Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo làm rõ trách nhiệm tập thể, cá nhân để xảy ra sai phạm tại Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (Petro Vietnam - PVN) nhưng tại buổi họp báo ngày 9-4, lãnh đạo tập đoàn này lại khẳng định không có sai phạm
Mở màn cuộc họp báo thay vì đi thẳng vào nội dung, ông Phùng Đình Thực, Chủ tịch Hội đồng Thành viên (HĐTV) PVN, đã trình bày về… thành tích vẻ vang của PVN đóng góp lớn cho nền kinh tế trong nhiều năm qua.
Hiệu quả thấp chứ không thất thoát, thua lỗ
Người đứng đầu PVN giải trình lần lượt các kiến nghị của Thanh tra Chính phủ trong kết luận thanh tra. Cụ thể, đối với kết luận Thanh tra Chính phủ nêu việc PVN tự ứng vốn cho các tỉnh Sóc Trăng, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Hậu Giang với giá trị trên 622 tỉ đồng, sử dụng 97,6 tỉ đồng từ quỹ đầu tư phát triển cho các địa phương xây dựng các công trình không phải công trình dầu khí, ông Thực thừa nhận việc này có khuyết điểm là sai quy trình nhưng chưa đến mức sai phạm. Trả lời câu hỏi về những sai phạm trong việc đầu tư vốn ra ngoài ngành vào các lĩnh vực bất động sản, ngân hàng, bảo hiểm… của PVN, ông Thực khẳng định từ khi thành lập, PVN đã được xây dựng thành mô hình tập đoàn kinh doanh đa ngành nghề. Nhưng từ năm 2009 đến nay, nền kinh tế xấu đi, PVN đã “tự biết” điều chỉnh. Từ thời điểm đó tới nay, các ngành này đạt hiệu quả thấp chứ không phải thua lỗ, thất thoát.
Một vấn đề được dư luận quan tâm là Thủ tướng cho phép PVN đóng tàu địa chấn 2D nhưng sau đó, Tổng Công ty Thăm dò khai thác dầu khí (PVEP) lại ký hợp đồng mua tàu cá Pavlovsk được hoán cải thành tàu địa chấn. Theo quy định, tàu biển đã qua sử dụng đăng ký lần đầu tại Việt Nam phải có tuổi tàu tính từ năm đóng tàu không quá 15 năm. Tuy nhiên, con tàu mà PVN mua được đóng vào năm 1983, đã quá 10 năm so với quy định đăng kiểm. Chưa hết, đến năm 2009, PVN cho phép PVEP chuyển nhượng tàu khảo sát địa chấn Bình Minh 02 cho một đơn vị khác, được thanh toán trong vòng 5 năm không lãi. Mặc dù sau đó con tàu được định giá trên 29 triệu USD nhưng đến thời điểm thanh tra, hai bên vẫn chưa có đợt thanh toán nào. Giải thích về sự không bình thường này, ông Thực nói: “Tàu Bình Minh 02 là tàu chuyên ngành, hoạt động “đặc biệt” và đã được chuyển giao cho Tổng Công ty CP Xây lắp dầu khí (PVC). Con tàu này đã có nhiều đóng góp cho ngành cũng như hoàn thành tốt các hoạt động “đặc biệt” nên không đơn thuần nhìn về mặt kinh tế và cần có lộ trình hoàn trả”.
Thương hiệu bị ảnh hưởng (?!)
Trước chất vấn của báo giới về việc PVN sử dụng trên 15.601 tỉ đồng sai quy định, ông Phùng Đình Thực thừa nhận đây là vấn đề lớn nhất mà kết luận Thanh tra nêu ra và đến nay không tồn tại việc này. Theo ông Thực, về việc sử dụng trên 15.601 tỉ đồng cho các hoạt động tài chính không thuộc dự án trọng điểm dầu khí, đến thời điểm thanh tra, chưa có tiêu chí cụ thể về vấn đề này nên mới có vướng mắc. Còn sau khi Thủ tướng có quyết định về việc ban hành tiêu chí xác định công trình, dự án dầu khí được phép sử dụng tiền lãi, dầu, khí được Nhà nước để lại cho PVN, khoản đầu tư này là đúng quy định.
Suốt buổi họp báo kéo dài gần 2 giờ, ông Phùng Đình Thực tỏ ra khá căng thẳng. Ông nói sẽ trả lời thẳng thắn, trung thực, khách quan các câu hỏi của báo giới, tuy nhiên, điều mà dư luận đang rất quan tâm lại chưa nhận được ngay hồi âm từ lãnh đạo PVN. Đó là việc thẳng thắn nhìn nhận sai phạm của PVN và trách nhiệm của lãnh đạo tập đoàn này. Thậm chí ông Thực còn cho rằng không có sai phạm nào tại PVN cả mà thực chất phải hiểu việc đó là làm không đúng quy trình, thủ tục chứ không phải thất thoát, thua lỗ.
Trong phần trình bày của mình, ông Phùng Đình Thực ta thán: “Báo chí, các diễn đàn trên mạng và blog vừa qua viết về kết luận Thanh tra Chính phủ đối với PVN có nhiều bình luận không hay, coi PVN cứ như vụ Vinashin thứ hai, liệu còn có tập đoàn nào muốn làm ăn với PVN trong nước và nước ngoài nữa. Nhân dân, cán bộ lão thành cũng gọi điện hỏi có đúng như vậy không? Chúng tôi cảm thấy rất buồn”. Theo ông Phùng Đình Thực, mấy ngày qua, uy tín mà PVN xây dựng bấy lâu đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Ông Thực than thở: “PVN hoạt động rộng rãi trong và ngoài nước nhưng nay thương hiệu đã bị ảnh hưởng vì dư luận hiểu không đúng, không hết”.
“Né” trả lời trách nhiệm của ông Đinh La Thăng
Trả lời câu hỏi về trách nhiệm của ông Đinh La Thăng trong thời gian lãnh đạo PetroVN khi để xảy ra các sai phạm như Thanh tra Chính phủ chỉ ra, Chủ tịch PetroVN Phùng Đình Thực chỉ nói: "Chúng tôi đang rà soát, làm rõ trách nhiệm, khuyết điểm đến đâu của từng cá nhân, tập thể...".
Tại cuộc họp báo, lãnh đạo tập đoàn đã liên tiếp nhận được câu hỏi của nhiều phóng viên về trách nhiệm của ông Đinh La Thăng trong giai đoạn giữ chức Chủ tịch Hội đồng quản trị (HĐQT và sau này là Chủ tịch Hội đồng thành viên - HĐTV) PetroVN.
Trước nhiều câu hỏi của phóng viên về việc xử lý trách nhiệm của tập thể, cá nhân trước những sai sót trong trong việc đầu tư ngoài ngành, chi sai nguyên tắc, Chủ tịch HĐTV PetroVN Phùng Đình Thực thay vì đi vào giải đáp ngày những thắc mắc mắc của báo giới lại trình bày về thành tích vẻ vang của PetroVN trong đóng góp lớn cho nền kinh tế, nộp ngân sách.
Tiếp đó, ông Thực đọc lại kết luận thanh tra và khẳng định: “Kết luận Thanh tra Chính phủ nói rõ về hiệu quả thành tích của PetroVN. Tuy nhiên có đưa ra những kiến nghị và chỉ rõ PetroVN có khuyết điểm nhưng không có câu nào có từ sai phạm”.
Tại cuộc họp báo, các phóng viên đã phải hỏi đi hỏi lại đến 4 lần về trách nhiệm của ông Đinh La Thăng trong thời gian làm Chủ tịch HĐQT và sau này là Chủ tịch HĐTV PetroVN (2006-2011), tuy nhiên, người đứng đầu tập đoàn hiện nay, ông Phùng Đình Thực, đã luôn không trả lời thẳng vào câu hỏi.
"Ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng về thực hiện kết luận Thanh tra Chính phủ mới có từ ngày 20-3 và đến nay chúng tôi đang tiến hành rà soát, làm rõ trách nhiệm, khuyết điểm đến đâu của từng cá nhân, tập thể. Chúng tôi cam kết sẽ khách quan, trung thực và sẽ có báo cáo Thủ tướng theo đúng quy trình" - ông Thực nói.
Giải trình lại hàng loạt những vấn đề kết luận Thanh tra Chính phủ nêu rõ về “khuyết điểm” của PetroVN, ông Thực và các lãnh đạo khác của PetroVN tham dự cuộc họp báo cho rằng, những “khuyết điểm” chỉ là vận dụng đụng quy định Nhà nước và có lợi cho đất nước, cho các địa phương (!?) và tiết kiệm được chi tiêu như việc ứng vốn cho các địa phương đầu tư ngoài hàng rào công trình…
Trong phần trình bày của mình, ông Thực cũng nói: "Báo chí, blog trong nước viết vừa qua liệu có lợi cho cái chung hay không? Báo chí và blog xem cứ như vụ Vinashin thứ hai, liệu có tập đoàn nào muốn làm ăn với PetroVN ở trong nước và nước ngoài nữa. Nhân dân, cán bộ lão thành tập đoàn cứ hỏi tôi có sai phạm đến mức đó không?”.
Trước đó, tại buổi họp báo ngày 5-4 công bố kết quả công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại tố cáo, phòng chống tham nhũng quý I/2012, ông Ngô Văn Khánh - Phó Tổng Thanh tra Chính phủ - cho biết, Thủ tướng Chính phủ đã đồng ý với kiến nghị của Thanh tra Chính phủ nêu ra trong kết luận thanh tra việc chấp hành quy định của pháp luật về quản lý sử dụng vốn, tài sản tại PetroVN. Qua thanh tra đã phát hiện ra nhiều sai phạm trong việc quản lý sử dụng vốn, tài sản tại tập đoàn này.
Theo Thanh tra Chính phủ, việc đầu tư ngoài ngành của PetroVN vào các lĩnh vực phụ trợ, tài chính, bảo hiểm, bất động sản, ngân hàng có tỷ suất lợi nhuận thấp hơn nhiều trong lĩnh vực chính ngành. PetrroVN mua tàu khảo sát địa chấn 2D đã quá 10 năm so với quy định đăng kiểm nhưng không báo cáo cơ quan chức năng; chuyển nhượng một số tài sản lớn như tàu thăm dò địa chấn, khách sạn Du lịch Thái Bình…nhưng các thủ tục, thanh toán còn nhiều sai sót.
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ giao cho các bộ ngành thu hồi khoản tiền trên 1.600 tỉ đồng mà PetroVN cho các đơn vị bên ngoài ứng vốn để đầu tư nhưng không có kế hoạch trả nợ hoặc không có khả năng thanh toán. Đồng thời tập đoàn phải xử lý khoản tiền vi phạm lên tới hơn 18.000 tỉ đồng, trong đó thu hồi vễ quỹ sắp xếp đổi mới doanh nghiệp khoản tiền gần 2.000 tỉ đồng từ cổ phần hóa chưa nộp và các khoản lãi.
Theo ông Ngô Văn Khánh, Thủ tướng đã chỉ đạo PetrroVN phải sớm làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan trong việc để xảy ra những sai phạm rất lớn trong thời gian dài. Hiện việc xem xét trách nhiệm của tập thể, cá nhân để xảy ra sai phạm tại đang được xem xét nghiêm túc.
Thế Kha - Thế Dũng (NLĐ)