Ga là mặt hàng giúp các bà nội trợ trở về thực tại sau những ngày "say" bánh chưng. Chỉ hơn một tháng đầu năm 2012, ga đã 3 lần tăng giá, so với mức giá cũ đã tăng đến gần 100.000 đồng/bình.
Mới mấy tháng đầu năm 2012 mà người dân đã phải đối mặt với những cơn lốc tăng giá và sắp sửa hứng chịu một số loại phí giao thông đang nhăm nhe bóp nghẹt đồng lương còm cõi. Giờ hễ nhắc đến phí là người ta đã kêu toáng lên, có nhất thiết phải bức xúc như vậy không?
Ga là mặt hàng giúp các bà nội trợ trở về thực tại sau những ngày "say" bánh chưng. Chỉ hơn một tháng đầu năm 2012, ga đã 3 lần tăng giá, so với mức giá cũ đã tăng đến gần 100.000 đồng/bình. Thế là kêu, kêu từ trong bếp kêu sang hàng xóm. Nhưng kêu là việc của mồm, còn thực tế dù giá tăng như vậy vẫn phải dùng. Kêu chỉ mang "ý nghĩa" giải tỏa bức xúc chứ không làm giá ga giảm được. Đó đây có vài lời giải thích hời hợt kiểu: Tại giá ga thế giới tăng nên ga trong nước cũng phải tăng theo. Không ai điểm mặt chỉ tên cặn kẽ "kẻ" làm loạn giá ga như thế. Rồi tất cả lại "yên bình" chỉ có túi các bà nội trợ là "cháy" theo giá ga.
Tiếp đến là xăng. Sau mấy ngày nhấp nhổm, chiều 7-3, xăng tăng vèo thêm 2.100 đồng/lít. Nhiều người đã kêu trời vì khi xăng sắp sửa tăng có những cây xăng đã viện đủ lý do để "từ chối" bán cho dân. Họ kêu vì chuyện này không lạ nhưng vẫn cứ diễn ra công khai như thách thức mọi người, kể cả những cơ quan chức năng mỗi dịp xăng tăng giá. Và thế là họ nhớ đến Bộ trưởng Tài chính Vương Đình Huệ.
Họ nhớ bởi ngày 20-9-2011, trong hội thảo "Điều hành giá xăng dầu theo cơ chế thị trường ở Việt Nam hiện nay" Bộ trưởng Huệ đã khẳng khái tuyên bố: "Việc giảm giá xăng là có cơ sở, tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm cá nhân về vấn đề này". Và có lẽ lần đầu tiên dân chúng được dịp hả hê trong lòng khi nghe Bộ trưởng "điểm mặt chỉ tên" khi nói toạc ra: "Nếu cần công bố gian lận tôi sẽ công bố các gian lận. Hơn mười năm làm ở Kiểm toán Nhà nước, tôi đã biết rất rõ các doanh nghiệp xăng dầu. Vì vậy quan điểm điều hành của Bộ Tài chính sẽ không thể vì 11 doanh nghiệp xăng dầu đầu mối mà phải vì hơn 80 triệu dân".
Và người đứng đầu Bộ Tài chính cũng đưa ra tuyên bố khá cương quyết: "Nếu doanh nghiệp nào thấy lỗ quá không làm được thì rút lui. Kể cả Petrolimex, nếu không làm được chúng tôi sẵn sàng cho giải tán để lập TCty khác. Nhà nước không dọa ai và cũng không ai dọa được Nhà nước".
Sau cuộc "đối chất" công khai và có phần "máu lửa" này, nhiều người đã mường tượng đến cảnh một ngày rất gần các cây xăng đồng loạt hạ giá. Nhưng viễn cảnh đó không đến, chả những không giảm mà cũng không giữ được giá cũ, xăng lại vù tăng. Và dân chúng chả còn cách nào khác ngoài việc… kêu bỏng họng.
Không có lời giải thích nào từ Bộ trưởng Huệ. Nhưng ông Nguyễn Tiến Thỏa, Cục trưởng Cục Quản lý giá, Bộ Tài chính đã mau mắn đăng đàn "đỡ lời" khi lý giải "nếu tính đủ thuế theo barem thuế thì giá bán xăng dầu trong nước phải điều chỉnh tăng khoảng từ 4.200 đồng/lít đến 6.500 đồng/lít tùy theo từng chủng loại xăng dầu. Mức điều chỉnh trên đây mới chỉ bằng từ 12,56% - 40,95% mức đáng ra phải điều chỉnh". Đó có thể coi là "thông điệp" cho các đợt tăng giá sắp đến, chứ việc tăng 2.100 đồng/lít vẫn chưa nhằm nhò gì?
Điều dễ hiểu cũng như mọi khi, xăng tăng là các mặt hàng khác lại đồng loạt "ăn theo". Ông Thỏa cũng thừa biết điều đó nên "chặn" trước khi tuyên bố : Với doanh nghiệp vận tải ô tô, 40% giá cước của họ là xăng dầu. Nếu bình quân giá xăng dầu tăng 7,3% thì họ chỉ được tăng 3% giá cước thôi. Nếu họ lại tăng 7% thì tức là họ tăng sai. Bộ Tài chính sẽ kiểm soát việc đó.
Nhưng kỳ lạ thay, các ông chủ hãng taxi kêu ca ghê lắm, rồi cũng nhanh chóng tăng giá cước 1.000- 1.500 đồng/km (hơn 10%). Chả cần giỏi toán học cũng tính được, nếu tăng 1.000 đồng/km, xe taxi chạy 100 km sẽ có thêm 100.000 đồng, nếu tính loại taxi bình thường chạy 100 km hết 9 lít xăng thì chỉ mất khoảng 20.000 đồng tiền giá xăng tăng, còn lại đút túi 80.000 đồng "ăn theo" xăng tăng giá. Một ví dụ nhỏ thế để thấy được xăng tăng giá ví tiền của người dân sẽ bị "cấu" thế nào. Những phát biểu choang choang ở đâu giờ cũng im tịt, khi chả thấy ai đứng ra "điều chỉnh" việc tăng giá đó.
Sau khi xăng tăng giá, nhiều người tỏ vẻ cảm thông và "phân tích" câu Bộ trưởng Huệ nói việc giảm giá xăng là có cơ sở bởi ở thời điểm tháng 9-2011, còn từ đó đến nay đã gần nửa năm trôi qua, mọi thứ "biến động", ai mà đoán biết được. Cũng có người tặc lưỡi thở dài, đúng là "nói trước bước không qua".
Nếu giá xăng tăng có thể nhìn nhận ở góc độ vì giá xăng dầu thế giới tăng do vậy giá xăng dầu trong nước không "đỡ" được, thì câu chuyện về các loại phí giao thông đang "nóng" từ công sở đến mọi nhà hoàn toàn khác. Cũng là "nhìn từ thế giới" để "áp" vào Việt Nam nhưng có vẻ nó bi hài, khó chấp nhận hơn nhiều việc xăng không giảm mà lại tăng.