Trong khi vụ giật nợ mua cua tại Cà Mau của thương lái Trung Quốc chưa được xử lý dứt điểm, thì lại đến vụ thương lái khoai lang Trung Quốc lần lượt rời khỏi Vĩnh Long với khoản nợ tiền tỉ, khiến nông dân lao đao. Xung quanh vấn đề này, phóng viên báo Sài Gòn Tiếp Thị có cuộc trao đổi với tiến sĩ Mai Văn Nam, trưởng khoa Kinh tế -Quản trị kinh doanh đại học Cần Thơ.
Theo ông, vì sao nông sản Việt Nam luôn gặp cảnh lận đận như vụ khoai lang ở Vĩnh Long không tiêu thụ được?
| Thương lái Trung Quốc thu mua dừa ở Bến Tre. Ảnh: Hoàng Bảy Ảnh: |
Nông sản là loại hàng hoá chịu rất nhiều rủi ro. Chính vì vậy, trong sản xuất hàng hoá nông sản luôn luôn cần có những hợp đồng dài hạn, để từ đó có thể tổ chức sản xuất, chuẩn bị sản phẩm. Điều cốt lõi trong kinh doanh là phải xác định thị trường trước khi sản phẩm ra đời. Thế nhưng ơ mình thì ngược lại, nông dân quen sản xuất ồ ạt theo phong trào khi cảm thấy có lợi nhuận mà thiếu thông tin thị trường. Chức năng xúc tiến thương mại cho sản phẩm nông nghiệp của cơ quan chuyên môn cũng chưa thể hiện rõ nên chuyện ứ đọng sản phẩm, bị ép giá, mua bán phải gối đầu cho đối tác…là chuyện nông dân phải chấp nhận để bán được sản phẩm.
Thiệt hại cuối cùng đương nhiên thuộc về nông dân và những đầu mối mua bán nhỏ. Vậy chuyện nông sản rớt giá, nông dân bị lừa, quỵt nợ… trách nhiệm thuộc về ai?
Theo tôi, các cơ quan quản lý, tổ chức sản xuất, cơ quan xúc tiến thương mại nông sản… cần xem lại vai trò và năng lực của mình. Trước hết là chuyện quy hoạch và giám sát thực hiện các quy hoạch sản xuất, tạo điều kiện cho nông dân tiếp cận thị trường. Bên cạnh đó, các địa phương chưa giám sát tốt các hoạt động của thương nhân nước ngoài (dưới mọi hình thức) trên địa bàn mình quản lý. Đơn cử, thương nhân là người nước ngoài hoạt động tại Việt Nam phải có đại lý rõ ràng để có đủ pháp nhân ký kết các hợp đồng kinh tế; hợp đồng ký kết giữa thương nhân nước ngoài với doanh nghiệp Việt Nam cần thiết phải có chứng thực của địa phương làm cơ sở quản lý hoạt động thương mại, xử lý khi có những bất đồng trong quá trình thực hiện hợp đồng giữa các đối tác…
Nếu địa phương không thực hiện được các bước tối thiểu cần thiết, giao dịch xảy ra tại địa phương mà khi xảy ra tranh chấp lại thiếu cơ sở giải quyết thì trách nhiệm đương nhiên thuộc về nhà quản lý.
Vậy cụ thể các địa phương phải làm gì để giải quyết rốt ráo thực tế đáng thương cho nông dân này?
Dai dẳng từ nhiều năm qua, nông sản xuất khẩu phổ biến theo đường tiểu ngạch. Với phương thức mua hàng theo thời vụ này, nếu đối tác ngoài nước thích mua hay có hiện tượng gom hàng thì giá sốt lên và ngược lại. Kết quả là hàng hoá ứ đọng, nông dân “chết”, kinh tế địa phương bị xáo trộn. Suy cho cùng, hợp đồng dài hạn cho hoạt động xuất khẩu nông sản, đa dạng sản phẩm, mở rộng thị trường để giảm rủi ro… là những yêu cầu thiết yếu để cứu nông dân và những người mua bán nhỏ.
Ngọc Tùng (ghi) SGTT
Theo tin từ UBND xã Thuận An (huyện Bình Minh, Vĩnh Long), nơi tập trung các giao dịch mua bán khoai lang giữa thương lái Vĩnh Long với các thương nhân Trung Quốc từ vài năm qua, đến nay đã có 5 vựa khoai lang trên địa bàn xã trong tổng số 22 vựa ngưng hoạt động.