và Thái Lan, quan trọng nhất là các tập đoàn tài chính cần thiết lập hệ thống nhận diện rủi ro hoạt động chặt chẽ và hiệu quả.
"Xu hướng của các tập đoàn tài chính là dựa vào cơ quan quản lý, tức làm theo các quyết định của Ngân hàng Nhà nước chẳng hạn. Đó là biện pháp phòng vệ cuối cùng. Việc cần thiết là xây dựng hệ thống phòng chống rủi ro hoạt động có hiệu quả. Từ nhân viên bán hàng, kế toán... đến chủ tịch HĐQT, cần đảm bảo rằng vị trí nào cũng hoạt động tốt và an toàn trên toàn hệ thống", ông Adel Meer nói.
Ngọc Hà (VEF.VN)