Mặc dù Bộ Tài chính đã ra Quyết định về việc xóa nợ thuế và các khoản phải nộp ngân sách nhà nước đối với DNNN thực hiện sắp xếp chuyển đổi trước ngày 01/7/2007 từ năm 2010 nhưng đến nay, cơ quan hải quan không biết phải giải quyết dứt điểm như thế nào.
Tuy nhiên, trên thực tế, do cách hiểu khác nhau nên việc triển khai cũng gặp nhiều khó khăn. Có ý kiến cho rằng các khoản được xử lý xoá nợ gồm nợ thuế bỏ sót, tức là phần nợ không được xác định khi xác định trị giá DN và cũng không xác định là khoản nợ trong số nợ thuế bàn giao cho Cty cổ phần. Loại thuế thứ hai là loại thuế truy thu phát sinh được phát hiện sau khi DN đã cổ phần hoá. Việc xóa nợ cho hai loại thuế này được cho là hợp lý vì nó phù hợp với quy định tại Điều10 Nghị định 109/NĐ-CP ngày 29/6/2007: “các nghĩa vụ và trách nhiệm của DN cổ phần hoá được xác định bổ sung sau khi đã quyết toán, bàn giao cho công ty cổ phần không thuộc trách nhiệm của công ty cổ phần” vì không còn DNNN để truy thu.
Nhưng cũng có ý kiến lại cho rằng, việc xóa nợ thuế chỉ áp dụng để xử lý cho các khoản nợ thuế phát sinh truy thu sau khi DNNN đã cổ phần hoá, còn các khoản nợ phát sinh trước thời điểm xác định trị giá DN, không được xác định vào trị giá DN và không nằm trong số nợ thuế bàn giao cho Cty cổ phần thực hiện trả nợ thì không được xoá nợ vì nó không thỏa mãn 2 điều kiện: là khoản nợ thuế của DN trước khi cổ phần và do cơ quan thuế, cơ quan hải quan kiểm tra phát hiện sau khi DN đã chuyển đổi thành Cty cổ phần.
| Đối tượng được xoá nợ thuế gồm: DNNN thực hiện cổ phần hoá, DNNN thực hiện giao, bán và DNNN sáp nhập vào DNNN khác. |
Tuy nhiên, với luồng ý kiến này, Bộ Tài chính đã kiến nghị với Chính phủ là cho xóa luôn nợ thuế để tránh rắc rối trong việc xử lý giảm phần vốn nhà nước giao cho DN. Giải thích rõ hơn kiến nghị trên của Bộ Tài chính, Vụ Pháp chế của Bộ cho rằng: “… Cty cổ phần đã đi vào hoạt động, cơ quan Thuế mới kiểm tra về thuế của thời gian DNNN còn tồn tại trước khi cổ phần hoá đã tính truy thu một số khoản thuế nhưng quyết định truy thu đối với DNNN thì không còn DNNN để truy thu. Một số DNNN có khoản nợ đọng thuế nhưng khi xác định giá trị DN không tính số nợ thuế (do bỏ sót) trong nợ phải trả nên khi bàn giao cho Cty cổ phần không có khoản nợ thuế này…”.
Tổng cục Hải quan cũng trình Bộ Tài chính đề nghị xoá các khoản nợ phát sinh trước thời điểm xác định trị giá DN, không được xác định khi xác định trị giá DN và không nằm trong số nợ thuế bàn giao cho công ty cổ phần thực hiện trả nợ. Và Bộ Tài chính đã đồng ý với đề nghị này của Tổng cục Hải quan và duyệt uỷ quyền cho Tổng cục Hải quan ký xoá nợ theo uỷ quyền cho trường hợp của Cty Petec có khoản nợ thuế không được xác định khi xác định trị giá DN, không bàn giao cho Cty cổ phần trả nợ và Cty may Chiến Thắng có khoản nợ phạt chậm nộp không được xác định khi xác định trị giá DN, không bàn giao cho Cty cổ phần trả nợ.
Như vậy, việc xoá nợ thuế cho các DN này là việc làm cần thiết cần nhằm giúp nhiều DN không bị giảm phần vốn Nhà nước khi bàn giao sang Cty cổ phần, giúp DN mới có điều kiện tốt hơn trong việc sắp xếp, chuyển đổi, cổ phần hóa. Tuy nhiên việc xử lý xóa nợ phải giải quyết dứt điểm và thống nhất trong cách hiểu và cách triển khai, có như vậy mới thúc đẩy được cổ phần hoá DNNN theo chủ trương của Chính phủ.
Mai Linh (DĐDN)