Câu chuyện danh xưng

Những ngày này dư luận Đan mạch đang đau đầu về chuyện danh xưng của phu quân Nữ hoàng Margrethe đệ nhị, Hoàng thân Henrik.

Nguyên do là ngày 11-6 - sinh nhật thứ 75 của Hoàng thân Henrik, khi trả lời phỏng vấn của Đài truyền hình TV2, ông có nói vui là muốn được đối xử bình đẳng.

Nếu vợ Vua được tôn xưng là “Dronning” (như từ “Queen” trong tiếng Anh, để chỉ cả Nữ Hoàng lẫn Hòang hậu), thì chồng của Nữ hoàng cũng phải được gọi là “Kong” (như “King”) thay vì chỉ là “Prins” (như Prince), từ để chỉ cả Vương tử, Hoàng tử, Hoàng thân lẫn Công tước.

Chả là nhân ngày bầu cử Quốc hội EU, Chính phủ nước này đã tổ chức trưng cầu dân ý, hỏi người Đan Mạch có đồng ý để người con trưởng của Vua hoặc Nữ Hoàng nối ngôi, không phân biệt giới tính, nhằm tiến tới bình đẳng nam nữ trong Hoàng gia. Họ còn tung ra một chiến dịch PR rầm rộ cho cuộc trưng cầu này.

Sáng kiến này bị nhiều người xem chỉ là một “chiêu” của Chính phủ nhằm thu hút thêm nhiều cử tri đi bầu Quốc hội vì luật kế vị của Đan mạch đã được tu chính từ năm 1953, cho phép công chúa được nối ngôi trong trường hợp hòang gia không có hoàng nam và Nữ Hoàng Margrethe II hiện có 2 con trai và 4 cháu nội trai. Kết quả là có tới 8,5% người bỏ phiếu trắng.

Câu nói vui của Hoàng thân Henrik về quyền bình đẳng làm dậy lên một làn sóng phản đối cho dù lập luận của ông không sai và cũng không ai cho rằng ông có tham vọng trở thành người đứng đầu vương quốc này.

Cũng như tại các nước Bắc Âu khác, Hoàng gia Đan Mạch chỉ giữ vai trò tượng trưng cho truyền thống của đất nước. Người Đan tuy rất tự hào là hoàng gia của họ, trị vì từ năm 958, có lịch sử lâu đời nhất Âu Châu và thứ nhì thế giới, chỉ sau Nhật Bản, nhưng những năm gần đây, sự ủng hộ của họ có chiều hướng giảm sút. Theo tin của Thông tấn xã Ritzau ngày 14-6 thì thăm dò của công ty Catinét cho thấy 77,8 % muốn duy trì Hoàng gia và 15,3% ủng hộ mô hình nước cộng hòa.

Một cuộc thăm dò khác của nhật báo Jyllands-Posten tiến hành trong tháng 6  lại cho thấy các thành viên Hoàng gia hiện bị đánh giá thấp hơn so với 5 năm trước đây. Nữ Hoàng Margrethe vẫn được hâm mộ nhưng số người đánh giá Bà làm tốt nhiệm vụ đã giảm từ 96,5% năm 2004 xuống 81,3%. Thái tử Frederik giảm từ 90,75 xuống 80,4%.

Thái tử Phi Mary không có trong danh sách thăm dò năm 2004 nhưng hiện nay được 82,2% người được hỏi đánh giá tốt. Chỉ có 29.8% cho rằng Hoàng thân Henrik hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình so với 41,8% năm 2004. Hơn thế nữa, còn có 30,7% người được hỏi cho rằng ông không làm không tốt. Tuy nhiên người bị “xuống hạng” nhiều nhất là Hoàng tử Joachim, từ 84,6% xuống còn 44,6%, hậu quả của chuyện ly hôn ầm ĩ năm 2006.  

Cũng không có gì đáng ngạc nhiên khi Thái tử phi Mary được đánh giá cao hơn chồng. Quả thực vị vương phi xinh đẹp này là người hoạt động tích cực nhất trong hoàng gia, trong khi đa số người Đan không biết Thái tử của họ  đang làm những chuyện gì cho đất nước. Theo nhà văn nữ Trine Villemann, tác giả cuốn sách phê phán Hoàng gia nhan đề “Vua và Hoàng hậu của Greenland” thì Thái tử Frederik có tới 24 ngày nghỉ trong 30 ngày của tháng tư 2009 so với 8 ngày của người thường.

Hai năm trước đây khi tham gia đoàn đón Nữ Hoàng đến thăm thành phố Holbeak, cách thủ đô Copenhagen 30 phút đi xe, tôi thấy có những cụ già ngồi xe lăn nhờ người đưa ra quảng trường để được thấy Nữ Hoàng. Thì ra có những cụ đã 80, 90 tuổi mà vẫn chưa được tận mắt nhìn thấy Bà nên phải tranh thủ cơ hội trước khi nhắm mắt.

Hỏi ra mới biết lần cuối Nữ Hoàng vi hành tới thành phố này là cách đây 21 năm và không biết tới bao giờ mới trở lại vì mỗi năm Bà chỉ đi thăm một vài nơi trong mùa hè. Chẳng trách nhật báo bán chạy Ekstra Bladet từng gọi Nữ Hoàng Margrethe là “Người mẫu cao giá nhất Đan Mạch” sau khi so sánh số thời gian bà xuất hiện trước thần dân với ngân sách được cấp hàng năm!

Câu hỏi danh xưng “Kong” hay “Prins” của Hoàng thân Đan Mạch tới nay vẫn chưa có câu trả lời. Nhiều nghị sĩ Quốc hội cho rằng chuyện này phải do Nữ Hoàng quyết định, số khác cho rằng một người không thể được gọi là “Kong” nhờ hôn nhân, còn việc gọi vợ Vua cũng là “Dronning” là do truyền thống. Riêng Hoàng gia thì không bình luận gì. Nhưng có lẽ sự tôn kính và yêu mến trong lòng thần dân còn quan trọng hơn danh xưng.

Hoàng Lan (Theo Tuổi trẻ)