Chính phủ Hà Lan vừa công bố một quyết định hiếm có ở châu Âu và trên thế giới là đóng cửa 8 nhà tù từ nay đến năm 2010 vì thiếu vắng phạm nhân, trong lúc nhiều nước khác không đủ nhà tù.
Các phạm nhân uống bia tại nhà tù Esserheem, Hà Lan. Ảnh: THE BRUSSELS JOURNAL
Quản lý phạm nhân dễ dãi
Tại nước láng giềng, Bộ trưởng Tư pháp Bỉ Stefaan De Clerk tuyên bố tiếp tục cuộc thương lượng với Hà Lan, theo đó, Bỉ sẵn sàng chi 90 triệu euro trong vòng 3 năm để thuê lại trại giam của Hà Lan cho số phạm nhân đang tăng lên. Trước mắt, ông De Clerk mong muốn sẽ có chỗ ở cho 500 tù nhân Bỉ tại trại giam ở Hà Lan - nơi chỉ cách một trại giam của Bỉ chỉ khoảng 40 km vào đầu năm tới.
Theo nhật báo Pháp La Libération, tranh cãi về nguyên nhân và hậu quả của việc đóng cửa nhà tù là câu chuyện dài. Nghiệp đoàn công chức ở Hà Lan đã phản đối về việc giảm bớt 1.200 giám thị trại giam. Về nguyên nhân, người ta nghĩ ngay đến một chính sách quản lý phạm nhân của chính phủ được áp dụng từ năm 2001, theo đó, những người phạm tội nhẹ, chịu án phạt 8 tháng tù giam trở xuống có thể được chuyển thành thời gian lao động công ích như làm vườn, rửa chén trong bệnh viện...
Quy định này đã khiến số tù nhân giảm 20% vào năm 2005. Tại quốc hội, khối cánh hữu và Đảng Dân chủ Thiên Chúa giáo đã chỉ trích nữ Bộ trưởng Tư pháp Nebahat Albayrak thuộc Đảng Lao động về biện pháp cho đeo vòng điện tử đối với một số tội phạm nhẹ. Quy định này bắt đầu từ năm 2005 và được xem là đặc ân ngoại lệ. theo đó, những người phạm tội bị phạt tù dưới 3 tháng có thể được tại ngoại nhưng họ phải đeo thiết bị kiểm tra là chiếc vòng điện tử để cơ quan chức năng có thể theo dõi. Tuy nhiên, ngoại lệ này đã trở nên phổ biến và đến năm 2008 đã có 2.400 trường hợp được hưởng đặc ân này.
Việc giam giữ phạm nhân cũng rất dễ dãi. Nhật báo lớn nhất tại Hà Lan De Telegraaf, năm 2005 có đăng ảnh và kể chuyện về cuộc sống phong lưu của một nhóm tù nhân tại nhà tù Esserheem gần thành phố Veenhuizen. Một phạm nhân chịu 14 năm tù về tội giết người nói: “Chúng tôi tổ chức tiệc mỗi tuần một lần tại quán bar dành cho tù nhân, thưởng thức bia, bánh, kem; chúng tôi đánh bài, đánh bi da. Nếu trời tốt, chúng tôi chơi quần vợt”. Một phạm nhân khác nói rằng họ có thể mua đủ thứ thực phẩm tươi ngon tại cửa hàng của nhà tù, kể cả món sushi và rượu sa kê.
Giới chuyên môn chỉ trích
Bộ trưởng Albayrak cho rằng nguyên nhân chính khiến nhà tù trống vắng là do tội phạm giảm bớt. Bà Albayrak đồng thời bảo vệ biện pháp cho phạm nhân đeo vòng điện tử, cho rằng biện pháp này có lợi và dự kiến trở thành hình phạt bình thường vào năm 2010. Tuy nhiên, các chính sách được Chính phủ Hà Lan cho là nhân đạo đã bị những chuyên gia về pháp lý chỉ trích nặng nề.
Cựu công tố viên nổi tiếng hiện là nghị sĩ Fred Teeven nhấn mạnh nguyên tắc phạm nhân chịu án phạt tù thì phải ngồi tù chứ đừng tạo điều kiện cho họ trốn tránh. Quan chức cảnh sát phụ trách công tác chống trồng cần sa toàn quốc Max Daniel nói rằng người dân Hà Lan cũng muốn có hình phạt nghiêm khắc hơn. Ông so sánh: “Nếu bạn kiếm được 70.000 euro vì buôn cocain mà bị phát hiện, bạn chỉ phải ngồi tù 4 tuần và tội trồng cần sa cũng vậy, bạn sẽ dễ dàng ra tù bằng cách làm việc công ích”. Mặt khác, ông Daniel cho rằng các quan tòa không hiểu hoạt động của giới tội phạm như buôn người, sản xuất và buôn lậu ma túy, tổ chức tống tiền, ăn cắp xe hơi và vì thế cần có biện pháp xử phạt nghiêm khắc hơn để đủ sức răn đe.