Vấn đề xây thêm trạm thu phí trên quốc lộ 1A (phục vụ việc thu phí bổ sung cho đường cao tốc TP.HCM - Trung Lương) đang được nhiều người quan tâm ở hai khía cạnh: cơ sở pháp lý và thực tiễn.
Ông Dương Tuấn Minh, tổng giám đốc tổng công ty Đầu tư phát triển và quản lý dự án hạ tầng giao thông Cửu Long – đơn vị trực tiếp tổ chức thu phí tại đường cao tốc TP.HCM – Trung Lương, cho biết Chính phủ đã đồng ý chủ trương để đơn vị này bỏ ra khoảng 80 tỉ đồng xây dựng trạm thu phí trên quốc lộ 1A tại vị trí Km 1953 + 200 (thuộc Tân An – Long An) nhằm thu phí bổ sung và điều tiết giao thông cho tuyến đường cao tốc này.
Vấn đề xây dựng thêm trạm thu phí trên quốc lộ 1A (nếu có) đang được nhiều người quan tâm ở hai khía cạnh: cơ sở pháp lý và thực tiễn.
Cơ sở pháp lý
Dự án đường cao tốc TP.HCM – Trung Lương có tổng mức vốn đầu tư khoảng 9.800 tỉ đồng, nguồn vốn này thuộc ngân sách Nhà nước bỏ ra đầu tư xây dựng, nay dự án hoàn thành, nhà nước tiến hành thu phí là đúng quy định pháp luật về đầu tư, luật giao thông đường bộ và pháp lệnh phí và lệ phí.
Tuy nhiên, với lý do lo ngại một số phương tiện giao thông, chủ yếu là xe tải và xe container, muốn “né” phí quá cao nên hạn chế đi vào đường cao tốc mà đi theo quốc lộ 1A sẽ gây ùn tắc giao thông và thất thu phí nên cần phải xây dựng thêm trạm thu phí trên quốc lộ 1A để giải quyết vấn đề là việc làm thiếu cơ sở.
Thứ nhất, quốc lộ 1A, đoạn từ cầu vượt Nguyễn Văn Linh đến Trung Lương xưa nay không thu phí, nay không có dự án nào mà tự nhiên xây trạm thu phí là sai với tinh thần của điều 50 luật Giao thông đường bộ. Thứ hai, quốc lộ 1A, đoạn từ An Sương tới Trung Lương đã có trạm thu phí An Sương – An Lạc đặt tại quận Bình Tân, nay lại xây trạm thu phí tại Km 1953 + 200, nên khoảng cách giữa hai trạm này chỉ khoảng 40km, là đi ngược với thông tư 90/2004/TT-BTC ngày 7.9.2004 của bộ Tài chính là phải giảm bớt các trạm thu phí, bảo đảm tiến tới tất cả các tuyến đường nối liền có khoảng cách giữa hai trạm thu phí tối thiểu phải từ 70km trở lên...
| Dự án đường cao tốc TP.HCM – Trung Lương là dự án có nguồn vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước (tức từ tiền thuế của dân) chứ không phải dự án BOT (vốn ngoài ngân sách) nên càng phải tuân thủ các quy định pháp luật để ưu tiên bảo vệ quyền lợi người dân, chứ không phải vì chỉ tiêu ngân sách. |
Dự án đường cao tốc TP.HCM – Trung Lương là dự án có nguồn vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước (tức từ tiền thuế của dân) chứ không phải dự án BOT (vốn ngoài ngân sách) nên càng phải tuân thủ các quy định pháp luật để ưu tiên bảo vệ quyền lợi người dân, chứ không phải vì chỉ tiêu ngân sách.
Quyền lựa chọn
Người viết bài này đã có chuyến đi thực tế bằng xe hơi vào sáng 25.2.2012 (ngày bắt đầu thu phí) trên cả đường cao tốc và quốc lộ 1A và nhận thấy: với mức phí 40.000 đồng phải trả để được đi đường cao tốc (nên tính từ cầu vượt Nguyễn Văn Linh tới trạm thu phí cuối cùng Thân Cửu Nghĩa – Tiền Giang, khoảng cách gần 60km) người đi cảm thấy thoải mái với vận tốc 80km/h trong khoảng 40 phút; trong khi trở về bằng quốc lộ 1A thì mất khoảng 70 phút và vận tốc phải hạn chế dưới 60km/h nhưng lại không mất một đồng phí nào.
Như vậy, nếu có so sánh về chi phí xăng dầu, thời gian và sự thoải mái... thì chọn đường cao tốc hay chọn quốc lộ 1A cũng chẳng hơn thiệt là bao, vấn đề là chúng ta thích cái nào thôi. Người viết vụng nghĩ: với ai sử dụng xe dưới 12 chỗ – dạng xe gia đình (thậm chí dưới 30 chỗ với mức phí 60.000 đồng/lượt) sẽ không “nặng đầu” lắm khi chọn đường cao tốc hay quốc lộ 1A. Có lẽ đối tượng phải cân nhắc là xe tải và container khi phải chịu mức phí tới 160.000 đồng hoặc 320.000 đồng/lượt.
Cũng cần phải quan tâm tới một số đông người đi xe bốn bánh nhưng xưa nay chỉ trung thành với với quốc lộ 1A mà không biết tới đường cao tốc, đặc biệt những người có nhà và sống tại hai bên đường quốc lộ 1A, đoạn từ cầu vượt Nguyễn Văn Linh tới Trung Lương, không có nhu cầu đi qua đường cao tốc nhưng vẫn bị thu phí khi đi trên quốc lộ 1A là vô lý.
Gần đây, các cơ quan quản lý nhà nước liên tục có những quyết định, văn bản chỉ đạo việc sắp xếp, thậm chí xoá bỏ nhiều trạm thu phí đường bộ hoạt động không hiệu quả hoặc không đúng về khoảng cách đặt trạm thu phí. Cho nên, không vì vấn đề những xe tải và container không chọn đường cao tốc mà phải xây dựng hẳn hòi một trạm thu phí trị giá 80 tỉ đồng trên quốc lộ 1A, chỉ cách trạm thu phí An Sương – An Lạc có khoảng 40km, để “buộc” họ phải quay về với đường cao tốc.
Một cách nào đó, nếu coi việc sử dụng đường cao tốc TP.HCM – Trung Lương là một sản phẩm dịch vụ thì tại sao không để cho khách hàng (người dân) có quyền chọn lựa? Có lẽ không ai quay lưng với một sản phẩm dịch vụ hoàn hảo.
LS Nguyễn Văn Trường (Văn phòng luật sư Trường – Đoàn Luật sư TP.HCM)
SGTT